Safari Yangu ya Kuelekea Furaha

Asante

Kwanza kabisa na kwa mara ya kwanza maishani mwangu, nataka kujithamini kwa kuniruhusu kuanza safari hii. Kwa kunisindikiza bila masharti bila kupoteza huruma na upendo wangu kwa nafsi hadi mwisho wa mchakato huu. Nataka kuheshimu hofu, ugumu na hadithi za kiwewe ambazo zimenifundisha kuwa mtu ninaye. Na nataka kuheshimu sehemu yangu iliyoweza kuibua maumivu, na hata kuwakumbatia watu waliotendewa ukatili ambao wamekuwa na jukumu katika yote haya.

Leo ninashukuru sana sehemu yangu isiyokata tamaa, sehemu isiyamini yasiyowezekana, sehemu inayojitahidi kama nguvu ya ukuaji, kuachilia kiwewe kilichojazwa ndani ya seli zangu na kupita kutoka kuwa mwathirika hadi kuwa mshindi. Ninashukuru sana sehemu hii kwa sababu kama singedumu, singekuwa hapa leo.

Lakini pia ninataka kujishukuru kwa kunipa fursa mpya, mtazamo mpya na uzoefu mpya wa maisha na kuishi ndani yake. Na mtazamo huu mwingi unatokana na kugundua na kujisalimisha kikamilifu kwa mbinu ya Process Work. Ninashukuru kwa watu waliobuni mbinu hii, na kwa watu walioikaribia na kuinipasia kutoka kwa shule mbili ambazo nimeendelea kukua katika mchakato mzima: Instituto de Trabajo de Procesos na Deep Democracy Institute. Shukrani kwa kila mmoja wa walimu kwa kunipasia shauku yenu, maarifa yenu na kwa kukaa nami kwenye moto kwa upendo, ili leo niweze kujigundua siku baada ya siku katika njia mpya ya kuishi na kuutazama maisha.

Na inanibidi niite mwili wangu, kwa sababu uzoefu haujakuwa mwepesi kabisa, kwa hakika, umekuwa chombo cha uzoefu mkali na wenye maumivu. Upe ujasiri kwa nguvu zako na tamaa yako ya kukaliwa, kwa hisia zako na uwezo wako, na kwa uvumilivu wako katika kutafuta njia za kuweza kueleza kinachokutokea na kuleta hekima yako, ingawa wakati mwingine hauonekani wala husikiki. Na kwa sababu licha ya historia iliyorekodiwa ndani yake, inaendelea kujijenga upya na kujibadilisha ili iwe salama. Na leo naweza kuiambia kwamba nakushukuru, kwamba naona maumivu yako, lakini pia nguvu zako, ujasiri wako na nuru yako.

Yote haya yasingewezekana au yangekuwa ya mateso zaidi, bila watu waliyonishikilia, kunisaidia na kutembea nami katika njia hii kwa upendo mwingi.

Ninamshukuru Andy Smith, mshirika mkuu katika mchakato huu, kwa msaada wake, uchawi wake, shauku yake katika mradi huu na msaada wake wa kunisaidia kuchunguza kwa undani zaidi, na kwa msaada wake wa kuyageuza hisia zangu za ndani kuwa maneno. Kwa Lily Vassiliu na Kate Jobe kwa usindani na uangalizi wao wa daima njiani, kuamini kwangu kila wakati na kunisaidia kuonyesha heshima kwa nafsi. Kwa Gill Emslie kwa kuwa pale kila wakati na upendo na msaada wake, na Max Schupbach kwa fursa alizozitoa njiani na kunifundisha kwamba hakuna kitu kisichowezekana.

Na ninataka kutaja familia yangu, ambao kwa namna fulani wamekuwa wakiwepo sana katika safari hii, na ambao kwa namna fulani wameweza kunifundisha upendo usio na masharti ni nini. Kwa wazazi wangu kwa kunipa maisha, na licha ya changamoto, wamefanya hivyo kwa njia bora zaidi tuliyoweza na tuliyojua. Kwa kujifunza kupendana katika maumivu na kujifunza, zaidi na zaidi kila siku, kuendana na kila mmoja.

Na imekuwa muhimu kujisikia na uwezo wa kushiriki mchakato wangu na wapendwa wangu, kushiriki kazi yangu na hisia zangu za ndani nao, na kwa njia hiyo kuvunja ukimya huo unaotenga na kuumiza sana. Kwa watu wote ambao kwa namna moja au nyingine wamenitunza katika safari hii, wakisisitiza umuhimu wa upendo na utunzaji.

Na ninataka kujitolea kazi hii kwa namna fulani kwa sisi sote ambao tumepata unyanyasaji wa kingono katika hadithi zetu, ili kushiriki kidogo ya upweke unaofichwa na kuifanya dunia ing'ae kidogo zaidi.

1. Mwanzo

a) Safari hii na sababu za kuifanya: “Kibinafsi ni Kisiasa"¹”

“Njia bora ya kufanya siasa na kubadilisha dunia ni kufichua siri zetu za ndani kabisa.”² Arnold Mindell

Huu ni uchunguzi wa nafsi yangu na yaliyopita yangu, ambayo sehemu zake ni za karibu sana, na inazungumzia mimi na uzoefu wangu. Inatokana na maisha yangu binafsi, na inazungumzia sehemu ya yaliyopita yangu kuhusiana na uzoefu wangu wa raha, kwa maana pana ya neno hilo. Ni mradi wa kuelimisha ambapo nitachunguza mipaka binafsi na ya pamoja.³ kuhusu raha kupitia uchunguzi wa historia yangu mwenyewe, uzoefu wa mwili wangu, hisia na hisia zangu, na kwa kutumia zana za Processwork. Kwa njia hii natumai kufunua mchakato wangu binafsi ili kuunda fremu⁴ suala la kijamii. Ni mchakato wa heuristic kwa sababu ninachunguza mada hii kupitia tafakari kuhusu historia yangu binafsi na jinsi raha inavyowashwa au kutowashwa wakati huo huo ninapoandika na kuichunguza. Zaidi ya hayo, kwa kutumia mbinu za Processwork na innerwork na mrejesho kutoka ngazi mbalimbali za ufahamu, pia ninapokea mrejesho kutoka kwa msimamizi wangu na pamoja naye. Yote haya husaidia kuhakikisha mbinu ya heuristic inayoruhusu kuzama kikamilifu, kuelezea na kufupisha mada zinazohusika.

Lengo la safari yangu lina sehemu mbili. Lengo moja ni kutafuta njia za kujikomboa na kushughulikia kila kitu ambacho kimefunga utambulisho wangu na mateso na maumivu. Tamaa ni kuunda simulizi mpya kwa ajili ya sehemu iliyobaki ya maisha yangu, kwa mtazamo mpya na wa kidemokrasia zaidi wa uzoefu wangu, kwa sauti zangu za ndani na pia kwa ufahamu wangu wa uzoefu wangu, ili nisiishi nikitawaliwa na sauti za ndani zinazokosoa. Na lengo langu la pili – ambalo si dogo kwa umuhimu – ni kwamba kwa kufichua na kuchunguza uzoefu wangu, niweze kuwafikia watu wengine wenye uzoefu au matatizo yanayofanana kuhusu kile ninachokiita awali “uwezo wa kujifungulia raha”.

Uchunguzi huu unawalenga watu wanaovutiwa na mada hii au wanaohusika katika ulimwengu wa Processwork, mtazamo na msimamo unaotumika.

Jambo moja muhimu ambalo mbinu hii imenipa ni kukaribisha sehemu tofauti za nafsi yangu. Na hivyo nitaanza, nikikaribisha sehemu tofauti zilizopo ndani yangu ninapoanza safari hii. Ningependa kukaribisha nguvu yangu na hamu ya kubadilisha mambo na imani yangu katika uwezekano wa mabadiliko kupitia ufahamu. Ningependa kukaribisha sehemu yangu inayogopa kufungua majeraha ya zamani yanayoweza kutiririka tena; sehemu yangu inayogopa kujidhihirisha, kinyume na ile inayamini kuwa ni muhimu kuweka majina kwenye mapambano yetu ili kubadilisha jamii kwa pamoja. Ningependa kuwakaribisha sehemu zangu zinazotaka kuandika na kupitia mchakato huu, na ile sehemu inayotaka kumaliza hili haraka iwezekanavyo na kutopitia kabisa. Ningependa kuunga mkono idadi isiyo na kikomo ya sauti zilizo ndani yangu, kwa sababu zote zinastahili nafasi yao na kusikilizwa, hata zile ambazo zimeachwa nyuma zaidi na kunyamazishwa katika ngazi za kijamii na kibinafsi.

Katika maisha yangu, katika kazi yangu na hasa katika makala hii, mara nyingi nimekumbuka sentensi ya Arnold Mindell ninayoanza nazo sura hii. Ni kitu alichosema darasani Portland miaka minne iliyopita na kilichojikita ndani yangu. Kimefanya kazi kama msukumo ili kutoa ukweli wangu, kutoa utambulisho wangu, na kutoka duniani kwa ukamilifu wangu, nikikubali asili yangu kama sehemu ya ujumla. Sentensi hii ilinisaidia kuelewa kwamba ilikuwa ni wakati wa kutoa sauti kwa maumivu yetu, kwa hadithi ambazo tumeishi, kwa siri za ndani kabisa za kila mtu. Ni kwa njia hii tu ndipo mikutano kati ya watu tofauti inaweza kujenga ulimwengu usio na uadui mwingi, ulimwengu ambao ni wa dhati zaidi, wa kweli zaidi, na wenye ubinadamu zaidi. Ni muhimu kushiriki mapambano yetu ya ndani; kwa kufanya hivyo, tunaona kuwa ni ya kawaida kote kutuzunguka na yanapunguza mvutano katika uwanja.⁵. Hii ni sehemu ya harakati zangu duniani. Kama anavyosema Mindell “nafsi ya ndani, mahusiano na ulimwengu vyote ni nyanja za mchakato uleule wa jamii” (1995). Mbinu hii inaniruhusu kushughulikia matatizo yangu binafsi na pia kushughulikia masuala ya kisiasa, kijamii na kitamaduni ambayo nataka kuyatoa sauti.

Katika maandishi haya yote nimekuwa nikihitaji kuungana tena na maana ya yote haya, ili nisichukuliwe na hofu, mipaka na maswali yanayonilazimisha nijifunue mwenyewe na kufichua sehemu ya historia yangu.

Kwangu mimi, neno raha limekuwa hali ambayo haijachunguzwa sana, na wakati mwingine katika maisha yangu ya zamani, lilikuwa neno lisilo na maana halisi. Kwa hivyo, ninadai nafasi ya raha, kuruka ukingo wa uwezo wa kuzungumza juu yake kwa uhuru, hasa kwa kuwa nimeelimishwa kijamii kama mwanamke, na kuungana na nguvu na nguvu ambayo neno hilo linaficha.

Julie Diamond anaanza kitabu chake “Njia iliyotengenezwa kwa kutembea” kwa aya hii ambayo kwangu inatoa maana kwa maandishi yangu:

Wakati maisha yanapokuletea uzoefu wa maumivu, au matatizo yanapokushinda, kuweza kupata maana katika ugumu huleta uhuru. Uzoefu kama huo wa mabadiliko mara nyingi huonekana kama uchawi.

Almasi, 2004: ukurasa xi

Na kwa tumaini hili la mabadiliko na kwa teleolojia⁶ Kwa kutazama, naanza safari hii ya kuimarisha hija kuelekea raha, kwa lengo la
Kuvuka ufahamu wa kawaida⁷ kugundua mifumo, mwelekeo,
Maumbo na rangi zilizofichwa nyuma ya kile kilicho juu ya uso. Safari hubadilisha kile kilichokuwa cha maumivu na kigumu kuwa mbolea itakayosaidia kutoa matunda mapya; kwa maono mapya, inaona na kupitia vitu hivyo kwa njia mpya. Kutegemea kwamba vikwazo, changamoto na hali tata hutoa uwezekano halisi wa kujifunza, ukuaji na mabadiliko.

Kwa yote haya huanza safari kuelekea kile kisichojulikana, kuelekea utambulisho mdogo uliokoa, upande mwingine wa kuishi katika mateso, ambao kwa sasa naufafanua kama uso wa kuishi katika raha. Safari ambayo labda huanza kama kurudi nyumbani …

Kusafiri katika njia ya mchakato unaoendelea kunakuwezesha kuvuka mipaka ya dhana zilizokwishawekwa, uzoefu wa familia na utambulisho wa kawaida, na bado kujihisi uko kwenye njia ya kurudi nyumbani kwako mwenyewe. Kufuata mtiririko wa mchakato pia kunahusisha kuendana na kinachotokea kwa wakati uliopo, badala ya kukipinga. […] Inamaanisha kwamba tunapokumbana na kikwazo au ugumu, tunakabiliana nacho ili kugundua ni mabadiliko gani yamekusudiwa kwetu katika changamoto. Huu ni mtazamo wa kiroho unaojikita katika kugundua jinsi nafsi yetu ya ndani inavyojiweka sawa na chochote kinachojitokeza katika maisha ya kila siku na jinsi hii inavyotuzuia tusije tukawa wahanga wa uzoefu wetu.

Diamond na Spark Jones, 2004: 18

Mifumo ya mitambo ina muundo wa tabia unaotabirika kulingana na sababu na matokeo, lakini katika mifumo tata nadharia inatuambia kwamba hatuwezi kutabiri kila kitu kitakachotokea kwa kuwa kuna pande nyingi zinazohusika na kuingiliana. Nikiwa wazi kwa changamoto hii, ninaanza kipande hiki bila kujua kitakachotokea katika mchakato huu, bila uwezo wa kutabiri matokeo, na nikichukua wazo la kufuata mtiririko wa asili wa mchakato, nikifuata ishara zake.⁸ na kuona jinsi sura, mafunzo na hisia zinavyokua nikisafiri kando ya mto, na kujiruhusu kubebwa na mkondo wake na vipengele vingine. Ninapanda kwenye treni iitwayo “Hija Kuelekea Furaha”, nikiwa tayari kusafiri kwenda ulimwengu mpya, na nikiwa na kituo ambacho sikijui waziwazi leo lakini ninachokihisi moyoni mwangu: kwamba kitu muhimu kinanileta katika safari hii na maamuzi yanayoambatana nayo. Najua safari haitakuwa rahisi na itakuwa na vipengele ambapo nitataka kushuka kwenye treni. Lakini nakubali kuwasili kwa matatizo na kukabiliana na mifumo ya imani⁹ na mapambano ya ndani, kwa sababu nina uhakika kwamba hakuna kinachoweza kuwa kibaya zaidi kuliko mapambano dhidi ya maisha na raha, ambayo nimeishi kwa namna moja au nyingine, katika njia ambayo tayari nimepitia. Na kuanzisha safari hii ya ufahamu, Najaribu kuacha nyuma mhanga wa uzoefu ili kuchukua jukumu jipya.¹⁰, angalau wabunifu zaidi, na wenye uhuru zaidi, Ujumuu zaidi na kwa mtazamo mpana na usio na upendeleo zaidi wa uhalisia.

Kwa hiyo ni uamuzi muhimu wa kibinafsi, dhamira ya maisha, mabadiliko ya mtazamo “kuelekea kitu ninachokiunganisha na nuru”, ruhusa ya raha na uhuru, kuchagua njia isiyo na upinzani mwingi na kuogelea kuelekea mkondo wa maji, kuelekea uzuri… Ninaingia katika hija kuelekea raha… kugundua upande mwingine wa sarafu na kuujumuisha kama sehemu yangu, kwa lengo la kusonga kuelekea uwepo kamili zaidi na kuishi maisha yangu kwa ukamilifu wangu.

Kwa kuchochewa na hitaji la kupata maana katika uwepo wangu, ninachukua furaha kama msukumo wangu wa mwelekeo mpya maishani, na hapa ndipo anaanza msafara…

Na ningependa kukualika usafiri nami, lakini tayari ninatabiri kwamba kwa upande wangu tutatupa hukumu na mahitaji yote nje ya dirisha ili kufungua njia…

b) Sehemu ya kuondokea: Muhtasari wa Processwork

Mradi huu ni sehemu ya hatua yangu ya mwisho ya masomo ya Processwork au Saikolojia Inayolenga Mchakato. Hii ni dhana na mbinu iliyozaliwa kutoka kwa saikolojia ya Jung katika miaka ya sabini na themanini na Arnold Mindell, mchambuzi wa Jung na mchambuzi wa fizikia. Mindell, pamoja na kundi lake la wanafunzi, walichunguza maendeleo ya nadharia na mazoezi ya Processwork.

Hii ni mazoezi ya ufahamu yenye ngazi nyingi na tamaduni mbalimbali yanayosaidia watu binafsi, mahusiano na makundi kugundua nafsi zao. Ina matumizi katika tiba ya kisaikolojia, uongozi, kocha, tiba, siasa, sanaa na kazi za mashirika.

Kwangu mimi, kugundua Processwork kumekuwa zawadi iliyonipa uhai. Niligundua hii katika hatua fulani ya maisha yangu ambapo kiwango changu cha mateso na huzuni kilikuwa kinageuza maisha yangu kuwa na rangi nyeusi-kijivu. Na mbinu hii ilikuwa kama miale ya mwanga kutoka mbali ambayo ingeweza kuleta rangi nyingine katika maisha yangu na kutoa mtazamo mwingine juu yake. Miaka hii iliyopita imekuwa na mchakato mrefu wa kuwa na ufahamu, kuamini na kufuata uzoefu wangu, ili niendelee kujigundua na kujifungua kwa mtazamo mpya, wenye demokrasia zaidi kuhusu mimi mwenyewe, maisha yangu ya zamani na ulimwengu, nikipanua utambulisho wangu kwa lengo la kuwa kiumbe mwenye urafiki na huruma zaidi kuliko yule niliyekuwa katika maisha yangu ya zamani. Huku nikijifunza kwa wakati mmoja kuwa na mtazamo usio na upande mmoja na mkali kuhusu uzoefu, na kuwapa imani na uzoefu wangu njia bora ya kukabiliana na ugumu nilioukumbana nao.

Mtazamo huu unatufundisha kuamini katika hekima iliyofichika katika sehemu zetu, mahusiano yetu na mazingira yetu ambazo mara nyingi hupuuzwa na kusumbua, sehemu ambazo tunazizungusha kando. Na tunatumia njia mbalimbali za kufungua uzoefu huu ili kufichua hekima yake, tukizichukua sehemu hizo ndani yetu na kusikiliza ujumbe wake, ili kukuza uadilifu wa mfumo.

Kwa miaka mingi nilihisi kwamba hakukuwa na mahali pa mimi, kwamba sikuwa sehemu ya sayari hii. Hatimaye niliielewa kwamba, ndani ya ulimwengu unaoonekana, kuna ulimwengu ndogo au ulimwengu sambamba ambapo wakati mwingine naweza kujisikia nyumbani zaidi. Hii ilinisaidia kupata mahali pangu.

Processwork, miongoni mwa mambo mengine, imenipa uwezo wa kukubali asili yangu ya ndani kabisa – yenye ujasiri na nguvu – kwa urahisi zaidi, huruma na upendo. Na sehemu ya safari hii, mradi huu, inahusiana na uhusiano na nafsi yangu ya ndani kabisa na njia yangu ya kurudi nyumbani.

c) Mizigo yangu na ujuzi wa ziada

Kitu muhimu sana kwa safari hii ni mizigo nitakayobeba. Kimsingi ninajibeba mwenyewe, pamoja na hadithi yangu na rangi zake zote na vivuli vyake, ndoto zangu na njozi zangu. Lakini pia kuna kitu muhimu sana cha kuchukua, ili kuhakikisha ubora wa uzoefu wangu wakati wa safari, katika mchakato wa kuandika, kutafakari, kusoma na kuunda. Hizi ni zana, ujuzi na, zaidi ya yote, metajuzi.¹¹, ambazo nimejifunza na kukuza njiani. Zinanisaidia kusafiri kwa mzigo mwepesi, kwa upole zaidi na kwa upendo zaidi kwangu mwenyewe. Kwa sababu kwanza kabisa, kitu cha thamani zaidi kwenye mkoba na kwa safari hii nitakuwa mimi mwenyewe, na hii ni fursa ya kunipa utunzaji ninaohitaji, na kuanzia hapo, kuleta mabadiliko.

Kuongezea hili kuna changamoto ya kujaribu kufanya njia hii kuwa kutoka kwa raha badala ya kuelekea kwenye raha; au kujaribu kugundua jinsi ya kuwa ndani yake, au kufunguka kwake. Bila kunilazimisha, bali kumpa nafasi ya kuwa, zaidi ya mipaka, mifumo ya imani na hofu.

Na kabla ya kuanza safari hii nataka kukiri kwamba ninaanza nikiwa na hofu kubwa. Nahisi kuwa najiweka hatarini na bado sijui, hadi leo, jinsi nitakavyoweza kutafsiri kwa maneno kile ninachohisi ndani kabisa ya nafsi yangu. Lakini nahisi kwamba ninatoa ahadi kwa msomaji, ambapo ningependa sote wawili tujitahatarishe. Niko tayari kuchukua hatari hiyo na ninazungumzia hadithi yangu, yaliyopita yangu, udhaifu wangu kama binadamu anayehisi, na zaidi ya yote, kama mwanamke. Mwanamke anayefungua hisia zake za ndani ili kuzungumzia maumivu yake, kukata tamaa kwake, mapambano yake, vilindi vya huzuni na sonona, majeraha ya kihisia na unyanyasaji, na yote yaliyoacha alama yake. Lakini si hivyo tu, bali pia hisia za ndani zinazozungumzia tumaini, nuru na ndoto nyingi, nyingi sana zinazotaka kuishiwa. Na kwa sababu ya ukaribu wa yote haya, katika maandishi haya ninajaribu kuanzisha ahadi, uhusiano kati ya maandishi yangu na yeyote anayesoma; kufikiria tu kwamba hali ni hivi kunipa maono ambayo hayajaa hukumu, bali yamejaa uelewa na huruma zaidi kwangu mwenyewe, sauti kwa ajili ya ulimwengu bora.

Kama alivyosema Brigitte Vassallo katika mhadhara: “Ninaandika ili makovu yangu yaache kuwa yangu peke yangu” (Barcelona 2018)

Kwa kuwa maandishi yanatokana na ukaribu wangu, dhana muhimu itakuwa kuheshimu na kuwa mwaminifu kwa mimi ni nani. Hii inasababisha kwamba sina nia ya kuandika kwa njia rasmi sana, ya kimantiki au ya kiakili, bali kuchunguza na kufurahia mchakato wa ubunifu. Itakuwa mchakato wa kujifunza jinsi ya kufanya hivyo, wa kujitambua changamoto na uwezo wangu, huku nikijaribu kutozama, kutojiweka kwenye sanduku, au kujitambulisha kupita kiasi katika mpangilio mgumu wa mimi ni nani, ambao unaweza kunikandamiza.

Kwa kuzingatia umuhimu wa mbinu, kwa kulenga mchakato na si matokeo ya mwisho, ujuzi muhimu nitakaokua utakuwa huruma. Huruma kwangu mwenyewe kama mwandishi. Amy Mindell anazungumzia ujuzi huu wa juu “kama sifa katika tamaduni nyingi za kiroho. Ni uwezo wa hisia maalum unaofanya iwezekane kuelewa na kuhisi ulimwengu wa mteja” (Amy Mindell, 1995: 66); na katika kesi hii, sifa hii itatumika hasa kwa jinsi ninavyojitazama na kujitendea. Anafafanua sifa hii kama “kulisha, kutunza, na kuwajali sehemu hizo za nafsi yetu tunazozipenda na kujitambulisha nazo huku tukizihudumia kwa usawa na kuzithamini sehemu ambazo hatuzipendi […] Aidha, huruma inahusisha kusaidia sehemu hizi zote kujifunua na kufichua asili na maana yao ya msingi” (Amy Mindell, 1995: 69)

Kukuza sifa hii kumekuwa muhimu sana kwangu ili niweze kushughulikia masuala tata ya zamani yangu, kukaribisha ugumu kwa upendo na bila hukumu nyingi, na zaidi ya yote, nisishindwe na wakosoaji wa ndani.¹² na kuweza kuweka mipaka kwao.

Kuheshimu sauti zetu zote za ndani ni mtazamo wa kidemokrasia sana kwetu wenyewe, pia unajulikana katika kazi na makundi kama Demokrasia ya Kina¹³. Hii ilikuwa hatua muhimu sana ya kuvuka utambulisho wangu wa msingi na kuepuka kuruhusu nguvu za udhalimu, ambazo mara nyingi hujaribu kunitawala na kunikandamiza, kunichukue. Katika kazi yangu binafsi, demokrasia ya kina imekuwa ikimaanisha kujaribu kukubali, kuthamini na kutoa nguvu ya usawa kwa sauti zangu zote za ndani, hisia mbalimbali, mawazo na hisia zinazokinzana, miondoko midogo, n.k. Kujaribu kugundua ujumbe muhimu au mchango ambao kila moja linaweza kutoa. Kutekeleza falsafa ya demokrasia ya kina ni kazi ngumu kwa sababu daima kuna nyanja za nafsi yangu au za wengine ambazo ningependelea tu kubadilisha au kuondoa kabisa. Hata hivyo, ni muhimu na lazima kuunganisha na kuchunguza sehemu tofauti zitakazojitokeza kama sehemu za ujumla; kujaribu kukuza mzee wa ndani¹⁴ au mwezeshi anayeweza kwa wakati mmoja kushikilia na kuheshimu utofauti wa mitazamo ili kukaribisha kinachojitokeza, bila hukumu.

Mwezeshaji huyu mara nyingi atalazimika kusimamia mazungumzo na kupatanisha pande hizo. Itakuwa na manufaa sana kumpa nafasi yake mwenyewe ili atambue sauti tofauti na aweze kuambatana na mchakato wote, akiwa na mtazamo wa mbali zaidi na usiojihusisha sana, usiozama sana katika drama ya maisha.

Mchango muhimu wa Processwork ni uwazi huu wa kukubali uzoefu uliotupwa na ule wa sekondari.¹⁵, “vipengele vya kiroho na visivyoelezeka vya maisha ambavyo ni mbegu zinazoweza kutoa uhai mpya na ubunifu” (Amy Mindell, 1995: 57), ambavyo vinaweza kutupatia uzoefu kamili zaidi wa uhalisia.

The “Akili ya mwanzo”ni ujuzi mwingine muhimu wa kiwango cha juu wa kukaribisha kile kinachoweza kujitokeza njiani. Ni mtazamo wa Zen, “akili – au labda moyo – ulio wazi na usio na upendeleo […] unaturuhusu kuthamini na kutambua matukio yanayoonekana kuwa hayana umuhimu” (Amy Mindell: 82). Inanipa fursa ya kuwa na mtazamo huru zaidi na usio na upendeleo, mtazamo usio na mtego na wa kiholela zaidi, ili mimi
inaweza kuchunguza mchakato wa pili¹⁶ bila kujishikiza tayari
lebo zilizowekwa. Ujuzi huu ni wa manufaa kwangu, pamoja na Udadisi, ili kugundua nyanja mpya au njia mpya za kuangalia ukweli na hisia, na kujiruhusu kuchunguza kila uzoefu kama wa kipekee.

Kabla ya kuanza kuandika, dhana wazi ilikuwa kwamba nilihitaji kujumuisha sanaa na ubunifu ili kuendeleza mchakato huu, kwa sababu ni hapo ambapo mara nyingi nimehisi maisha yangu yakipona, na kuyafanya kuwa mazuri na yenye maana zaidi. Na nahisi kuwa hili lina uhusiano mkubwa na uzoefu wangu wa raha na kujipa ruhusa ya kutumia muda wangu kuunda na kufurahia sanaa, jambo ambalo ni changamoto kubwa kwa wakosoaji wangu.

Lile Akili ya ubunifu “inakuwezesha kuungana na kile unachokipitia, kuwa nacho na kwa kweli kuumba nacho. Huwezi tena kuwa mtazamaji mtulivu, bali nguvu hai, ya ubunifu katika asili yenyewe” (Amy Mindell: 135). Ni katika nyakati hizi za ubunifu ambapo ninajisikia huru na nishati ya mchezo na kujitenga, kana kwamba mimi ni mtoto asiye na hatia asiye na upendeleo. Hizi ni nyakati ambapo uhuru na msisimko kuhusu maisha huibuka, na ambapo kitu kipya huonekana zaidi ya utambulisho wangu wa kawaida na ufahamu wangu, kama daraja la kuelekea ulimwengu mwingine. Wakati mwingine hizi ni nyakati zinazonihusisha na kiini chenyewe, na kitu kinachozidi kile kinachoweza kuelezwa.

Na kwa vipengele vyote hivi muhimu kwa utunzaji wa mchakato, nikichukua uchawi wa alkemia, niliweka vyote kwenye sufuria ili vichanuliwe kwa matumaini kwamba vitatoka kitu kama dhahabu au kitu kinachofanana na asili yake.

Na kabla ya kufunga sufuria, Sisahau kumwalika mkosoaji wangu katika safari yangu. Lakini mara hii, ninamwalika kama mshirika mkubwa kunisaidia kubaini maelezo na masuala ambayo bila yeye yangepita bila kutambuliwa. Lakini, zaidi ya yote, ninafanya hivyo kwa kujadiliana juu ya nafasi anayoishikilia na kwa uangalifu kufafanua upya asili ya uhusiano wangu na sauti hizi zinazokosoa zaidi.

d) Mahali ambapo kila kitu huanza

“Kifo kinaendesha safari yangu”

Zaidi ya mwaka mmoja uliopita, baada ya miongo kadhaa ya mateso makali, miaka ya kupambana kila mara na mwelekeo wangu wa unyogovu na baada ya utafutaji wa kina kujaribu kuelewa uwepo wangu, nilijirudia tena mara nyingi sana: Nahitaji kubadilisha maisha yangu. Lakini Mara hii si kuhusu “kubadilisha maisha yangu”, bali ni kuhusu mabadiliko ya mtazamo na hisia kuhusu maisha yangu.

Katika nyakati kadhaa maishani mwangu, kifo kilikuwa kikigonga mlango, au tuseme, mimi ndiye niliyekuwa nikigonga mlango wake, ili kujaribu kupata njia ya kutoka kwenye mateso niliyokuwa nikiyapitia. Nilihitaji kuwa ukingoni mwa maisha ili niweze kuyapenda, kuyathamini na kutamani kuyaishi. Nilihitaji pigo kigumu la mwisho ili kufanya uamuzi wa kuchagua kuwa upande wa maisha, wa nuru, wa kusema ndiyo, wa wingi…, kile ambacho sasa naweza kukiita upande wa raha.

Yote ilianza kuelekea mwisho wa masomo yangu nilipohitaji kuchagua mada ya tasnifu yangu. Uke wa wanawake, raha na uhuru vilikuwa mada zilizonivutia kwa miaka mingi. Zilikuwa mada ambazo mara nyingi zilikuwa katika mazungumzo yangu, wasiwasi wangu na hata zilikuwa sehemu ya mapambano yangu makubwa binafsi. Wakati huo, kulitokea mgogoro mkali wa kihisia na, siku hiyo hiyo, mwili wangu ulianguka. Hilo lilileta mfululizo wa hali ngumu zilizopelekea, kwa mara nyingine tena, kwenye unyogovu mkuu, lakini wakati huu pia lilileta nia ya kusafisha njia iliyokuwa mbele yangu.

Kutokana na ajali mbaya, nililazimika kufanyiwa upasuaji. Kupasuliwa chini ya ganzi kunaweka tofauti kubwa ya kabla na baada katika historia yangu. Inaweza kuwa vigumu kuelewa kwanini kuna hofu ya kuingia kwenye upasuaji kwa operesheni rahisi kama hii. Lakini kwa watu wanaobeba historia ya unyanyasaji katika miili yao, kuachilia mwili ili upasuaji ufanyike chini ya ganzi na bila udhibiti wa mwili wenyewe kunaweza kuwa kutisha. Ilikuwa ni wakati muhimu wa kujisalimisha, ambapo niliweza tu kuamini kwamba mwili wangu utatendewa kwa heshima. Ilikuwa ni hatua muhimu ya mabadiliko: Niliweza tu kutumaini na kuamini kwamba mwili wangu utatendewa kwa heshima. Wakati huu, mtu mwingine badala yangu angekuwa lazima awe macho sana, na mimi ningejikuta nikiwa katika nafasi nyingine, isiyojulikana sana, ambayo ilikuwa ile ya kuamini na kujisalimisha… Baada ya upasuaji, ilibidi nitumie wiki kadhaa nikiwa kwenye kiti cha magurudumu, na kwa mara ya kwanza maishani mwangu nilihisi utulivu na kutoweza kusogea kimwili, jambo ambalo lilinipa maono dhahiri kuhusu asili yangu ya kiasili ya kusogea. Nilikuwa na siku nyingi za kufikiri na kutafakari, na nikagundua kuwa jambo moja lilikuwa la uhakika: Siku nitakayotembea tena, itabidi nitembelee njia mpya., nifungue njia mpya. Sikuwa nitazurura tena kwenye njia nilizozizoea za unyogovu na maeneo ya giza. Ilikuwa ni wakati wa kuacha nafasi yangu ya kuwa mwathirika, wakati wa kuchukua msimamo wa mshindi, ili nijipange upya na kuamini kuwa ningeweza kuondoa utambulisho wangu wa zamani, ambao haukunifaa tena. Ikichukuliwa kama mchakato, hii iliweka pamoja vipengele vinavyokinzana: sehemu iliyotambua kuwa haiwezi kudhibiti mambo na sehemu nyingine iliyosonga mbele na kujipa nguvu ili kusafiri njia tofauti. Nilitambua kuwa hili lina uhusiano mkubwa na kuishi uzoefu huo. kutoweza kusogea!

Hiyo zilikuwa miezi ngumu lakini niliamua: ilikuwa wakati wa kuchukua njia mpya.

Katika kipindi hiki nilianza kutambua jinsi nilivyotumia miaka mingi katika mahali ambapo maisha yangu yalifunikwa na giza, na jinsi raha ilivyokosekana katika maisha yangu. Kwa hivyo nilichukua neno furaha kama kipengele cha utafiti, nikaamua kujitosa ili kugundua ilikuwaje kuishi katika raha, kuiita kwa jina, kuihisi na hata kujiruhusu kuifurahia. Na hivyo ndivyo jukumu langu jipya lilivyoanza.

Muda mfupi baada ya kuanza safari hii, nilipata fursa ya kwenda Indonesia na kufanya safari ambayo naita “safari yangu ya raha”. Nilifanya safari hii kuwa changamoto kwangu mwenyewe, kwa sababu mfumo wangu wa imani ulikuwa unajaribu kuikataa safari hiyo na kudharau wazo la kusafiri kwa lengo pekee la kupata raha. Hata licha ya mapambano ya ndani yaliyotokana na changamoto hii, na bila kujua kwa hakika kama ningeweza kustahimili safari ya aina hiyo, nilichukua begi langu la mgongoni na kuanza safari ili kujifunza jinsi ya kufurahia wakati uliopo. Na nilifanya hivyo kwa siku kadhaa, nikikabiliana na wakosoaji wangu na bila kupata kuridhika kikamilifu, lakini nikiweza kutozama katika mateso. Ulikuwa utafutaji tata na ulizua hisia nyingi zisizopendeza, lakini nilizikabili bila kuteseka. Hakuna kitu kilichoonekana kuwa cha kushangaza sana na nilikuwa kama nimefungwa ndani, lakini nilijiachia tu na sikujitaka mengi.

Na ghafla, siku moja ilifika ambapo mambo katika maisha yangu yalichukua mgeuko mkali…

Ilikuwa siku nzuri yenye jua. Rafiki yangu mpya na mimi tulikuwa tukizuru kisiwa kidogo na wakazi walitupa tabasamu angavu na ya kirafiki tulipobadilishana mitazamo. Ilikuwa ya kushangaza kile ambacho wenyeji walichoniamsha ndani yangu; nilihisi nimejaa shukrani. Na kati ya tabasamu na tabasamu, usiku ulianza kuanguka kwenye kisiwa hicho kidogo cha kichawi; kutokana na uzoefu huo niliandika barua hii:

Imeandikwa katika safari ya kurudi:

Nilienda kwenye safari ya starehe, nikiwa na lengo pekee la kujifunza kuishi kwa njia iliyohusiana zaidi na starehe. Kuishi katika starehe ni jukumu ambalo kwa wengi linaweza kuonekana rahisi, lakini kwangu lilimaanisha ugunduzi mpya kabisa na changamoto. Na kwa ajabu, kutokana na raha hiyo, ilikuja jinamizi baya zaidi ambalo ningeweza kupitia, kuhisi kwamba wakati huu si mimi ningeamua kuishi au kufa, bali ni asili ingeamua kwa niaba yangu.

Na kabla siendelee, lazima niseme kwamba ingawa mimi niko hapa nikisimulia uzoefu wangu mwenyewe, wengi wengine hawakusalia hai baada ya tetemeko la ardhi.

Kutokana na uzoefu huo na ahadi niliyotoa, nilipata nguvu kubwa ya kuchagua uhai badala ya kifo, na kujitolea kwa dhati zaidi kuachana na mienendo fulani. Leo, muda fulani baadaye, licha ya kupitia hofu na mateso ya masaa yale marefu ya kusubiri, ninashukuru kikamilifu kwa yale ambayo maumbile yalinifundisha. Usiku huo, kifo kilinijia kunihusisha na maisha, na haikuwa mara ya kwanza nikitembelewa nacho, lakini wakati huu kilipojitokeza, chaguo la kukichagua hakukuwa na mjadala, uamuzi usiochukuliwa hata katika maumivu makali zaidi. Sasa, kadiri muda unavyopita, naweza kuona jinsi katika usiku huo wa mateso makali, ingawa inaonekana kinyume, kulikuwa na hisia ndogo ya faraja, hisia kwamba nilichoweza kufanya ni kusubiri, kwamba yote yalikuwa nje ya uwezo wangu, kwamba hakukuwa na mapambano tena. Wakati huo, utambulisho wangu kama shujaa na mpiganaji ulifutwa. Ndio, ilikuwa ni hisia ya faraja, niliyotamani mara nyingi katika maisha yangu ambapo kifo kilifikiriwa kama njia ya kukubali kushindwa, ya kuacha mapambano, kama mapumziko kutokana na mateso makubwa… Lakini usiku huo, wakati ambapo nilitaka kuishi zaidi, kulikuwa na hisia ya uhuru, ya kujitenga, ya kujikabidhi mikononi mwa maisha. Labda hilo lilikuwa na uhusiano na raha?

Kuchukua uzoefu huu ambapo kifo kinakuja kama mshauri wa maisha katika matukio yanayotokea kwa wakati mmoja.¹⁸:

Mafundisho ya kale na ya kishamaniki yanazungumzia kupata hekima kutokana na matukio yanayotokea kwa wakati mmoja, yaani kusikiliza mazingira. Kwa kuchukulia matukio ya nje yasiyo ya kawaida kwa umakini na hata kuamini uongo wako mwenyewe, unakaribia hadithi zako binafsi. Ikiwa hutafanya hivyo, kifo chenyewe kitavuruga wazo lako kuhusu wewe ni nani na kukulazimisha kwa bunduki, tuseme, kujisalimisha na kufuata matukio ya asili.

Mindell, 2017: 14

Uzoefu huu ulinifanya niipe karatasi hii jina “safari ya hajj kuelekea raha”, ikiwa na lengo lake kuu kuwa raha katika maisha.

3. Kwenye njia ya raha

a) Ziara fupi ya kihistoria

Raha inaweza kuwa dhana ya kinadharia isiyo dhahiri na iliyosambazwa kwa kuwa inahusiana na mtazamo wa mtu binafsi, kwani inategemea hisia na uzoefu wa mtu binafsi. Lakini tunapozungumzia raha, tuna picha ya kijamii, wazo fulani au uzoefu wa kile kinachoitwa raha. Katika sura hii nitajaribu kueleza kile tunachoweza kukubaliana kuwa raha ni nini. Nitaanza kwa kuchukua ufafanuzi wa Wikipedia, unaosema raha inahusiana na kutimiza hitaji.

Furaha inaweza kufafanuliwa kama hisia chanya, nzuri au ya furaha kuu, ambayo katika hali yake ya asili hujidhihirisha mtu anapokidhi kikamilifu hitaji fulani: kinywaji, kwa kiu; chakula, kwa njaa; mapumziko (usingizi), kwa uchovu; ngono kwa hamu ya ngono; burudani, kwa kuchoshwa na maisha; na maarifa (sayansi au yasiyo ya sayansi) au utamaduni (aina mbalimbali za sanaa) kwa ujinga, udadisi na hitaji la kukuza uwezo. Asili kwa kawaida huunganisha hisia ya raha na manufaa fulani kwa spishi na Falsafa huainisha miongoni mwa aina zinazowezekana za furaha

https:// es.wikipedia.org/wiki/Placer , 07.05.2019

Tukiangalia etimolojia ya neno hilo, kulingana na Kamusi ya Chuo cha Kifalme cha Lugha ya Kihispania, neno “pleasure” linatokana na Kilatini kufurahisha (kufurahisha au kutoa raha). 2. k. Furaha au raha ya kimwili au kiroho inayotokana na kufanya au kutambua kitu kinachopendeza au kinachochukuliwa kuwa kizuri.

Ili kuzungumzia raha, ninahitaji kusafiri kupitia wakati, kwani dhana hii imeeleweka kwa njia tofauti kulingana na muktadha tofauti wa kijamii na kitamaduni na katika enzi tofauti. Kwa kuzingatia kuwa hii si mradi wa utafiti wa kiasi kisichoegemea upande wowote, bali ni mradi wa kuelimisha, nitajiruhusu kuruka katika historia. Nitaelezea jinsi waandishi mbalimbali waliojishughulisha na dhana hii walivyoweza kuifafanua.

Ili kuanza maono haya pana, ninavutiwa kuanza na utamaduni wa Kigiriki, kwa kuwa ni utamaduni uliokuwa na ushawishi mkubwa katika fikra za Magharibi, na ni utamaduni ulioendelezwa kuzunguka raha.

Hadithi za Kigiriki za miungu zimejaa miungu na miungu wa kike, miungu nusu, mashujaa na mashujaa wa kike, wote wakichochewa na matukio mengi ya ngono na usaliti. Mifano na marejeleo haya yaligandamizwa na jamii. Tabia za wahusika hawa wa hadithi za miungu ilichochewa na raha, na hivyo kuunda ukubali wake kijamii. Lakini ni muhimu kusiwasahau kwamba uzoefu huu au dhana ya raha ulitokea katika tabaka la juu, na hivyo ulikuwa haki maalum iliyokuwa ya wachache tu.

Katika kazi za Plato na Sophisti tunaona raha kama muhimu. Wanawasilisha raha kama kitu chenye maadili mema, wanatetea kukuza raha, kuitetea na hata kuifanya kawaida.

Katika utamaduni wa Kigiriki, baada ya wasofisti walikuja Epikuri na wahedonisti. Waepikuri walilenga kufikia kutokuwepo kwa maumivu, mtu binafsi akikataa kila kitu kinachosababisha maumivu na mateso. Kwa Waepikuria, ufunguo wa utimilifu ulihusiana na usimamizi wa busara wa raha na maumivu, kukuza ataraxia (ukosefu wa usumbufu wa roho), huku wakijua kwamba kupita kiasi kwa raha kunaweza kusababisha maumivu.

Neno “Hedonism” limeundwa kutoka kwa mzizi hedoné ikimaanisha “furaha” na kimbimbini -izmi ambayo inaelezea “mafundisho”. Kwa hiyo, “Uhedonisti ni itikadi ya kifalsafa inayoweka raha kama wema mkuu wa maisha ya binadamu.” (Wikipedia) Lakini wakati huo huo, kanuni ya raha lazima idhibitiwe ili kukuza akili isiyo na nevrose.

Hadi katikati ya karne ya ishirini, wanafalsafa walijadili asili ya raha kwa kuelekeza hamu yao kwenye hedonismu. (Oxford Encyclopedia of Philosophy 1995: 834).

Hatuwezi kupuuza jinsi mitazamo hii ya kifalsafa ilivyoshawishiwa na kuibuka kwa Ukristo. Hii inaibua picha ya Mungu aliye kila mahali, anayeangalia kila kitu, anayesababisha hisia ya hatia, na kuanzisha dhana ya dhambi, ya kilichokatazwa, na ya adhabu. Mwanzoni, Ukristo ulitegemea falsafa ya Kigiriki, na ulithamini roho kuliko mwili. Na haikuwa hadi baadaye ndipo mtazamo wa Kikristo kuhusu ngono ulibadilishwa kabisa: kwa kishawishi cha Adamu katika paradiso, “kukubali pendekezo la Hawa”, tamaa ya ngono inahusishwa kwa mara ya kwanza na asili ya dhambi. Huo ndio wakati ngono ya binadamu ilipoanzishwa kwa lengo pekee la uzazi na ndani ya ndoa. Uhusiano huu kati ya ngono na dhambi umeongoza mafundisho ya Kikristo kuhusu ngono kwa zaidi ya miaka elfu moja, na hata sasa tunaishi chini ya amri hizi zinazounda fikra za pamoja na za kijamii. Imefafanuliwa upya kutoka (https:// www.nuevatribuna.es/articulo/historia/sexualidad-mundo-cristiano/ 20170918123834143458.html)

Tafadhali niruhusu sasa kuchukua ruka la kihistoria. Kwa Ubinadamu na kuwasili kwa Ujamaa Mpya, sayansi ikawa muhimu sana, na dhana ya raha ilikuwa imewekwa masharti, kama Schopenhauer, Marx, Freud na wote wanaoitwa Wanafalsafa wa “shule ya mashaka” kwa mfano, kwa kuibuka kwa ubepari na jamii huru. Wanafalsafa hawa wanaelezewa hivyo kwa sababu ya kuhoji misingi ya falsafa ya Magharibi, na hasa nafasi ya akili. Kwa Freud, akili ni sehemu tu ya akili, na ni ndogo sana ikilinganishwa na sehemu isiyotambuliwa ya akili. Aliunda dhana ya “kanuni ya raha” kinyume na “kanuni ya maumivu”, akidokeza kwamba tangu tuzaliwe, wanadamu huwa na tabia ya kutafuta raha kwa hisia za asili.

Kanuni ya Furaha ni mojawapo ya kanuni mbili ambazo, kulingana na Freud, zinatawala utendaji wa akili: shughuli zote za kisaikolojia zinalenga kuepuka kutofurahishwa na kutafuta furaha. Kwa kuwa kutofurahishwa kunahusiana na ongezeko la kiwango cha msisimko, na furaha inahusiana na kupungua kwa kiwango hicho, kanuni ya furaha ni kanuni ya kiuchumi.

Wikipedia, 12.09.2019

Kwa mtazamo wa Jung, nishati hii ya kiakili pia ingekuwa mwanzo unaowawezesha watu kutafuta raha na kupunguza migogoro katika mazingira mbalimbali.

Na inaonekana kwamba maono haya yote ya kifalsafa na kisaikolojia kuhusu raha si dhana tu, bali pia kuna maelezo ya kisayansi yanayoonyesha kwamba ubongo umeundwa kutafuta raha. Kawaida, kufanya kitu kinachopendeza husababisha neva kutoa kemikali iitwayo dopamini. Utoaji huu husababisha hisia ya kujisikia vizuri na huamsha hamu ya kurudia kitendo mara kwa mara.

Kwa kuibuka kwa jamii za uliberali na za baada ya kisasa, raha ikawa kitu cha muda mfupi zaidi, kilichohusishwa na tamaa ya matumizi na ubepari, ambapo ubepari si wa kiuchumi tu bali pia wa kitamaduni, ambapo kila mtu ni kama biashara ndogo ya kuwekeza ili aweze kuwa wa kisasa kila wakati, mwenye habari, na mwenye afya njema… Kuwa na furaha kunaonekana kama aina ya wajibu, na maadili yanayotawala yanakuwa mafanikio, kutambuliwa kijamii na ustawi wa kudumu… Kwa upande mwingine, huzuni, maumivu ya moyo, udhaifu, uchungu na kutoridhika vinakataliwa na kuwekwa kando, havionekani na hata vinachukuliwa kama sehemu ya ugonjwa. Kuwa na furaha kunaonekana kuhalalisha kufanya chochote iwezekanavyo na kinyume chake kunazalisha mzigo wa hofu na hatia mtu anapohisi huzuni. Inaonekana kuwa hali fulani zinakubalika zaidi kijamii kuliko zingine, na hivyo kuamua mitazamo na tabia fulani. Kama tunavyoona sasa kwenye mitandao ya kijamii, mtindo huu wa maisha unatufanya watumwa wa hii iitwayo furaha.

Kutokana na taarifa hizi zote kutoka kwa historia na sayansi tunaweza kusema kwamba raha ni kitu kinachopaswa kupatikana ili kufikia mafanikio. Hata hivyo, kwa wakati huo huo inapaswa kudhibitiwa kwa sababu inaonekana inaweza kuwa hatari.

Ninaona inavutia jinsi wazo la raha limebadilika katika historia na jinsi linavyoendelea kubadilika hadi leo. Tunaweza kusema kwamba raha inapaswa kuwekwa katika muktadha, kwa kuwa daima iko katika muktadha wa kijamii, kiuchumi na kihistoria. Kwa hiyo nitazungumzia na kutafakari kuhusu raha kulingana na muktadha wangu wa kitamaduni, mazingira, uzoefu, maisha na yaliyopita.

Ni vigumu kwangu kupata ufafanuzi wazi au dhahiri wa raha, ambao ningejisikia vizuri nao. Lakini kufanya utafiti kuhusu mada hii na kuwa na ufahamu mfupi wa kihistoria wa mageuzi ya dhana hii kumenifungulia njia mpya za kufikiri na mitazamo tofauti. Ninatambua kwamba kuzungumzia raha ni kama kuzungumzia jinsi tunavyofanya kazi katika ngazi ya kijamii kuhusiana na uhuru wetu, kusimamia mahitaji yetu, kuungana na asili yetu na miili yetu… Na muktadha wa kihistoria pia unanikumbusha masuala mengi yanayojumuishwa katika neno “raha”.

b) Afya na starehe: majukumu na nguvu ndani ya mfumo wa kibepari

Mfumo wetu mkuu wa kijamii unajaribu kuficha maumivu na migogoro […] Dunia ya kidemokrasia imekuwa mtumwa wa amani na maelewano; watu wengi hutumia cheo chao¹⁹ na haki maalum za kuepuka migogoro. Vyombo vya habari vinazingatia watu binafsi wenye migogoro ya maslahi, lakini mfumo unazuia makundi makubwa ya watu kuungana ili kushughulikia masuala yao ya pamoja.

Mindell, 1995: 193

Kama anavyosema Mindell, sisi kama jamii tunakwepa mizizo yote, iwe migogoro katika mahusiano au chochote kinachoweza kusumbua mwili na kututenganisha na ustawi.

Tukichunguza mwaliko huu wa kupuuza maumivu na kuepuka kila kitu kisicholenga ustawi, lengo la baadhi ya wanafalsafa kama vile Waepikuria, tunaweza kuona urithi dhahiri katika usimamizi na kuepuka maumivu na magonjwa. Ikiwa dalili ni ishara za tahadhari zinazotumwa na mwili, mtindo wa kijamii wa wengi ni kuficha dalili hizi ili usumbufu uondoke. Hakuna nia ya kujali ujumbe unaoweza kuleta kwa mwili na dalili hizo; lengo kuu ni kuepuka chochote kinachosababisha kutojisikia vizuri au wasiwasi kimwili au kiakili. Kuhamasisha huku kutokuteseka kunatufanya tujichukulie dawa kupita kiasi ili kuficha dalili, na hali hii pia inazidishwa na hitaji la kutangaza kuwa ugonjwa kila kitu kinachoweza kwenda kinyume na kile kinachokubalika, huku tukizingatia sana utengano kati ya afya na ugonjwa.

Katika kitabu “Afya katika ugonjwa – Ugonjwa katika afya” (2014), Pierre Morin anatoa tiba dhidi ya jamii hii iliyozidi kutibiwa kimatibabu na yenye magonjwa mengi. Kinatupatia mtazamo mpya wa dhana ya jadi ya afya: mtazamo mpana zaidi, usio na upendeleo na usiokandamiza uzoefu wetu. Morrin anaeleza jinsi mtazamo wetu wa afya umepunguza ustawi wetu kwa ujumla kwa kutenganisha uzoefu na ugonjwa kutoka katika muktadha wa maisha ya mahusiano ya kila mtu; kwa kuwaweka pembeni na kuwachukulia nguvu wale walio tofauti au wasioweza kupona; na zaidi ya yote, kwa kututenganisha na maana ya dalili na hekima kubwa wanayoleta katika mchakato wa maendeleo ya mtu.

Dalili za mwili si lazima ziwe za patholojia, yaani si tu ugonjwa unaopaswa kukandamizwa, kuponywa au ambao mtu anapaswa kupona. Dalili zinaweza kuwa hali zenye umuhimu na maana.

Mindell, 2006: 11

Morin anatofautisha njia mbili za kuangalia afya: ile tunayoijua tayari ambayo anaiita “afya ndogo”, inayolenga ukosefu wa usawa wa vipengele vya kimakanika (mshinikizo wa damu, kolesteroli, viwango vya sukari…), ikielewa mwili kama mashine ambayo wakati mwingine huvunjika; na “afya kubwa”, neno lililotolewa na mwanafalsafa Nietzsche, ambalo linatoa mtazamo mpya ambapo “afya ndogo” inajumuishwa lakini ambapo kipengele kingine cha maana na kusudi kinaongezwa. Anatuambia jinsi mwili unavyoota ndoto na jinsi, kwa kusikiliza na kufuata ishara zake, unavyofichua ukweli wa kina kuhusu maana ya kuwa binadamu na maana ya kuwa na afya njema. (https:// www.youtube.com/watch?v=2FD5_qFRcpY)

Mtazamo wa utamaduni mkuu kuhusu afya unawatoa watu wengi kwa kuwadhania hawako na afya. Tunapopuuza vipengele fulani vya afya, tunawaweka watu katika nafasi ya kudharauliwa, tunapunguza ustawi na kuongeza msongo wa mawazo, na zaidi ya yote tunapoteza uwezo mkubwa, nguvu na mamlaka kama jamii kwa kujifanya tufuate kawaida.

Processwork inazungumzia “da wa upinde wa mvua”. Hii ni mtazamo unaozingatia lebo, kwani zinatupa taarifa kuhusu kile kinachotokea kweli. Lakini uzoefu binafsi wa mtu na dalili zake hupewa umuhimu sawa, kwani inatambuliwa kuwa kuna nishati inayotaka kujieleza kupitia mwili. Kwa kuthibitisha uzoefu huo na kuuruhusu ujieleze, dalili zinaweza kupungua au zisipungue, lakini katika hali yoyote inakuwa njia²⁰ ya taarifa na ufahamu. Kutoka kwa mtazamo huu, dalili huleta nguvu ambayo haitoweki hata tukitumia dawa kiasi gani. Nguvu hii ina ujumbe muhimu wa kutupa. Ikiwa haiwezi kujidhihirisha kupitia mwili, itatafuta njia nyingine. Ni mtazamo wa teleolojia, ambapo tunavutiwa na “kwa ajili gani”: ujumbe uliofichwa katika kile kinachotokea kwetu.

Tiba ya upinde wa mvua inajumuisha wakati halisi na nafasi ya uhalisia wa kimwili, pamoja na ngazi za ndoto za uhalisia wa kisaikolojia wa mwili. Inajumuisha vipengele vya tiba ya jadi kama vile anatomia, utambuzi, matibabu ya dawa, upasuaji, biofizikia, n.k., pamoja na taratibu mbadala za matibabu zinazohusisha uzoefu binafsi, mifumo ya ndoto na ngazi zote za
Ufahamu²¹

Morin na Reiss, 2010: 24

Katika Processwork hatuhitaji vipimo vya kimaabara kuthibitisha uzoefu; badala yake, tunavutiwa na mtazamo binafsi wa uzoefu. Na tunaelewa kwamba mwili si kitu cha kimakanika bali ni chombo kinachobadilisha toni zake yenyewe na kinaweza kueleweka tu ndani ya mchakato.

b.1) Huzuni na msongo wa mawazo: maadui wa raha

Ni muhimu kutaja kwamba raha ina athari inayoweza kupimika kwa afya ya binadamu, kwani ni mojawapo ya njia za kupambana na msongo wa mawazo na unyogovu, magonjwa mawili ya jamii ya kibepari.

Ili kuzungumzia raha, naona ni muhimu kuzungumzia unyogovu na afya katika jamii tunayoishi sasa. Tukienda kwenye mzizi wa etimolojia wa dhana ya unyogovu, tutaona kwamba inatokana na neno la Kilatini msongo wa mawazo ambayo ina maana ya ukandamizaji, kupungua au kukata tamaa.https://es.wikipedia.org/wiki/Depresión)

Kila enzi inaashiria magonjwa fulani kulingana na muktadha wake wa kijamii na kisiasa. Filozofi Byung-Chul Han, katika kitabu chake kuhusu jamii ya uchovu (2012), anaandika kwamba wakati zamani simulizi za afya zilijikita kwenye masuala ya virusi na bakteria, katika karne ya 21, afya ya akili ndiyo imechukua nafasi kuu na magonjwa kama vile unyogovu, Ugonjwa wa Upungufu wa Umakini na Uchangamfu (ADHD), Ugonjwa wa Tabia ya Ukingo (Borderline Personality Disorder) au Sindromu ya Kuchoka Kazini (Occupational Burnout Syndrome). Ikiwa zamani kulikuwa na tofauti kati ya ndani na nje, ambapo bakteria waliwakilisha adui, sasa adui anaishi ndani yetu. Tunashambuliwa na sisi wenyewe, na mahitaji yetu yasiyo ya kweli kwetu wenyewe ambayo wakati mwingine husababisha hata tujidhuru, kutokana na hisia ya uongo ya kuwa huru. Na anazungumzia Uongo Hisia kwa sababu tunaamini kwamba, kwa kuwa mahitaji au shinikizo linatoka nje, sisi ni huru, lakini hii si kweli. Na kulingana na Byung-Chul Han, magonjwa haya yanatokana na uhuru wa kitendo na wingi wa vichocheo. Anazungumzia ukatili au wingi wa Msimamo chanya, ikieleweka kama kupita kiasi kwa mawasiliano, uzalishaji kupita kiasi, kazi, burudani au utendaji wa ngono kupita kiasi… kupita kiasi kunachosababisha mtu kuvunjika mbele ya wingi huu wote. Zamani, ghasia ilitoka maeneo ya mbali au yasiyo ya kawaida, na sasa inatokana na chaguzi nyingi na shughuli mbalimbali ambazo mfumo unazotupatia, ikisababisha kukosa hewa, kujazwa kupita kiasi na uchovu.

Huzuni ni ugonjwa wa jamii inayoteseka chini ya wingi wa mtazamo chanya. Inaakisi aina ya ubinadamu unaoanzisha vita dhidi yake mwenyewe.

Han, 2012

Han anazungumzia unyogovu kama ugonjwa unaowakilisha jamii ya leo, na jinsi unavyosababishwa na wasiwasi wa utendaji (mchakato ambao nahisi unanigusa kwa kiasi fulani ninapoandika makala hii, na wakati mwingine kwa ujumla katika maisha yangu). Sasa kuna mfumo wa imani unaotangaza kwamba chochote kinaweza kufikiwa kwa juhudi za kutosha, ukichochea mahitaji kwa nafsi. Huu ni mfumo unaozalisha waathiriwa na wauaji kwa wakati mmoja: tunajifanya watumwa katika harakati za kutafuta kuridhika au rasilimali za matumizi, tukiacha pembeni tafakari na kuchoshwa.

Lalamiko la mtu mwenye huzuni, <>, linaweza tu kujidhihirisha katika jamii inayamini kuwa <>

Han, 2012: 31

Han anasema kwamba “mfadhaiko huchochewa wakati mhusika wa utendaji hawezi tena kufanya zaidi” (2012: 31). Hii inaashiria kwamba mfadhaiko unaweza kuingia kama mchakato wa pili unaojitokeza kama njia ya kutoroka kutoka kwa hali isiyodumu. Hali ambapo hatuwezi kuweka mipaka kwa mahitaji yetu wenyewe na ya mfumo, iwe kwa jina la kujitimiza au kama matokeo ya mfumo wa kibepari na jamii ya watumiaji. Hali za huzuni huwa zinatokea kutokana na ukandamizaji wa muda mrefu, na tunaweza kusema kuwa zinajitokeza kama washirika wenye ujumbe wa kutusaidia katika mchakato wetu wa ukamilifu.

Siku hizi, unyogovu ni jambo lililoenea linaloweza kumtokea mtu yeyote. Unaweza kujitokeza katika nyakati za mabadiliko maishani mwako, unapopitia mabadiliko ya kimuundo au kihisia yanayosababishwa na matukio fulani. Na kama jamii, tunapendelea kukandamiza, kuwaweka pembeni na kuepuka kushughulikia tatizo hilo kwa sababu linatutatiza. Barani Ulaya, tiba ya magonjwa ya akili, na hivyo afya ya akili, kwa sasa inasimamiwa na mwongozo wa utambuzi, DSM-5, unaopanga aina za matatizo na magonjwa ya akili. Idadi kubwa ya wanadamu inaweza kugunduliwa kuwa na mojawapo ya makundi mengi ya utambuzi ya DSM wakati fulani katika maisha yetu. Tunaishi katika jamii inayoweka lebo na kuona kila kitu kama ugonjwa; inafafanua jinsi tunavyopaswa kujisikia, ikitutenga katika makundi ya pande kinzani za wema-ubaya, kawaida-ugonjwa, na hivyo pia yale ya raha-kutoridhika.

Mtazamo huu wa aina moja wa tiba ya allopathic kwa namna fulani unatuambia kwamba kuna tatizo katika uwanja wa afya ya akili. Tunapopewa utambuzi au lebo, hii inaweza kuzalisha hofu, wakati katika baadhi ya matukio inaweza pia kuwa faraja. Tatizo ni kwamba mara nyingi “suluhisho” linalojitokeza ni la kemikali na hilo haliachi kuwa suluhisho la sehemu tu kwa tatizo pana zaidi. Jambo muhimu ambalo Processwork inatoa ni uwezo wa kufanya kazi katika vipimo hivi tofauti.

Processwork inatufundisha kwamba huzuni ni hali zilizotengwa ndani ambazo ni sehemu ya hadithi ya maisha yetu. Ni sehemu zetu, na ikiwa hatuzikaribishi, zinakuwa suala la maisha au kifo. Ni kama ndoto inayojirudia.

Kliniki, kuna viwango na aina tofauti za unyogovu: hizi ni kategoria zinazoweza kutusaidia kuelewa kila kesi kwa kiasi fulani; hata hivyo, jambo la kuvutia ni kuweza kufichua dalili, unyogovu wa kibinafsi ambao kila mmoja wetu anapitia.

Processwork inaangalia hali hizi kwa njia ya kipimo, ikikubali kwamba zipo na kwamba tunazijadili, na pia kwamba ni michakato inayohitaji kufunuliwa kimoja kimoja, lakini pia katika ngazi ya kimataifa.

Na mzigo huu wa jinsi tunavyopaswa kuwa, yaani kujitaka kupita kiasi, hauleti tu unyogovu, bali pia msongo wa mawazo, na hivyo kusababisha hali ya uchovu wa akili ambayo mara nyingi husababisha matatizo mbalimbali ya kimwili na kiakili.

Tunaishi katika paradoksi na mgongano wa kimaadili unaoendelea kuhusu raha, ambapo mfumo wa kibepari unafanya kazi kujaribu kuwafanya watu kutafuta raha na furaha kupitia matumizi. Matumizi haya yanazalisha wingi wa mahitaji ya kimwili na ya kiisimu. Wakati huo huo, karibu hatuna muda wa raha na kufurahia mahitaji haya, ndani ya mfumo dhaifu wa ajira na uchumi, kwa sehemu kubwa ya idadi ya watu. Kama tulivyoona katika Ugiriki ya Kale, hapa masuala ya Cheo cha Kijamii²² Kuhusiana na usimamizi wa raha na hasa burudani. Kwa namna fulani, najisikia mwenye heshima kuweza kutumia muda wangu kuchunguza mada hii, shukrani kwa kuwa mahitaji yangu ya msingi yamefikiwa.

Nadhani sote tunahitaji kujifunza zaidi kuhusu raha. Ningethubutu kusema kwamba raha katika maisha ya kila siku kwa sasa “haipo”, “imepotea” au “inasimamiwa vibaya”, kwa sehemu kubwa ya jamii. Mfano wa hili ni idadi kubwa ya watu wenye uraibu, ambapo dawa na tabia hutumika kama njia pekee ya kupata raha, kufikia sehemu zetu ambazo hazijulikani au ambazo hatujajifunza jinsi ya kuzifikia bila uraibu.

Hata hivyo, furaha ni neno linaloonekana kuwa midomoni mwa watu wengi, na bado ni kipengele kikubwa cha kitamaduni hadi leo.

c) Furaha na muunganiko na asili, pia ni jozi yetu ya ndani
asili

Watu wanapoona baadhi ya vitu kuwa vizuri,
mambo mengine yanakuwa mabaya.
Watu wanapoona baadhi ya mambo kuwa mema,
mambo mengine yanakuwa mabaya.

Kuwepo na kutokuwepo huumba kila kimoja.
Mgumu na rahisi hupatana.
Mrefu na mfupi huainishana.
Kimoja juu na kimoja chini hutegemeana.
Kabla na baada hufuata kila mmoja.

Kwa hiyo Bwana
kutenda bila kufanya chochote
na hufundisha bila kusema chochote.

Lao Tsu, tafsiri ya Tao Te Ching na Stephen Mitchell

Sasa niruhusu niongelee mwandishi ambaye amenipa msukumo katika tafakari zangu kuhusu raha, afya na jinsi tunavyosimamia maisha yetu na rasilimali zetu. Wakati huu mwandishi anatoka katika utamaduni wa mashariki, Satish Kumar. Analeta maono yanayolenga umuhimu wa uhusiano na nafsi zetu, na kile tunachokitambua kuwa sisi ni, na na asili. Katika kitabu chake “Elegant simplicity: the art of living well” (2018), anazungumzia utimilifu, kuridhika, na hata raha, vyote vikiwa vinahusiana na maumbile. Anatoa nadharia ya jinsi jamii za wahamaji, zilipoanza kuwa na makazi, zilivyopoteza uhusiano na maumbile. Hali hii ilizidishwa wakati mapinduzi ya viwanda yalipofika, na sehemu kubwa ya idadi ya watu ikakosa muda kwa ajili yao wenyewe, bila kuacha nafasi kwa ajili ya maendeleo ya kiroho. Tulianza kutumia rasilimali za asili kupita kiasi, ardhi, na mali zake. Uhusiano na usawa wetu na ulimwengu wa asili ulipotea, na wingi ukaanza kupewa kipaumbele kuliko ubora.

Ulimwengu una vya kutosha kwa mahitaji ya kila mtu, lakini hauwezi kutosheleza tamaa ya kila mtu.²³

Mahatma Gandhi

Ni wazi kwangu kwamba tukiharibu asili tunajiharibu wenyewe, kwa sababu sisi ni asili. Satish anatukumbusha kwamba neno binadamu linatokana na Kilatini humus, ambalo linamaanisha viumbe wa dunia. Kila kitu tunachokula hubadilishwa na kurudishwa tena ardhini. Kila kitu kinachochemka na asili, na licha ya hayo, tumejitenga na asili, na mizunguko, na mdundo wa michakato. Na mahitaji mengi mno kwetu wenyewe, shinikizo kubwa la kufikia mafanikio, kasi ya haraka ya teknolojia na harakati zetu za kutafuta ukamilifu hutupitanya na asili yetu halisi, jinsi tunavyohisi, kile tunachokipitia, na kwa hivyo pia hutupitanya na raha.

Nyakati za mchakato si nyakati za dunia ya kibepari

Brigitte Vasallo²⁴

Ikiwa tutachukua mtiririko miwili mikubwa ya fikra za jadi za Kichina, Ukonfuusiani na Utaoisimu, zote zimejikita katika kuamini ulimwengu wa asili na asili ya binadamu.

Asili, kwa ulimwengu wa mashariki, ni kile kinachotokea ndani; ni mchakato ambao uko kabisa nje ya udhibiti wetu. Asili, kwa maana yake, ni kile kinachofanya kazi kwa hiari, kama kupumua au mapigo ya moyo. Na falsafa ya Tao inasisitiza umuhimu wa kutegemea kile kinachotokea kwa hiari yake.

Watts, 2010: 27

Mito hii ya umeme inatuambia tufuate mtiririko wa mambo, tukiamini kwamba mambo yatajijali yenyewe. Lakini tunataka kudhibiti asili, kuibobeza, ndani (jinsi tunavyohisi na kuishi) na nje, tukiyatumia ili kupata utendaji bora, tukisahau kuisikiliza na kuungana na kiini chake.

Taoism, falsafa ya kale iliyoanza China zaidi ya miaka 3000 iliyopita, ambayo Processwork inapata lishe yake. Zote mbili zinakuza wazo la kuona asili na kuungana nayo, kutambua na kuitaja sheria zake kupitia Yin na Yang, na kwa kuchunguza maisha na upande wake mkali unaowakilishwa na alama hii.

Kutoka kwa Taoism kuna vipengele viwili ninavyoviona vinahusiana na raha: ubora wa mtiririko na mtazamo wa pande mbili.

Utao una msingi wake katika dhana ya Tao: “njia”. Hii inahusu kufuata mtiririko wa mambo, kusafiri pamoja na mkondo badala ya kupigana nao, na sifa ya “Wu Wei”.

Tao daima haifanyi kazi, lakini hakuna kitu kisichofanywa. Kanuni ya kwanza ya Tao ni kutopingana na sheria na midundo ya ulimwengu. Kwa kuunda mwenendo usio na juhudi, Wu Wei itapatikana. Neno hili kwa maana halisi linamaanisha kutofanya kitu […] au linaweza pia kutafsiriwa kama “bila juhudi”

Muñoz, 2001:17

Sifa hii inanikumbusha uwezo wa kusikiliza ishara, kusimama na kuangalia ni upande gani njia ya upinzani mdogo ipo. Kuzingatia mahali mtiririko wa asili wa mchakato unapoelekea na kuufuata; badala ya kupigana na kusukuma mambo yaende katika mwelekeo fulani au kujibu matarajio maalum. Mara nyingi najikuta katika mapambano haya katika kutafuta kwangu raha: ninapata ugumu kuungana na wakati wa sasa au kuwa kimya tu.

Alama ya Yin Yang inaonyesha upande mbili tofauti na jinsi zinavyotiririka kutoka upande mmoja hadi mwingine. Sehemu nyeupe huanza ndogo na inakuwa kubwa, na hapo ndipo sehemu nyeusi inapotokea; huu ndio mtiririko wa Tao. Moja ni ya ubunifu zaidi (Yang), na katika Saikolojia Inayolenga Mchakato inahusiana na vipengele vya pili, na nyingine ni ya kupokea zaidi (Yin), na inahusiana na mchakato wa msingi. Yin Yang pia inaonyesha kwamba nguvu inapodhihirishwa kikamilifu, nguvu nyingine itatokea kwa asili na bila mpangilio. Sehemu zote mbili ni muhimu kwa jumla.

Tao pia inaweza kueleweka kwa kukubali kwamba katika uhalisia wa matukio daima kuna pande zinazokamilishana […] Katika dunia tunayoishi, mara nyingi hushinda idealizimu inayojaribu kupata kipengele cha kwanza (kizuri, kizuri, …) na kuwa huru kutoka kwa kipengele kinachokamilishana (kibaya, kibaya, …)

Muñoz, 2001: 19

Kwa Watao, hili haliwezekani, kwa sababu kipengele kimoja hakiwezi kuwepo bila kingine.,

Dhana ya polarity inategemea kanuni kwamba chanya na hasi, kaskazini na kusini, ni nyanja tofauti za mfumo mmoja, na kutokuwepo kwa mojawapo kutamaanisha kutoweka kwa mfumo mzima.

Muñoz, 2001:19

Bila kupumzika hakuna mwendo, hakuna mchana bila usiku, hakuna giza bila mwanga. Zote ni muhimu kwa kipimo chao. Hii inanikumbusha kwamba kujifunza kuishi kwa raha haimaanishi kwamba maumivu, usumbufu na huzuni zinaweza kuepukwa. Badala yake, mtu anapaswa kuwa na ufahamu kwamba yote ni sehemu ya ukamilifu. Hivi ndivyo nilivyopata uelewa bora wa uhusiano wangu na raha. Sio kuhusu kuchagua upande mmoja wa hadithi, bali kuishi kila uzoefu kivyake na kutambua kwamba yote ni sehemu ya kitu kikubwa zaidi. Tunapofafanua au hata kufikiria kuhusu kitu fulani, huwa tunakilinganisha na vitu vingine, na kulinganisha kunaleta mgawanyiko. Kwa njia hiyo, hatuwezi kuona picha nzima. Na hii inanihusisha na dhana ya kijumla, wazo kwamba mifumo ya asili na sifa zake zinapaswa kuonekana kama kitu kimoja kamili, si kama mkusanyiko huru wa sehemu.

Nilipoanza kuchunguza dhana ya raha, niliielewa kama kitu kinachohusiana na furaha, radhi, heri na upanuzi. Kama kitu kilicho kigeni kabisa kwa chochote kinachoweza kuvuruga sifa hizi. Katika utafutaji wa raha, nilitaka kujiondoa kwa chochote nilichodhani ni kinyume chake. Niliweka raha juu ya madhabahu kana kwamba ni Mungu., kitu cha kupata na kulinda salama. Lakini sasa nimegundua kwamba kushikilia kitu kama raha au maumivu ni upuuzi sawa: Asili ya ulimwengu ni ya kitaratibu, hakuna kitu kisichobadilika zaidi ya hali na picha za muda mfupi, ambazo huunda mchakato wenyewe.

Ukiwa huru kutokana na tamaa, unagundua fumbo. Ukiwa umenaswa katika tamaa, unaona tu maonyesho.

Tao Te Ching, sura ya 1, tafsiri ya Stephen Mitchell

Labda kutafuta raha haiwezi kufikiwa ikiwa nimefungwa katika utafutaji wenyewe. Labda si kuhusu kutafuta chochote, bali ni kuhusu kujikita mwenyewe.

4. Mtazamo wangu kuhusu raha kupitia lenzi ya Processwork

Nikijaribu kuangalia raha kwa mtazamo wa Processwork, ninaielewa kama “eneo ambalo unaweza kupiga taswira na kuota ndoto”. Kutoka kwa mtazamo huu, Tunasikia raha lakini hatujui ni nini; tunaweza kuiona kama mchakato wa ndoto. Hatuna maana halisi ya neno hilo kwa sababu ni uzoefu wa kibinafsi kwa kila mtu. Hatuna mbinu ya kimaadili kuhusu kile kilicho kiafya au kisicho kiafya, sahihi au kosa, kizuri au kibaya. Kutokana na mtazamo huu, tunafuata uzoefu badala ya kufuata viwango vyovyote vilivyowekwa na utamaduni (Mindell, 2006, uk. 6). Kwa hivyo hakuna dhana iliyotangulia kuhusu jinsi uzoefu wetu wa raha unavyopaswa kuwa; tunachoweza kufanya ni kufunua kila mmoja wao. Sisi ni kuwa na nia ya kufumbua uzoefu wa hisia wa kibinafsi badala ya kuuchukulia kama ugonjwa, ikitoa mfumo wa majaribio na si hukumu, unaorahisisha kufunuka na mtiririko wa mchakato.

Mtazamo huu wa msingi usio wa kipatolojia unaosisitiza ugunduzi binafsi na unaoona kuwa suluhisho lipo ndani ya matatizo, ndio unaochochea kazi hii. Kugeuza kinyesi kuwa mbolea, ambapo kila kitu kinachotutatiza na tunachotaka kutupa kinaweza kuwa na manufaa na ni muhimu, badala ya kuwa cha kuhuzunisha na kisicho cha kawaida. Ndiyo maana sehemu ya mbinu yangu ya kupata raha inaanza kwa kushughulikia dalili sugu, matatizo au matukio muhimu maishani mwangu, nikitafuta majibu au kujifunza katika yote hayo.

Kwa mtazamo wa Processwork, tunasema kwamba tunawasiliana na kuelewa taarifa na ishara kupitia njia nne za msingi: hisia za mwili (proprioceptive), kuona (visual), hisia za mwendo (kinesthetic) na kusikia (auditory). Na njia mbili tata: uhusiano (relationship) na ulimwengu (world). Baadhi ya njia ni za msingi zaidi kwa baadhi ya watu kuliko wengine. Rafaha ni uzoefu wa kibinafsi: huwa inapitia njia tofauti kwa kila mtu. Kwangu mimi, njia ninazopitia rafaha kwa urahisi zaidi ni hisia za mwili na uhusiano na hisia za mwili njia (kupitia mwendo).

Kuongea kuhusu raha kunaweza kuwa uzoefu “mzuri”, lakini pia kunaweza kuwa vigumu kuzungumzia raha, na hivyo kusababisha aibu na hata kuwa mada ya marufuku katika muktadha mwingi au kwa watu wengi. Pia inaweza kuhusishwa na uzoefu wa maumivu, na hata uzoefu wa unyanyasaji. Kwangu mimi, kutokana na mifumo yangu ya imani, uchunguzi wangu kuhusu raha haukuwa mchakato rahisi wa kuufanya hadharani. Nilipoendelea kushiriki tafakari zangu kuhusu raha, na nikapata mtazamo wa kidemokrasia zaidi wa kufanya hivyo, ikawa rahisi zaidi kushiriki maoni yangu, licha ya ukali wa kitamaduni unaozunguka suala hili.

Ili kuwa kidemokrasia kwa undani na mteja, uhusiano, kikundi, hali, uzoefu, au na mimi mwenyewe, katika hali hii, mtu anahitaji kukuza ufahamu wa vipengele vingi vya uzoefu. Hii imekuwa mojawapo ya funguo za mageuzi yangu katika kuhisi au kuelewa raha, ikiongeza ufahamu wangu kupitia aina tofauti za umakini: umakini wa kwanza (makubaliano ya uhalisia), umakini wa pili (ardhi ya ndoto) na umakini wa tatu (kiini). Hii ni dhana ya ushamanisti ambayo Castaneda anaielezea katika vitabu vyake na ambayo pia Mindell anaiamini, uelewa kwamba maisha hutokea katika pande zote tatu kwa wakati mmoja. Na Ikiwa maisha hutokea katika vipimo hivi vitatu au ulimwengu sambamba kwa wakati mmoja, hili pia ni kweli kwa raha.

Mtazamo wangu kuhusu raha umebadilika. nilipokuwa nikiendelea katika safari hii, na imekuwa hasa kuhusu ujumuishaji wa mtazamo huu wenye nyanja nyingi. Mwanzoni, nilipoanza kufanya kazi juu ya mada hii, mtazamo wangu kuhusu raha ulikuwa mdogo sana na ulio na upendeleo, nikiiangalia sana katika muktadha wa ridhaa ya pande zote, bila kuiunganisha na vipengele vingine.

Nikiiangalia kupitia vipimo tofauti, ufafanuzi wa raha niliyoikubali hapo awali unaendana na makubaliano ya jamii kuhusu uhalisia. Ni uzoefu unaoweza kupimika, unaoweza kuonekana na unaoonekana kuhusiana na kuridhika kwa mahitaji ya chakula, ngono, urembo, mahusiano…, na kufurahia matendo yote haya yanayohusiana na hisia.

Lakini kutoka katika nchi ya ndoto huja kiwango cha uhalisia kinachotegemea mtazamo binafsi zaidi. Uzoefu wangu ni tofauti, na ni tofauti kwa kila mmoja wetu. Changamoto hapa ni kukubali uzoefu wangu kuwa halali, wa kweli na halisi, hata kama haujashirikishwa na wengine. Ni katika kipimo hiki ndipo tofauti za raha zinajitokeza; hizi zinaweza kuwa kutofurahia, kuchukia, mateso… au jinsi kila mmoja wetu anavyoziona. Nafasi au wahusika wa ndoto wanaohusiana na utamaduni, elimu, wasifu, historia, familia na dini pia huonekana hapa, na wana maoni yao wenyewe kuhusu raha ni nini, na nini kinachofaa au kinachokubalika au sivyo. Hawa ni wahusika wanaoathiri uwanja, kama nguvu zisizoonekana zinazofanya uzoefu wetu ueleweke, huku baadhi yao wakiwa karibu zaidi au kidogo na ufahamu wetu.

Hatimaye tunapata uhalisia wa msingi au uliokuwepo kabla ya kuonekana, na hapa raha haitenganishwi tena, mapambano ya kuvuka mipaka ya sehemu yanakoma, na kuna harakati kuelekea upatanisho wa ujumla. Ni kitu kinachovuka mipaka ya maneno. Hisia ya muda mfupi au uzoefu wa muunganiko na kitu kikubwa zaidi. Na ni kutoka hapa, kutoka kwa jumla hii, ndipo naweza kukaribisha au kukaribia raha kwa kujitenga na mifumo ya imani, sauti za ukosoaji na utambulisho, ili nijisikie tu wakati uliopo.

Kuhama kutoka kwa uhalisia wa makubaliano kwenda katika vipimo vingine kumenipa hisia ya faraja na uhuru., na imeniruhusu kuchukua mtazamo mpya juu ya maana ya raha: mtazamo mtamu zaidi, wenye mimi zaidi na kwa sehemu unaoungana zaidi na ukweli wangu. Yote haya yamepunguza sauti za ukosoaji na mifumo ya imani iliyonifanya nifanye uchunguzi huu; zile zilikuwa zikiniambia kila mara kwamba Sikujua jinsi ya kuungana na raha. Na ni kutokana na kiini, upendo na huruma, ndipo nimeweza kusikiliza sehemu zote na uzoefu wao na kusaidia ziungane.

Kwa njia hii, sasa naelewa raha kutoka kwa vipimo tofauti na kwa mtazamo unaozidi akili, ambapo vikwazo viko katika uhalisia wa makubaliano au nchi ya ndoto, vikipambana na mantiki yetu, na ukweli, sauti, mifumo ya imani na hata hisia za miili yetu, ndoto na maono. Vipengele hivi vyote ni muhimu; kuwa na ufahamu wa ngazi tofauti kunamaanisha tunaweza kurudi na kwenda kati yao. Jambo muhimu si kukwama katika mojawapo ya vipengele, bali kuweza kusogea kwa urahisi kati yao.

Imekuwa changamoto ya kuvutia na ya kipekee kuchukua mbinu hii inayovuka mipaka ya mantiki na yaliyojulikana, ndani ya utamaduni wa Magharibi unaopendelea na kuthamini makubaliano. Kwa kufanya hivyo, kwa namna fulani nimekuwa karibu zaidi na nafsi yangu, kuhisi kuwa nyumbani, na kukuza uhusiano wa kina na nafsi yangu.

5. Uhusiano wangu na raha

Sisingeweza kamwe kusema kwamba leo safari yangu ingepitia njia ya raha kama mchakato wa kuishi, kuchunguza au kugundua. Sisingeweza kufikiria kwamba ningetumia masaa mengi ya maisha yangu nikifanya utafiti juu yake na kuwa na ufahamu zaidi kuhusu kile ambacho kilikuwa hakijulikani kwangu kwa miaka mingi. Mambo haya yote yalikuwa yamefichika, lakini kwa namna fulani yalikuwa yamekuwepo daima, ingawa yalikuwa chini ya blanketi katika dari yenye vumbi.

Nakumbuka nikisema nikiwa msichana mdogo kwamba sikuwahi kufikiria ningeweza kuishi kikamilifu, katika kile kinachoitwa furaha, kwa sababu ilikuwa mahali pasipojulikana sana kiasi kwamba nilikuwa na hofu ya kutoweza kujishikilia huko katika hali hiyo. Nakumbuka kauli iliyorudiarudi katika mfumo wa familia yangu: “lazima uwe na tija katika maisha haya ili uwe mtu”. Na nakumbuka baadhi ya imani zangu mwenyewe: “Sina haki ya kuhisi raha, sikuja katika maisha haya kuhisi raha: hali yangu ya asili ni ya mateso. Sijui jinsi ya kuhisi raha au jinsi ya kuishi katika raha, kwa hivyo ninaikimbia.”

Kila moja ya mifumo hii ya imani au sauti ilithibitisha wazo kwamba raha haikuwa sehemu ya uhalisia wangu, ya uzoefu wangu. Zaidi ya hayo, uzoefu wangu wa unyanyasaji wa kingono uliweka raha mahali pa hatari na maumivu.

Katika sehemu hii ya maisha yangu, ninajifungua kwa raha, nikitafuta mifumo mipya, nikijaribu kufumbua mchakato huu. Na naita mchakato kwa sababu hasa kuelewa hivyo kumekuwa ugunduzi mkubwa, na kumenipa mabadiliko ya mtazamo au dhana. Mindell anafafanua neno Mchakato kama “mabadiliko katika mtazamo” na utofauti wa ishara anazopata mtazamaji. Anaeleza kuwa Mchakato ni kama treni maalum ambayo hatimaye yake haiwezi kutabirika kila wakati. Mtazamaji hufuata ishara katika maisha yake halisi au katika ndoto zake, hadi maisha yajidhihirishe mbele yake. (1995)

Tukiangalia utambulisho kwa mtazamo wa muundo, tunaelewa kuwa ni suala tata. Sehemu kubwa ya utambulisho wetu si kitu tunachokitambua kwa makusudi, kwa sababu tumeishi nayo maisha yetu yote. Kutoka kwa Processwork tunachukulia kama utambulisho uzoefu wote ambao tumeupitia, yale tunayokubaliana nayo na hata yale ambayo hatukubaliani nayo, yale yanayolingana na wazo letu la wewe ni nani au unapaswa kuwa nani, na yale yasiyofanya hivyo. Baadhi ya utambulisho uko karibu zaidi na ufahamu wetu na ni rahisi kuelewa; tunaziita michakato ya msingi, au “nishati za U”. Kwa upande wangu na kuhusiana na mada hii, kwa miaka mingi, hali niliyoizoea na hisia yangu ya nyumbani ilikuwa ni hali ya huzuni, nikielewa hili katika mwendelezo wa mchakato. Wakati huo huo, upande mwingine wa utambulisho huu, upande wa mbali zaidi au usiojulikana tunaouita mchakato wa pili au nishati ya X, ulikuwa ni hisia ya kuridhika, kufurahia na kuwa na uhusiano na raha. Haya yalikuwa mambo ambayo niliipenda kuyaweka kando, kuyaacha nje ya utambulisho wangu kwa kuwa yalikuwa ni sehemu ya upande mwingine wa ukingo, mahali ambapo utambulisho huu miwili hukutana. Mara nyingi nilihisi kwamba sikuzaliwa kuwa “na furaha”, kwamba nilikuwa hapa ili kuteseka, kupambana na kuishi. Katika mawazo yangu, niliigawanya huzuni na raha.

Asili ya binadamu inaonekana kuwa na upande mbili, kuwa na pande mbili. Na kwa namna fulani, mgawanyiko huo ni wa asili na ni muhimu ili katika mwingiliano kati ya sehemu tofauti, ziweze kusaidia katika kuelewana, kwa lengo la kukuza na kugundua kila mmoja. Lakini ni muhimu kutoisahau ukweli kwamba kuna mwendelezo kati ya pande hizo mbili, na kwamba uzoefu unaweza kupatikana ndani yake. Kugawanya mchakato katika sehemu za msingi na za ziada ni kuufanya uwe rahisi mno. Na nasema hivi kwa sababu nilipoanza, nilikuwa na imani kwamba sikujua jinsi ya kuishi katika raha, sikujua jinsi ya kuwa ndani yake; kwa hivyo nilianza safari hii kama changamoto ya kujifunza jinsi ya kuwa na uhusiano zaidi na raha. Kwa mtazamo wa kitabibu, nilihisi nina kasoro kwa sababu sikujua jinsi ya kuishi au kuhisi raha. Nilikuwa nikitafuta kitu ambacho kwa mtazamo wa kawaida kilionekana kuwa cha kawaida, halisi na cha asili, ambapo picha ambayo kila mtu alipaswa kuonyesha ilikuwa ya furaha, shangwe na utajiri… na ambapo sikuwa najihisi kuendana na dhana zozote zilizohusiana na raha. Niliiona kama kituo cha kufikia, kama alama ya mafanikio, kama kitu cha kimwili cha kupata. Kwa kufanya hivi nilipoteza wazo la mwendelezo, la mchakato, na umuhimu wa kutokuwa na udumu kwa vitu au hali.

Hisia hizi zote za kutohisi kuwa halali katika muktadha huo zilinitia pembezoni. Nilihisi kuwa na cheo cha chini sana kwa sababu sikuwa najua jinsi ya kuungana na kile kilichoonekana kuwa rahisi na cha asili. Hali ya huzuni niliyozoea ilinifanya kuwa mwathirika, bila zana nilizohitaji kuondoka mahali hapo, nikiwa nimefungwa na bila uwezo wa kuungana na hadhi yangu na nguvu zangu za ndani.

Dhana ya mwendelezo imekuwa sehemu muhimu ya kuvunja utambulisho tuli ulionifanya nisihamie. Kuachana na utambulisho huo uliojulikana zaidi na kuingia katika utambulisho usiojulikana zaidi, utambulisho ambao hadi wakati huo haukulingana kabisa na wazo la mimi nilivyokuwa au ningeweza kuwa.

Ili kuingia katika mchakato huu, imekuwa muhimu kuendeleza njia tofauti ya kuangalia raha na kujitazama mwenyewe. Ili kugundua dunia mpya, wakati mwingine mambo yalikuwa kinyume na matarajio; kumekuwa na nyakati za kuingia katika yasiyojulikana, ingawa wakati mwingine yalisababisha hofu au kutokuwa na imani.

Kufuata mtiririko wa mchakato kunahusisha kujali mambo yasiyo na maana na yasiyowezekana na kupinga imani za kawaida na mitazamo ya kawaida. Mindell anasema, kwa kifananishi, kwamba kufuata mchakato ni “kuendesha farasi kwa nyuma”. Inahitaji njia tofauti ya kuangalia. “Kufuata ujumbe usiohitajika, usiokusudiwa kunapingana na imani za pamoja. Hii inatuambia kwamba ukifuata yasiyojulikana, itakupeleka hadi ukingo wa dunia… Lakini Processwork inatuonyesha umviringo wa ulimwengu wetu. Inatuonyesha kwamba ikiwa tutakuwa na ujasiri wa kufuata ishara zisizokusudiwa, hatutadondoka katika vilindi, bali tutagundua dunia mpya.

Almasi na Cheche, 2004: 20

Na kwa njia hii nimekuwa nikijaribu kufuata alama na chochote kilichokuwa kikitokea katika mchakato, bila ramani wazi lakini nikiwa na uhakika kwamba nilikuwa kwenye njia sahihi.

Ninaona inavutia kurekebisha uhusiano wangu na raha kwa mtazamo wa awamu nne za mzozo za Mindell (2017) na kwa njia hii kuona jinsi nilivyozingatia kila moja yao.

Ikiwa tunaelewa awamu ya kwanza kama kupumzika, kutofanya chochote, inaweza kulinganishwa na hatua ya mwanzo ambapo sikuwa na hamu yoyote kabisa; hata nilihisi kuwa hili lilikuwa jambo geni kabisa kwangu, kwamba halikuwa kwa ajili yangu. Lakini baadaye, kwa muda, niligundua kuwa hasira ilikuwa ikijitokeza ndani yangu ingawa sikuwa na nia ya hivyo. Hisia zisizokusudiwa za hasira na ghadhabu kwa kutoweza kupata raha zilitokea, na hii ndiyo mwanzo wa awamu ya pili kwangu. Hapa nilianza kuingia katika awamu ya pili: awamu inayotegemea mzozo na mvutano. Awamu hii imekuwa na shughuli nyingi sana kwa sehemu kubwa ya maisha yangu kwa ujumla na hasa kuhusiana na raha. Pia ilikuwa kichocheo kwangu kuanza kufanya utafiti huu na ikanisukuma katika awamu ya tatu, ambapo nilivutiwa na uzoefu wa kuota ndoto. Nilitazama mifumo ya imani, wakosoaji na mipaka inayozunguka dhana yangu ya raha. Kilichonishangaza ni kwamba nilijihusisha kwa undani sana na awamu ya nne. Ndani yake, ninaunganishwa na uzoefu wa msingi wa kina, nilijiruhusu kusukumwa na kitu kikubwa na kisichojulikana na hatimaye, niligundua na kuanza kuishi raha kwa maana mpya.

Kuangalia raha kupitia hatua hizi tofauti kumenisaidia kubadilisha dhana isiyobadilika niliyokuwa nayo na pia kumenivunja mawazo niliyokuwa nayo kuhusu nafsi yangu kuhusiana nayo. Ni ajabu jinsi unavyoweza kufungwa katika maumivu na mateso kwa miaka mingi, jinsi unavyoweza kujenga utambulisho wako juu yake na kuhisi kwamba bila hayo usingekuwa wewe mwenyewe, jinsi unavyoweza kuona haya kama yasiyobadilika na ya milele au hata kwamba hii ndiyo hatima yako. Hivi ndivyo nilivyotumia sehemu ya utoto wangu, ujana wangu na sehemu ya miaka yangu ya utu uzima, nikiamini kwamba sikuweza kufurahia kuwa hai. Nilihisi kana kwamba historia yangu ilifafanuliwa na mateso na kwamba hiyo ndiyo njia pekee niliyoitumia kujifunza.

6. Hadithi ya Uhai

Kama nilivyosema hapo juu, ninaelewa raha kama upatikanaji wazi, mchakato unaobadilika unaoweza kuishi mahali popote na katika kipimo chochote; inaweza kupatikana kupitia njia mbalimbali na ninaiona kama nguvu ya maisha inayopanua utambulisho wetu. Kwa njia hiyo, je, naweza kusema raha ni sehemu ya njia yetu ya maisha ya hadithi? Je, inachangia katika ugunduzi wetu wenyewe? Hapa ndipo swali linaanza…

Raha ina uhusiano gani na hadithi ya maisha yangu?

Katika sura hii na baadhi ya zilizofuata, hofu yangu moja nilipoanza mradi huu inajitokeza: hofu ya kujifunua sana, ya kuhisi kutokuwa na ulinzi na kuwa dhaifu ninaposhiriki kumbukumbu za maisha yangu ya awali. Hata hivyo, ningependa pia kutaja kwamba sehemu ya mchakato huu ni kukuza uwezo wa kujitunza. Kwa hivyo kipengele cha mchakato kitakuwa kuweka mipaka ili kujilinda, hasa katika mchakato wa uandishi. Ninahitaji kumtunza sehemu inayogopa kujifunua mno, ili sehemu yangu inayotaka kufichua ukweli wake iweze kufanya hivyo. Tunahitaji kuweka mipaka yenye heshima kati ya upande mmoja na mwingine, ili kupata mchezo unaowaunganisha.

Kujitunza na kujilinda ni vipengele ambavyo katika sehemu nyingi za maisha yangu vimekuwa vikiwa havipo au vimepuuzwa. Nimegundua kuwa hili lina uhusiano wa moja kwa moja na kuepuka na kukataa sehemu muhimu za nafsi yangu, na hivyo siwezi kuwa hapa na sasa na kuungana kwa furaha. Ndiyo maana kudumisha kiwango fulani cha ukaribu kutajali mfumo.

Castaneda anasema kwamba hekima ni kama safari ya shujaa; kuunganisha na sababu inayokufanya uifanye ni muhimu, kwa sababu njia itakuwa ngumu na utahitaji kukumbuka kusudi lako. Katika sura hii, ninachunguza matukio yanayochochea kumbukumbu chungu, lakini kujua na kuungana na kusudi langu kunanisaidia kutembea kwenye njia.

Kama anavyosema Castaneda katika “The Teachings of Don Juan”: “mwanadamu huenda kuelekea maarifa kwa njia ile ile anavyoenda vita: amejaa azimio, hofu […] na ujasiri” (uk. XXX, 2001) Ningependa kusisitiza umuhimu ninaoutoa kwa kuweka istilahi hizo tatu katika kiwango kimoja, na kutoipa thamani zaidi azma na ujasiri; hii ni kinyume na nilivyokuwa nikifikiri nilipopuuza hofu. Kama kuna chochote nilichojifunza katika safari hii, ni kwamba hofu zipo ili kutoa maana kwa mambo. lengo si kuzizidi bali ni kusikiliza ujumbe wanaotupa. Changamoto sasa si kuzidi hofu, bali ni kusikiliza ujumbe wake. Ni kana kwamba ni dalili: ni lazima uzisikilize na uziruhusu zikue na kuchukua umbo lolote lile wakati unaanza kuzikaa ndani.

Katika Saikolojia Inayolenga Mchakato, kama katika mila za kishamaniki na Kitao, tunasema kwamba tunasukumwa na nguvu zilizo nyuma ya matendo yetu na maamuzi ya kila siku, upinzani ambao ni sehemu ya kile tunachokiita ngano za maisha au mifumo ya msingi. Ni kana kwamba daima kuna roho nyuma ya maisha yako, inayokufanya wewe na jinsi unavyokabiliana na maisha kuwa wa kipekee. Pia tunazungumzia hadithi ndani ya mchakato wa kujitambua wa Jung, ambapo kila mtu anajaribu kuungana na jumla yake, asili yake ya ndani kabisa, na ukamilifu wake.

Processwork yenye mwelekeo wa muda mrefu inaathiriwa na dhana ya Jung ya Hadithi ya Maisha. Awali, Jung alibuni neno “Hadithi ya Maisha” kuelezea muundo wa maendeleo binafsi katika kipindi chote cha maisha ya mtu. (Diamond & Spark, 2004:148) Jung aligundua kwamba ndoto za utotoni zilionyesha archetype au muundo wa hadithi kwa maisha. Mindell alipanua dhana hiyo kwa kupendekeza kwamba miundo na mwelekeo huu pia unaweza kuonekana katika uzoefu unaojirudia na sugu, kama dalili sugu, uraibu na miundo ya mahusiano.

Hii ndiyo sababu niliamua kwa makusudi na ubunifu kushughulikia dalili zangu sugu, matukio, matukio yanayotokea kwa wakati mmoja na Ndoto ya Utotoni. Badala ya kuvutwa na kuzamishwa na yote hayo, ninayachunguza na kusikiliza kwa makini ujumbe wake. Navitumia kwa ajili ya mabadiliko ya muda mrefu, yenye afya bora na ufahamu zaidi, na hivyo yenye uwezo mkubwa zaidi wa kuchukua hatua na kuwajibika. Kwangu mimi, hii inamaanisha kubadilika kutoka katika nafasi ya mwathirika hadi ile ya muumba. Mabadiliko haya ni kipengele muhimu katika historia yangu binafsi ya kujiponya na kuungana na raha.

a) Kuogelea katika Ndoto ya Utotoni

Kuna maeneo tofauti duniani ambapo tunaweza kupata uzoefu na kugundua sehemu za hadithi zetu za kale. Maeneo ambapo tunaweza kupata upande mzito na upande mwepesi wa nishati ambazo kwa kawaida tunazifanyia kazi na kuzieleza katika safari yetu. Na ni kupitia Ndoto ya Utotoni ndipo nitaanza kuchunguza nishati hizi kwa udadisi na huruma ili niweze kuwa na ufahamu wa vipengele vyote tofauti vinavyojitokeza katika ndoto yangu. Ndoto za utotoni huonyesha uzoefu kutoka sasa lakini pia huonyesha mifumo iliyopangwa, uwezo wa nishati tofauti ndani ya mtu. Hiki ndicho kinachonivutia: kugundua ni mifumo gani na nguvu zisizotarajiwa zinazoendesha maisha yangu na kufichua zawadi ambayo mifumo hii inaleta katika kazi yangu na katika ulimwengu wangu, hasa kuhusiana na raha. Ninakisia kwamba ndoto zangu zinasema mengi kuhusu raha na hasa wahusika wa pili wanaweza kuashiria jinsi ya kupata raha hii zaidi.

Ninapochunguza ndoto, naona kuna wahusika watatu au nishati kuu tatu: msichana (mimi), mwili wa mama yangu na wezi. Nitaelezea nini nishati tofauti ninazoziona zinamaanisha kwangu, na ili kufanya hivyo nitahitaji kuingia ndani, kujigeuza kuwa nishati hizo na kuzishughulikia. Zinaakisi vipengele vya maisha yangu, mifumo yangu ya tabia na nishati zangu za kihadithi.

❖ Msichana aliyeshtuka: mateso, akiwa na hofu na hisia nyingi. Amejifungia ndani yake mwenyewe, mdogo na asiye na kinga. Yuko katika nafasi ya mtazamaji na Anadhibiti kila kitu Hivyo hutokea. Sehemu ya hofu ni kutokujua kitakachotokea na kama atajeruhiwa.

Nikizingatia utambulisho wangu kwa muda mrefu, naiona kama mhusika mkuu. Naiona msichana niliyekuwa, mwenye hofu, mateso, anayetaka kudhibiti kila kitu, aliyejifungia mbali na uzuri wa maisha. Inanikumbusha hadithi za kiwewe ambazo bado ziko ndani yangu, zimezuiwa, zimefichwa gizani.

Hii ni hisia ambayo nilikuwa nikihusiana nayo hapo awali, lakini si tena sana. Ni hisia iliyofungwa kwenye mateso na ni mojawapo ya sababu nilizozianzisha mradi huu. Msichana ni shahidi wa hali fulani na ni jukumu ambalo halikuwepo katika sehemu kubwa ya maisha yangu. Katika hadithi yangu hii inatafsiriwa kuwa ufuatiliaji mkali na udhibiti wa kila wakati, hasa usiku. Hii inaunganishwa moja kwa moja na dalili nitakayochunguza baadaye: kutojipata usingizi.

Katika ndoto, msichana mdogo anataka kulindwa, lakini mfano wa mama na wa baba wote hawapo, hawafanyi kazi. Wanashambuliwa, na hii ina maana kwamba hawawezi kutoa ulinzi wowote. Kwa hivyo msichana mdogo atalazimika kujilinda mwenyewe.

❖ Mama yangu: pamoja naye mwilini wazi na mtulivu

Picha sasa ni ya mwili uliofunguliwa: mwili wa mama yangu umefunguliwa na hauna nguvu, na hatuoni upinzani wowote ndani yake. Hii inapingana na picha ya mwisho: umbo la msichana anayejifunga mwenyewe. Tofauti hii imecheza sehemu muhimu katika maisha yangu, lakini sikuwa nikitambua kikamilifu. Hasa sehemu ya kufunguliwa: Kwa hivyo nilijisukuma katika hali ambazo nilihisi lazima nijifungue; nilisahau kujilinda au hata kushindwa kuona hatari. Hii imenipeleka katika hali za unyanyasaji na ukatili, kwa sehemu kwa sababu nilipuuza ishara, hofu zangu na hisia zangu za ndani.

Kama ilivyoonyeshwa katika ndoto, mwili wa mama yangu umefunguliwa, dhaifu kabisa dhidi ya mashambulizi na uvamizi, hana uwezo kabisa. Hapa kuna muundo unaonifahamisha na kunikumbusha umuhimu wa kuwa wazi na kulindwa kwa wakati mmoja, kuunganisha sifa zote mbili. Kujihisi nikifunguka kwa maisha na hisia mbalimbali ni jambo zuri, lakini ninahitaji kufanya hivyo kwa ufahamu, kuheshimu mipaka na kujitunza. Baadaye katika sura hii, suala la kuvuka mipaka yangu litaelezewa kwa undani zaidi. Hapa ninataka tu kusisitiza umuhimu wa kujiruhusu uwezekano wa kujifungua na kujifunga kulingana na kinachofaa zaidi kulingana na hali. Moja si bora kuliko nyingine: kilicho muhimu ni kwamba nibaki nimeunganishwa na mwili wangu na ishara zake.

Kipengele kingine ambacho ningependa kusisitiza ninapoingia katika umbo la mwili wa mama yangu ni kile ninachokiita “pasivi au kisicho na shughuli”, kana kwamba mwili umeachwa. Ninapokuwa mwili huo pasivi, kitu hujitokeza: nia ya kuachilia, kujisalimisha, na kutofanya chochote. Na ninajisikia wazi kwa chochote kinachoweza kutokea; hii inanipeleka katika hali ya kupumzika na kutengwa. Ninaachana na uhalisia uliokubaliwa na wote na kuachana na utambulisho wangu wa zamani ili kuingia katika uhalisia au kiini chenye hisia zaidi. Nagundua kuwa huu unaweza kuwa mtindo ambao ninahitaji kuujumuisha zaidi katika maisha yangu ili niweze kuungana na vipimo hivi vingine.

Mfano huu katika ndoto unaonyesha jukumu ambalo mama ananiletea: unanikumbusha kile ninachoweza kujumuisha katika kuwa mlezi wa nafsi yangu: mtu anayetoa ulinzi, anayelisha…

Kitu kimoja kilichonishangaza mwanzoni nilipokuwa nikichunguza ndoto hiyo ni kutokuwepo kwa maumivu na hisia. Ilionekana kwamba mama yangu hakuteseka kutokana na kuchomwa kisu, hata hakuwa akijilinda. Kitu kama hicho kilitokea pia kwa mfano wa baba ambaye alibaki amelala wakati kila kitu kilipotokea, bila kujilinda wala kuhisi. Wote wawili wakinionyesha ukosefu wa hisia.

Pia inanishangaza utulivu wa picha, lakini wakati huo huo inanikumbusha kwamba mojawapo ya mikakati ya kuishi unapotendewa ukatili ni kutokupigana, kuachilia mwili wako kwa ukatili huo kama njia ya kuishi.

❖ Waporaji: kwa nishati ya kutafuta wanachotaka, hai,
moja kwa moja, baridi na imeachanishwa

Paradigimu ya Processwork inazungumzia jinsi kuchukua na kufumbua kipengele kinachotatiza zaidi katika ndoto mara nyingi huleta sifa tunayohitaji ili kukabiliana na changamoto tunayokabiliana nayo.

Ninaona wahusika hawa kama sehemu ya pili, ingawa wangekuwa hata zaidi kama ningewaona kama wauaji, lakini si hivyo. Taswira ya mwizi ni taswira ya ndoto, lakini pia ni nishati ya X.²⁵, nishati inayotia wasiwasi zaidi.

Hii ni nafasi ya mshambuliaji anayechukua chochote anachotaka bila kuuliza ruhusa.

Ninaunganisha nguvu ya wezi na sehemu mbalimbali za maisha yangu ambapo nimehisi kuwa mwathirika wa nguvu hiyo, kwa mfano katika mahusiano ambapo mtu mwingine amechukua au kuchukua nafasi baridi na isiyo na uhusiano. Lakini jukumu hili limeonekana wazi zaidi katika uzoefu wa unyanyasaji wa kingono na mashambulizi, ambapo mtu alichagua nini kuchukua kutoka kwa mwili wangu na jinsi ya kuchukua bila idhini yangu au kuheshimu mipaka yangu.

Nikitazama mkondo wa maisha yangu na baadhi ya matukio yaliyoyaweka alama, nimeona umuhimu wa kuunganisha zaidi nishati hii ya moja kwa moja na isiyojali. Ningependa kutumia sifa hizi kwa makusudi ili kujitunza na kujilinda, lakini zaidi ya yote ningependa zisijitokeze tena kupitia mazingira ya nje au watu wengine. Sifa za ubaridi na kujitenga ni muhimu ili kuweka kikomo kwa mateso, kujilinda dhidi ya unyanyasaji wa wakosoaji wangu, dhidi ya hali zenye maumivu au hata ninaposhikamana na hisia zinazonivuta chini. Kumekuwa na nyakati katika maisha yangu ambapo imekuwa vigumu kuchukua nafasi ya sehemu inayoweka mipaka dhahiri na inayohusiana na kujitenga. Lakini nahisi kwamba kadri muda unavyosonga, ninafanya hivyo kwa uwezo na uwezeshaji zaidi.

Wakati nikichambua kwa undani takwimu za wezi, kisu kinaonekana kuwa kipengele muhimu. Ninapofanikiwa kuwa na kuhisi kisu, ninaunganika na sifa ya kukata kupitia tabaka za ngozi ili kuingia ndani, kwa udhibiti na usahihi, na nikiwa nipo kikamilifu na nimejikita. Ninafurahia sana hisia za muundo tofauti ninayokatazayo; inaniruhusu kuwa katika wakati huu na kuwa na ufahamu wa kila kitu ninachogusa na kila kitu kinachonigusa.

Picha hii pia inanifanya nifikirie uhusiano kati ya kisu na kupenyezwa katika hali ya unyanyasaji. Ninapoandika hivi, ninahisi hofu. Wakati kuna unyanyasaji, hakuna muunganiko wala hisia na kile kinachopenyezwa. Kisu kina kanuni muhimu ili kuepuka unyanyasaji: kuwa na uhusiano na ufahamu wa ishara na mrejesho wa kinachotokea; sikiliza kwa makini na kuwa makini na kile unachofanya.

Hizi ni sifa muhimu kwa maisha yangu binafsi na pia katika kazi yangu kama mwezeshi, ambayo inahusiana sana na kuingia kwa undani zaidi katika uzoefu ulioko ukingoni. Kuenda kwa undani na kuhisi jinsi tabaka mbalimbali za ngozi zinavyokatwa ni kuingia katika ngazi tofauti kwa ufahamu kamili na uwepo kamili.

Kitu kimoja cha mwisho kinachostahili kuchambuliwa kuhusu wezi ni kwamba wanatafuta kitu ndani ya mama yangu. Wanatafuta hazina, lulu ndogo inayong'aa iliyofichwa ndani ya mwili wake.

❖ Lulu ndani ya mwili

Ndoto nyingine inayojirudia niliyoiona tangu nilipokuwa mdogo ni ile ambapo nilikuwa ndege mdadisi aliyependa kujua na kuelewa. Ndege aliyeingia ndani ya nyumba za watu ili kuona jinsi walivyokuwa, jinsi walivyohusiana, na mambo yaliyotokea ndani. Kana kwamba ndege huyo alikuwa shahidi wa yaliyokuwa yakiendelea nyuma ya milango iliyofungwa. Nigundua kuwa hisia hiyo ni sawa na hamu yangu ya kuingia katika akili za watu ili niweze kuelewa wanachohisi na jinsi wanavyohisi, ili niweze kushuhudia jinsi wanavyopitia mambo. Nadhani hapa ndipo ninapopata nia yangu ya kuwaongoza watu binafsi, familia na makundi katika tiba.

Nikirudi kwenye ndoto ya kwanza, naona kwamba utafutaji wa kitu kilicho ndani kabisa ya mwili ni jambo linalonijitokezea sana, na hii pia inaelezea mazoezi yangu na wateja binafsi na makundi. Ninajaribu kuwaongoza wanapogundua lulu ndogo, mwanga wao wenyewe uliofichwa ndani yao ambao mara nyingi hawajui hata kama upo. Ninaamini kweli kwamba ni muhimu sana kuwa na uhusiano na nuru, lulu au kiini kinachotutambulisha na kutufanya wa kipekee. Na kwangu mimi, uhusiano huo na nuru ya ndani unahusiana pakubwa na raha na kuwa karibu na mimi halisi, karibu na kiini changu na nafsi yangu ya ndani kabisa.

Nikipewa nafasi ya kupata uzoefu wa lulu, nagundua kuwa ni lulu nyeupe inayotawanya mwanga mwingi, lakini iko mahali palipofichika na pa kina ambapo mwanga wake hauwezi kung'aa vizuri. Inapojitokeza au kupatikana, ina uwezo wa kuangaza vitu, na kwa kufanya hivyo hutoa rangi kwa maisha na weusi huanza kuchukua vivuli mbalimbali. Lulu inang'aa na hufanya mwili mzima kung'aa, hata zaidi ya hapo. Kuungana na hilo ni sehemu ya ngano ya maisha yangu na linahusiana na nyakati ninapojisikia hai, mwenye nguvu, wakati maisha yana maana na kusudi, ambapo najua kwamba niko hasa mahali ninapopaswa kuwa na ninajisikia nimeridhika na nimeungana na kitu kirefu zaidi.

Kwa namna fulani, kwangu kuungana na raha ni kuungana na kiini cha lulu hii, na kwa njia hiyo kuvunja uhalisia uliokubaliwa. Hii ni sehemu ya kazi yangu, na kisha ninahitaji kupata kiungo cha vipimo vingine ili niwe na nafasi zaidi kwa ajili yangu mwenyewe na kwa uzoefu mpana zaidi.

Najaribu kuleta aina hizi za vipengele kutoka ndotoni kwangu kazini kwangu kama mtaalamu wa tiba ya kisaikolojia na katika maisha yangu binafsi. Nishati ya kutafuta mwanga au lulu ya ndani, nishati ya kisu kinachokataza tabaka. Utafutaji huu wa kina unapingana na nia ya kubaki juu, ambayo haitoshi na si ya kupendeza kabisa. Yote Hawa wahusika wanaojitokeza katika ndoto zangu ni washirika katika mchakato wangu na baadhi yao huniongoza kuelekea uwezo na uwezo-kuu unaothaminiwa sana ambao utachangia katika safari ya kuendana na raha kwa njia huru na yenye ufahamu zaidi.

b) Mwili wangu unaeleza ujumbe gani?

Processwork inachunguza ulimwengu wetu unaojulikana na kutufungua kwa yasiyojulikana, kwa vipengele vya kivuli na visivyoelezeka ambavyo ni mbegu zilizofichika zenye uwezo wa maisha mapya na ubunifu.

Amy Mindell, 1995:57

Naanza sehemu hii na nukuu hii, ambayo inanihamasisha kuingia katika nyanja zisizojulikana ili kugundua mbegu za mabadiliko. Na kwa hamasa hii, ninachukua mwili huu ninaoishi na dalili zake kama chanzo kikuu cha maarifa, hekima na uzoefu. Naiona kama chombo cha historia yangu mwenyewe, lakini pia chombo cha historia ya mababu. Ninasikiliza mwili wangu kwa makini, kwa sababu unafichua ukweli kamili na safi kabisa. Haina vichujio, inaonyesha muundo wa kihadithi na inaleta ufahamu ili kupunguza hisia za kushindwa au kufungwa ambazo kawaida huambatana na migogoro sugu au ya muda mrefu.

Jung alisema kwamba ndoto zilikuwa milango ya ufahamu usiofahamika. Mindell alienda mbali zaidi kuliko mawazo ya Jung, akichunguza jinsi uzoefu wa ndoto usivyoonekana tu katika ndoto zenyewe, na akasema kwamba uzoefu wa ndoto haukutokea tu katika ndoto bali kwamba Kuota ndoto²⁶ Mchakato ulitokea kila wakati, mchana na usiku. Aligundua kwamba ndoto tunazoota usiku na dalili tunazoziona mchana zina nishati ile ile, na kwamba hii inajidhihirisha katika nyanja mbalimbali za maisha yetu.

Ili kuelewa hili vizuri zaidi, nimechagua baadhi ya dalili sugu au uzoefu niliyo nao kwa miaka mingi. Kusudi langu ni kufichua ujumbe kuhusu raha ambao ishara za mwili wangu zinaleta katika mchakato wangu.

❖ Kukosa usingizi

Dalili hii imenifuata tangu niweze kukumbuka. Kwa bahati nzuri, siku hizi haionekani sana na haiko kali maishani mwangu. Ndiyo maana nitaielezea katika wakati uliopita.

Nimeipa usingizi ukosefu jina “vampirus insominius vigilantis” (2). Ni mhusika wa ndoto anayejulikana kwa kuwa katika hali ya “kuwa macho kupita kiasi” (1) kila wakati, hasa usiku. Katika uhalisia wa kawaida, ilijidhihirisha kwa kunifanya nisilee na kuwa macho, mwangalifu kupita kiasi nilipohitaji kulala, au kuniamshia katikati ya usiku kwa kelele ndogo kabisa. Kila sauti ndogo au mwendo uliniamshia. Hisia ilikuwa ya kutoweza kupumzika au kujitenga, kwa sababu sehemu yangu ilikuwa daima macho endapo kitu kingetokea. Sikuweza kupunguza uangalizi hata katika maeneo yaliyoonekana kuwa salama. Kwa bahati nzuri, nikiwa ninaandika haya na kadri miaka inavyopita, hii imekoma kuwa dalili ya kudumu, bali ni ile inayojitokeza tu katika nyakati fulani.

Katika hatua moja ya maisha yangu, hali hii ya tahadhari pia ilikuwepo nje ya uzoefu wa ndoto. Wakati mwingine ilitokea mchana, lakini ilikuwa ya kawaida zaidi usiku, hasa nilipokuwa nikitembea peke yangu usiku mitaani.

Nilikuwa na hofu ya kufuatiliwa au kwamba mtu angekuja kunidhuru. Katika nyakati hizi, mhusika wa ndoto “vampirus insominius vigilantis” angeamka na mwili wangu ukajibu kwa kuwa mnyeti sana kwa mazingira.

Ili kufahamu dalili vizuri zaidi, nilifunika ishara na nikafanya kazi katika ngazi tofauti (4). Niliruhusu nishati inayovuruga ya tahadhari kupita kiasi (1) ijitokeze na ilipoongezwa nguvu, sura ya ndoto (2) ya “vampirus insominius vigilantis” ilitokea. Ina macho kila upande ili kudhibiti kila kitu. Hatimaye, niliingia katika kiini na nikaruhusu ulimwengu unisogeze huku nikijaribu kuona sifa gani dalili ilileta. Mwonekano wa kujali ulitokea, ulio na heshima, kana kwamba ulikuwa mwonekano wa kina unaolinda kutoka mbali. Hii ilinikumbusha mwanasesere niliyemtengeneza miaka michache iliyopita ambaye nilimweka kando ya kitanda changu kama ishara ili aweze kuangalizia ninapokuwa nimelala.

1

2

3

4

Jambo lingine lililosumbua kuhusu dalili niliyopata lilikuwa hisia ya kupoteza muda nilipotaka kulala na sikuweza. Nilipofafanua zaidi hili kwa kuchora mchoro (5) wa nishati niliyoiona, nilihisi sifa ya kuelekea mahali pasipo na maana, ya kutokamilisha chochote. Na nikichimba zaidi niligundua hisia ya kuwa na uwezo wa kutoa vitu kutoka kwenye mwili au kitu (6) kana kwamba vilikuwa misumari yenye maumivu ambayo ilipotolewa ilileta nafuu. Nilipoiweka hisia hiyo ndani yangu, niliona uwezo wa kujiondoa katika hali zenye maumivu au sumu. Ilikuwa nzuri kuungana na nguvu hiyo na ilikuwa ya msaada mkubwa kwa maisha yangu na mahusiano yangu.

5

6

Kwa kuungana na uzoefu na kujiruhusu kusukumwa na nguvu nyeusi ya ulimwengu <<Hisia mpya ilifika, ambayo sikuwahi kuipata hapo awali. Hisia iliyochanganya kuachilia udhibiti na kujua nilikuwa ninalindwa. Nilijiachia kusukumwa na ulimwengu na sikuwa na haja ya kuwa na udhibiti, niliacha, sikuwa na chochote cha kupinga. Nilihisi tu nishati zikinipeleka wapi; hali ya mtiririko bila mapambano.

Ilikuwa ya kushangaza sana kugundua uzoefu huu kutokana na kukosa usingizi: ilikuwa uzoefu wa kufurahisha mno na kipengele muhimu katika uhusiano wangu na raha kwa sababu niliweza kuachilia jua kuwa sasa nina usalama wa ndani wa utunzaji na ulinzi.

❖ Mashambulizi ya kifafa

Dalili nyingine inayojirudia bado huonekana mara kwa mara na ninaita “msukosuko wa nguvu” unaojulikana kwa kawaida kama kifafa.

Kifafa (kutoka Kilatini epilepsĭa, na hii kutoka Kigiriki ἐπιληψία, ‘kuzuia’) kulingana na Wikipedia, ni ugonjwa unaosababishwa na usawa mbaya wa shughuli za umeme za seli za neva katika sehemu ya ubongo. Inatambulika kwa matatizo kadhaa ya neva yanayoleta mwelekeo wa kupata mshtuko unaorudiwa. Kawaida ina athari katika ngazi za neurobiolojia, utambuzi na kisaikolojia. Kwa ujumla, matibabu ni kutoa dawa za kupambana na mshtuko ili dalili zitoweke.

Ugonjwa wa kifafa uliandikwa tangu enzi za Babeli ya kale. Umekuwa na maana, tafsiri na njia tofauti za kutibu kulingana na utamaduni. Katika muktadha fulani, ulihusishwa na asili ya kimungu na kuabudiwa; kwa wengine ulimaanisha kupatwa na shetani au ulihusishwa na mizunguko ya mwezi. Naona ni muhimu kuangazia asili ya neno hili: linatokana na Kigiriki “epilambanein” ambalo linamaanisha kushambuliwa au kushangazwa ghafla.

Dalili hii au mchakato huu ulinishangaza nilipokuwa na umri wa miaka 17, katika hali kali ambayo nilipata uzoefu wa kuona mwili wangu kutoka nje, na ilinichukua muda kurudi. Baada ya tukio hili, na jingine linalofanana, nilianza kupata mshtuko wa kifafa. Nilipopata mshtuko wa kwanza, nilifanyiwa vipimo vya matibabu na kushauriana na madaktari wa neva, nao walisema kilichokuwa kinanitokea. Katika historia yangu na utambuzi huu, sijaenda tena kwa madaktari wengi, na sio kwa sababu sikuwa na hamu au kwa sababu hakukuwa na migogoro tena, bali ni kwa sababu uhusiano wangu na tiba ya allopathic haujaendelea vizuri.

Kila niliposhauriana na madaktari, niligundua hawakuwa na nia na ndoto zangu, uzoefu wangu binafsi, wala kile kilichokuwa kinaendelea kwangu, bali tu kwa ukweli kwamba nilichukua matibabu yoyote yale ambayo tiba ya allopathic ilinipa. Hii ndiyo sababu, tangu mwanzo hadi sasa, nimekataa kuchukua dawa hiyo, licha ya kuwa ndiyo chaguo pekee lililotolewa kwangu, na hivyo nikichukua jukumu la kushughulikia dalili zangu mwenyewe. Baada ya migogoro kadhaa na mfumo wa matibabu wa allopathic na mtazamo wake usio kamili wa uhalisia na mwili wangu, ambapo nilihisi maoni yangu binafsi na uzoefu wangu vilipuuzwa, nilijitenga nao. Ilikuwa inauma, lakini kupitia hayo peke yangu kulinipelekea kutafuta njia tofauti ambazo zilikuwa za kweli zaidi kwa asili yangu.

Saikolojia Inayolenga Mchakato ilikuwa mshirika katika safari yangu kupitia mshtuko wa kifafa, ikisaidia kupata ufahamu wa dalili; maana yake, kusudi lake, ujumbe ulio ndani yake na karibu kila njia niliyojifunza kujisindikiza mwenyewe kupitia hayo. Ilikuwa muhimu kusikiliza ishara za mwili wangu, kuyahisi, kuyaheshimu, kujifunza jinsi ya kuishi ndani yake na kuthibitisha uzoefu wangu mwenyewe. Kama kuna jambo nililojifunza kutokana na janga hili ni kuwa mlezi wangu mwenyewe kwa kukuza “metaposition”; hali ya akili ambayo ninaweza kutazama uzoefu wangu mwenyewe kwa huruma na bila hukumu. Kwa kweli, kukuza jukumu hili la kujitunza wakati wa mashambulizi kumefanya mateso yapungue sana ninapokabiliana na mshtuko.

Wakati wa mshtuko napoteza udhibiti wa mwendo wa mwili wangu pamoja na uwezo wa kuona na kuzungumza, lakini njia zangu za kusikia na hisia za mwili bado zinafanya kazi. Kwa kweli, zote mbili ziko makini zaidi na naweza kuhisi waziwazi kinachoendelea karibu nami. Wakati hili linapotokea siwezi kuwasiliana kawaida na watu wa nje, lakini katika tukio moja maalum ambapo mtu mwenye hisia kali aliniandamana, Niliweza kuanzisha mawasiliano kwa ishara ndogo. Uzoefu huu ulikuwa na faraja kubwa na ulinisaidia kujitunza.

Yote haya yameunda sehemu ya uelewa wangu wa kazi ya Mindell na ya watafiti wengine kuhusu koma na hali kali za ufahamu.

Ukiona picha hii, ambayo inawakilisha maono ya “metakomunikator” wangu”²⁷ inayotokea kutoka nje wakati mshtuko wa kifafa unapotokea. Kutoka hapo naona mikorogo na vurugu za ndani ninazopitia, lakini kinachonishangaza ni hisia ya kunaswa ndani ya sanduku. Sikufikiria hilo nilipokuwa nikichora, bali nilitambua nilipotazama picha. Ni hisia ya kusumbua ninayoipata wakati wa mshtuko. Kuna nguvu ndani yangu inayopiga kuta za mwili wangu, ikijaribu kutoka nje kwa tamaa ya uhuru.

Nimejifunza kupitia uchunguzi wa dalili mbalimbali kwamba ninapohisi kuzuiwa katika ngazi ya uhusiano, huingia katika hali ya ukingo na mwili wangu mara moja hujidhihirisha kwa dalili za kimwili. Hii inaweza kuanza na koo langu kufungwa, nikihisi kana kwamba ninakosa hewa na siwezi kujieleza, hadi kufikia mshtuko wa kifafa ikiwa hali hiyo ni mbaya zaidi.

Kwa mimi, kifafa kimekuwa mchakato uliobadilika kadri nilivyopata ufahamu juu yake. Kadri ninavyopata ufahamu zaidi, ndivyo shambulio linavyokuwa na maumivu kidogo, linapotokea mara chache na kuwa hafifu. Kifafa ni hali iliyovurugika inayojitokeza ukingoni. Kama hali nyingine zilizobadilika.²⁸ Nimepitia, hii ni hali ya kugandamizwa ukingoni, na inanifanya nitengane na nguvu na uwezo wangu mwenyewe.

Wakati hali zilizobadilika zinapojirudia, hufanya kazi kama uraibu, na uzoefu wa dalili hukuletea kitu usichoweza kukiambia mwenyewe bila dalili hiyo. Ninapofikiria ni nini kifafa kinaniletea, nagundua kuwa ndani kabisa ujumbe una uhusiano mkubwa na lengo la karatasi hii: raha.

Na kwa upande mwingine, kwa upole wake: maumivu na mateso. Nilipojifunza na kuangalia zaidi kuhusu mazingira ambayo mashambulizi yanapotokea, naona kuna hali ambapo kitu kinanishinda kabisa kwa sababu sikujua jinsi ya kuweka mipaka. Mwili wangu huchukua mshtuko huo kimwili, jambo linalosababisha kupoteza udhibiti na kutolewa, na kuingia katika hali ya baadaye, ambapo kwa muda mfupi hakuna mapambano, hakuna chochote cha kufanya isipokuwa kujisalimisha. Ni kama hisia ambapo najivunjavunja na kupoteza utambulisho wangu, nikiacha uhalisia unaokubalika.

Hali ya baada ya shambulio, ambapo maumivu yalikuwa makali sana kimwili kiasi kwamba hayakuniacha na chaguo ila kupumzika, kuyeyuka na kuachilia, inapingana kabisa na mfumo wa imani uliotawala maisha yangu. Mfumo wa imani unaotegemea kufanya, kupigana ili kuishi, kukabiliana na maumivu, hofu, majeraha ya kihisia na matatizo mengine, na ambapo maisha yalichukuliwa kama uwanja wa vita ambapo huwezi kamwe kupunguza tahadhari kwa sababu unaweza kushambuliwa.

Hisia ya kuachilia hutokea katika nyakati na nyanja mbalimbali za maisha yangu na mara nyingi huitamani. Ni ishara inayoniwakia kwanini ninahitaji kufikia kiini, kuachilia utambulisho wangu na kuungana na nafsi yangu ya ndani kabisa. Kwa sababu hii ni muhimu kuwa na njia ambayo naweza kuungana na uzoefu huo bila maumivu na bila kulazimika kupitia mshtuko ili kuachilia nishati iliyozuiliwa na chochote kinachohitaji kuonyeshwa. (Inaonekana ninajirudia mahali pale pale.).

Tena dhana ya shambulio inaonekana, kwanza kwenye ndoto yangu ya utotoni iliyowakilishwa na wezi waliokuwa juu ya mwili wa mama yangu, kisha kwenye kutojipata usingizi ambapo kuna hofu ya kushambuliwa kutoka nje, na hatimaye, na kifafa ambapo shambulio linaonekana kuwa linatoka ndani.

❖ Huzuni na matamanio ya kifo

Mara nyingi huzuni kali au matamanio ya kifo yanahusiana na kuzama kwa undani. Ikiwa huna ufikiaji wa kutosha hadi kiwango cha kiini, unaweza kuugua unyogovu, na hii inaweza hata kusababisha magonjwa.

Kwa uhusiano wangu na kifo, imekuwa ya kuvutia kusoma “Safari ya Ixtlan” ya Castaneda, ambapo nimejiona nikiakisiwa katika maneno yake katika nyakati kadhaa, hivyo nitazitaja baadhi yao katika sura hii.

Kifo kimekuwa “hali” iliyopo sana katika maisha yangu, katika mfumo wa tamaa, hofu na utafutaji wa kifo chenyewe. Tangu nilipokuwa msichana mdogo sana, nimekuwa nikitumia vipindi virefu vya maisha yangu katika huzuni kuu na nikakwama katika wazo la kufa ili kumaliza mapambano. Wakati mwingine, mateso yalikuwa makali na ya kuumiza sana kiasi kwamba nilihisi kuwa kuendelea kuishi hakukuwa na maana. Wakati mwingine nilijaribu kutimiza matamanio hayo ya kufa, lakini nadhani hofu ya yasiyojulikana, na chembe ya matumaini, vilizuia majaribio hayo.

Usonji ulikuwa umenichukua. Ilikuwa kama kuwa ndani ya wingu la kijivu, ambapo maisha hayakuwa na rangi, na mawazo ya uharibifu yalinichosha kabisa. Lakini hata nilijisikia vizuri katika hali hiyo. Ilimaanisha mateso, lakini ilikuwa ardhi niliyoiifahamu, na nilidhani ilikuwa rahisi zaidi kukaa humo kuliko kujaribu kutoka na kuingia katika yasiyojulikana.

Ustawi ni hali inayopaswa kukuza, hali ambayo mtu anapaswa kuifahamu ili aiutafute. Hujui afya njema ni nini kwa sababu hujawahi kuwa nayo. Ili kuhisi huzuni, lazima ufanye kazi kwa bidii. Na vivyo hivyo lazima ufanye kazi ili kuhisi umejaa na mwenye nguvu. Ni upuuzi! Utani uko katika kile mtu anachosisitiza. Iwe tunakuwa na huzuni au tunakuwa imara, kiasi cha kazi ni sawa.

Castaneda, 2017: XV Kutofanya

Na ndiyo, unapokuwa ndani yake, hujui ni juhudi ngapi inachukua ili kujisikia vibaya, na ni kiasi gani unapaswa kuwekeza katika kuona kila kitu kwa mtazamo hasi, kujidhulumu, na kadhalika.

Kuna hisia ya uchovu, uchovu wa mwili na kukata tamaa katika hali ya unyogovu, lakini sasa naona kwamba sehemu ya uchovu huo, kwangu mimi, ilitokana na kushikilia mchambuzi na mnyanyasaji wa ndani mwenye nguvu sana. Uhusiano uliokuwa wa kuingilia kiasi kwamba ulichukua utambulisho wangu, hadi nikadhani ndivyo nilivyostahili, mfumo wa imani ulionihukumu maisha ambayo sikuweza kuwa bora zaidi, ukiniambia kwamba “furaha au raha” haikuwa yangu.

Kama anavyosema Castaneda, ni muhimu kupoteza umuhimu wetu wenyewe, vinginevyo tunapoteza mtazamo wa dunia na kujitenga. Nilipoteza mtazamo kwa sehemu kwa kupofushwa na wakosoaji wangu na mifumo yangu ya imani.

Sasa tunajali kupoteza kiburi. Ingawa unahisi kana kwamba wewe ndiye kitu muhimu zaidi duniani, huwezi kuthamini kwa kweli ulimwengu unaokuzunguka. Wewe ni kama farasi mwenye kifuniko cha macho: unaona wewe mwenyewe tu, bila kujali chochote kingine.

Castaneda, 2017: 49

Na, kama ilivyotokea hapo awali na shambulio la kifafa, mara nyingine tena uhusiano wangu na mfumo wa afya haukukidhi mahitaji yangu katika mchakato huo. Au labda ulikidhi, inategemea jinsi unavyoangalia. Baada ya miaka miwili nikipewa dawa za kupunguza unyogovu katika idara ya watoto ya hospitali, nilifikia utu uzima, na wakanihamisha hadi huduma ya watu wazima. Huko, mwanasaikolojia mwenye uaminifu na uwazi wa kushangaza aliniambia kwamba kwa kuwa kwa miaka mingi hawakuweza kunisaidia, yeye hangeweza kufanya hivyo, na kwa hivyo akaniruhusu niondoke. Ilikuwa pigo kubwa wakati huo kujikuta peke yangu na yote hayo. Lakini baada ya muda niligundua kwamba kama nilitaka kuondoka mahali hapo, hali hiyo yenye maumivu, ningeweza kufanya hivyo peke yangu tu. Ilikuwa kama mtu wa mjini anayelazimika kujifunza kuishi katika kisiwa cha jangwani.

Nilipitia tiba na michakato isiyo na mwisho, nilifuata njia nyingi, na nilijiona nikiwa karibu na kifo… lakini ndani yangu daima kulikuwa na kitu, mwanga mdogo ulioamini kuwa ningeweza kutoka huko na kuishi maisha tofauti. Ilikuwa safari ya zaidi ya muongo mmoja, lakini ilistahili kupitia na kupigania kutoka kwenye handaki hilo la giza, ili kuishi maisha hadi leo.

Siku moja niligundua kwamba ikiwa nilitaka kuwa mwindaji anayejistahili kuheshimu mwenyewe, nilipaswa kubadilisha mtindo wangu wa maisha. Nilipenda kulalamika na kulia sana. Nilikuwa na sababu nzuri za kujihisi kama mhanga. Lakini kisha mtu alinifundisha kuwinda. (Anaeleza kwamba Wamarekani Wenye Nyeusi wanatendewa kama mbwa). Na nikagundua kwamba nilitaka kubadilisha mtindo wangu wa maisha kwa sababu haukuwa na thamani kuishi.

Castaneda, 2017

Kwa namna fulani ilikuwa vivyo hivyo kwangu: Nilikuwa na sababu za kujihisi kuwa mhanga, lakini nilikuwa na sababu zaidi za kustahili kitu tofauti na kile nilichokuwa nikijipa. Na nikitambua mchakato wangu, nilijifunza kujiheshimu na kujipa fursa ya kujiondoa katika ukandamizaji mwingi.

Kimbilio la Kibudha lilinifanya nifikirie kwa kina kuhusu kile nilichokielewa kuhusu kifo na kile nilichokiamini kuhusu kifo. Sheria ya Karma ilinisumbua kichwa changu kwa siku kadhaa, kwani kutoka kwa mtazamo wa mlolongo maalum wa Kibudha haikuwa na maana kuchukua kifo kama njia ya ukombozi. Lakini ilinisaidia kuzingatia kuchunguza utulivu niliotafuta katika nyakati ambazo huzuni ilitaka kuniondoa maisha yangu hapo awali.

Nilipokuwa nikichunguza hali niliyokuwa nikitafuta katika nyakati hizo za mgogoro ambapo nilikuwa nikitamani kujiua, nilipata katika kifo hali ya utulivu na utupu, ambayo kiini chake hakuna chochote cha kufanya. Ilikuwa hali ya kupaa, ambapo akili ilikuwa tulivu na muda ulikuwa umeongezeka, na ambapo kwa wakati huo huo, na hii ndiyo sehemu muhimu zaidi, nilikuwa nikiishi tu katika wakati wa sasa. Ilikuwa hali ya kujitenga kwa akili na mwili.

Kwa miaka mingi na shukrani kwa mtazamo wa Processwork, nimeweza kufahamu kwamba mfumo wa msingi katika unyogovu au kujiua ni kuvunja uhalisia uliokubalika, ili niweze kupata uzoefu mwingine wa nafsi yangu. Mchoro huu uko katika ndoto yangu na ni sehemu ya kile ninachokileta duniani, umuhimu wa kuvunja uhalisia huo wa makubaliano, kuachilia vyama na mapambano, na kujisalimisha ili kitu kipya kichipuke, kitu kizaliwe. Inahusiana sana na kuachilia utambulisho, kuacha nafsi yako ya kawaida ife. Ni kujifungua kwa kile kitakachotokea, ni maono ya kishamaniki, kulingana na ufafanuzi wa Castaneda, ni kusimamisha dunia ili uweze kuona zaidi ya mipaka yake.

Ninafahamu kikamilifu umuhimu wa kushughulikia suala la kujiua, na kusikiliza mchakato ambao ulikuwa ukificha hatia na aibu. Kujiua ni mchakato unaoficha hatia na aibu; ni jambo ambalo hakuna mtu anataka kusikia au kulizungumzia, kwa sababu linaogopesha. Kwangu mimi, kuweza kuzungumza juu yake na kutoa nafasi ya kuishughulikia kulinisaidia kuungana na maisha. Kujitoa uhai kunaficha hamu kubwa ya mabadiliko, ya mageuzi, ya kutafuta maana na uhuru kutoka kwa utambulisho uliokwama, ya kuungana na kitu kikubwa zaidi na kitu cha kina kuhusu nafsi. Na ugunduzi huu wote umetokea kwa kuungana na kiini na kwa kuachana na kila kitu kinachofahamika, na kutoa nafasi kwa kile kinachozaliwa kutokana na kutofanya.

Ninaamini kabisa kwamba kama sisi kama jamii tungetoa nafasi zaidi kwa kifo na michakato inayokuja nacho, tungeweza kuungana kwa njia yenye afya zaidi na maisha na sisi wenyewe. Kifo na kujiua, vinavyotendewa kama mambo ya aibu, vinatoa nje sehemu muhimu ya maisha na michakato tunayopitia.

Hata Plato alisema kwamba kifo si kipindi cha mwisho cha janga, bali ni hatua ya mgeuko inayoongoza kwenye kusudi bora zaidi […] Kufa kunamaanisha kila kitu isipokuwa kutokuwepo. Kinyume chake, kifo huinua, huimarisha na kubadilisha uwepo. Kufa kunamaanisha kuwa macho, kubaki umejikita binafsi bila mwili, ambao huficha ukweli, hutoa usumbufu au mkanganyiko. Kifo kinaimarisha umakini na kujikita kwa roho.

Han, 2002: 129

c) Matukio yanayolingana

Ni muhimu kuzingatia matukio yanayotokea kwetu kwa sababu pia yanabeba taarifa kuhusu mchakato. Mwanzoni mwa uandishi, nilitaja matukio mawili muhimu yaliyotokea mwaka jana nilipoanza mradi huu, na ambayo sasa ninayarejea ili kuyahusisha na hadithi ya maisha yangu.

Mwanzoni nilitaja kwamba nilikuwa nimevunjika mfupa ulionifanya nisihamie kwa muda. Kwa mtazamo wa kishamaniki tungesema kwamba kitu kilikuja na kuniacha nisihamie, kitu kilinizuia. Lakini hili lilinipelekea kuvuka ukingo mkubwa, ule wa kuingia chumba cha upasuaji. Kwa mara ya kwanza maishani mwangu ningejikabidhi bila hali ya udhibiti, ningelazimwa usingizi na ningeweza kuchukua nafasi ile inayokosekana wakati wa kutojiamini, ile ya kukata uhusiano, ya kuachia udhibiti na ya kuwa macho kupita kiasi. Haja ya kucheza tena ilikuwa kubwa zaidi kuliko hofu ya kufanyiwa upasuaji, bila mwendo nilihisi kwamba kitu ndani yangu kilikuwa kinakufa na sikuweza kukiruhusu.

Na sio tu kwamba nilijitolea kwa nafasi ya kukata tamaa, bali pia kwa kuchukua nguvu iliyonipiga mwilini na kunirusha ardhini katika ajali, nilichukua uwezo wa kubadilisha mtindo wangu wa maisha, na kuufanya kwa njia nyingine. Kwa namna fulani niliichukua hatamu, uwezo wa kuchukua hatua, badala ya kubaki katika nafasi ya mwathirika nikitekwa na unyogovu. Jambo la ajabu lililotokea ni kwamba wakati huu sikukimbia kile kilichonitokea. Nilichukua kwa makusudi maumivu, huzuni na ukosefu wa udhibiti juu ya mwili wangu na nikasikiliza ujumbe wake, na niliishi nayo nikiikubali jinsi ilivyokuja, bila kuifurahia, lakini bila kupuuza kilichokuwepo. Kuanzisha uhusiano huu mpya wa kuchukua uwezo wa kuamua njia mpya na kuhusu kile kilichotokea, ilikuwa jambo muhimu na la kuamua katika mchakato wangu.

Unapokuwa na huzuni, uko sana kichwani na katika mawazo. Lakini wakati huu nilipata uzoefu wa kimwili wa ziada ambapo kwa mara ya kwanza nilizuiwa kusogea.

Kwangu ni muhimu kutaja tena tukio la pili (ambalo safari hii ilianza nalo), tetemeko la ardhi lililogonga mwili wangu na maisha yangu ili kunihusisha kwa undani na uwepo wangu na na zawadi ya kuwa hai. Kifo kilijitokeza tena kama mshauri wa maisha. Na kwa kuungana na nguvu nyeusi ya ulimwengu, ile isiyojulikana kubwa, nilichukua tena uwezo wa kuishi kwa ufahamu na katika kutafuta utimilifu.

Siku hiyo niliangazia uhusiano unaonihusisha na kifo, ili kufafanua na kunikumbusha njia mpya ya kuishi ambayo haingeweza kusubiri tena.

Fikiri kuwa huna muda na uache matendo yako yaendane na hilo. Kila tendo lako liwe vita yako ya mwisho duniani. Hakuna muda wa aibu. Aibu inakufanya ushikilie vitu ambavyo vipo tu katika mawazo yako. Aibu inatuzuia kuchunguza na kutumia bahati yetu kama wanaume.

Castaneda, 2017

Nilikuwa na nia ya kusafiri ili kupata raha, lakini dunia ilinipa kitu kikubwa zaidi. Na kwa kushangaza, kutokana na mojawapo ya matukio yenye maumivu makali zaidi maishani mwangu, sasa safari hii yote ina maana. Na kutokana na tukio hilo lililoonekana kuwa mbali kabisa na raha, niliweza kupata mojawapo ya raha za kina kabisa niliyowahi kuhisi.

Hilo lilitokea katika nyakati mbili. Moja yao ilikuwa wakati, kwa undani sana, nilipojisalimisha kwa asili, kukubali kuwa siwezi kufanya chochote na kutoa maisha yangu kwa chochote kilichotakiwa kutokea. Ni hisia ya kina sana, inayofanana na ile niliyokuwa nayo nilipokuwa nikipata shambulio la kifafa, lakini, kwa mshangao, mara hii shambulio hilo halikutokea mwilini mwangu. Ilionekana kwamba ni dunia iliyokuwa na kifafa, lakini mwili wangu, kwa sababu isiyojulikana bado na licha ya kutetemeka kwa masaa, haukufikia mtikisiko.

Mara hii tendo la kuachilia lilitokea katika mwelekeo mwingine, kama kiwango cha muunganiko na kiroho, ambapo utulivu na aina fulani ya mwanga vilichukua nafsi yangu na kuniambia kwamba kila kitu kitakuwa sawa na kwamba ilikuwa wakati wa kuacha maisha yangu mikononi mwa asili au ulimwengu. Huu ni wakati nilioweza kuutambua kama wa kufurahisha, nikiwa nimeungana na kitu kikubwa zaidi, nikiachia udhibiti, nikijitoa kwa maisha.

Wakati mwingine muhimu katika uhusiano wangu na furaha siku hiyo ulikuwa kuaga watu niliowapenda maishani mwangu. Kuaga watu hao, kuwa na uhuru wa kujieleza bila kichujio chochote na kutokana na upendo wa dhati kabisa, ambapo hakukuwa na tofauti tena, ambapo maumivu yote ya historia na majeraha yote yaliwezekanayo hayakuwa na nafasi tena. Niliwapa kwaheri wazazi wangu, nikiwashukuru kwa maisha yangu, na kuomba msamaha kwa maumivu niliyowasababishia nyakati fulani. Na niliwaambia bila hofu kwamba niliwapenda. Nilimfanyia vivyo hivyo kaka yangu. Na uhusiano na wote hao ulitokana na mahali pa upendo ambalo hatukuwahi kulijua hapo awali, kutoka mahali pa uzuri mkuu. Sote tulijua kwamba labda yale yalikuwa maneno yetu ya mwisho pamoja, lakini amani ya aina isiyoelezeka ilitusubiri.

Usiku huo niliielewa kwamba raha ilikuwa kitu tofauti; kwamba 'muhimu' lilipata maana mpya. Niliielewa kwamba furaha ilikuwa na nyanja mpya, kwamba inaweza kuwa ya aina tofauti, na kwamba inaweza kutokea kutoka maeneo yasiyotarajiwa kabisa. Lakini kama kulikuwa na kitu nilichokigundua mara kwa mara, ni kwamba raha yenyewe ni kitu kinachokuja na kuondoka, kwamba hatuwezi kujaribu kuidhibiti na kuilazimisha. Kwamba haituhusu sisi kama viumbe, bali inatushangaza kila mara asili inapoamua hivyo.

Mara nyingine tena, Kifo kilileta hekima yake kunihusisha na maisha. Inaonekana kwamba wakati mwingine muundo hurudia mwenyewe kabla haujaeleweka, na unajitokeza katika njia tofauti, kwa jaribio la kufikia ufahamu. Kama sheria ya uhifadhi wa taarifa inavyosema, taarifa haiwezi kupotea au kuharibiwa, mfumo utaendelea kutuma ishara mara kwa mara hadi mfumo ubadilike. Na wakati huu taarifa ilifika kwa kina kikubwa sana ili mabadiliko muhimu yaweze kutokea. Tangu wakati huo, maisha hayakuweza tena kuonekana kutoka mahali pale pale, na yalichukua toni mpya ambazo sijawahi kuona hapo awali, pamoja na fursa za hisia ambazo hazikujulikana hapo awali.

7. Kituo kinachofuata: wanyamizwa ndani ya mwili, unyanyasaji

Kimya kuhusu kiwewe pia husababisha kifo: kifo cha roho. Kimya huimarisha upweke wa kiwewe.²⁹

Bessel Van Der Kolk

Kadiri tasnifu yangu ilivyokuwa ikiendelea, vipengele vipya vilijitokeza, vipengele ambavyo awali nilikuwa nimeamua kusiweke, lakini kutokana na uhusiano wao dhahiri na mada, sikuweza kuviondoa. Unyanyasaji wa kingono ni mojawapo ya vipengele hivi na leo, mwishoni mwa safari hii, ninatambua tu jinsi ufafanuzi na upeo wa unyanyasaji umeathiri namna nilivyopata raha.

Kabla ya kuendelea mbele, nahisi haja ya kuheshimu sauti nyingi zilizozimwa za zamani na za sasa. Ninatoa sura hii kwa wanawake kutoka kote ulimwenguni, vizazi baada ya vizazi ambao ukandamizaji umeandikwa ndani ya seli zao; binti, mama, bibi na bibi mkubwa ambao wameathirika. madhara ya mfumo wa kiume unaohitaji kudhibiti mwili wa mwanamke kana kwamba ni silaha yenye nguvu.

Moto unaowaka katika nyanja za kijamii, kisaikolojia na kiroho za ubinadamu unaweza kuharibu dunia. Lakini pia unaweza kubadilisha migogoro kuwa ujenzi wa jamii yenye nguvu zaidi. Inategemea sisi; tunaweza kuepuka migogoro, au tunaweza kukaa kwenye moto, kuingilia kati, na kujaribu kuzuia makosa yenye maumivu zaidi katika historia ya dunia yasirudiwe.

Mindell, 2015: 18

Leo “niko kwenye moto” kuzungumzia unyanyasaji, hasa unyanyasaji wa kijinsia na mienendo yote inayouzunguka. Kunyanyaswa kijinsia kumekuwa mojawapo ya uzoefu wa maumivu makali zaidi maishani mwangu na ndio ulioiweka alama kubwa zaidi katika hadithi yake. Leo ninavunja ukimya wangu na kuleta unyanyasaji pamoja nami ili kwa namna fulani kuurudishia jamii. Baada ya muda mrefu nikifanyia kazi kwa ngazi ya kibinafsi, Nairudisha kwa jamii yenyewe, ndani ya kuta zake ndipo ilipotokea, na hivyo ndiyo inapaswa kuwajibika.

Tunaishi katika jamii ambapo mmoja kati ya kila wanawake wanne amewahi kufanyiwa unyanyasaji wa kijinsia katika hatua fulani ya maisha yao, hii pia inamaanisha kuwa kuna idadi kubwa ya wanyanyasaji. Lakini jamii inayoruhusu hili kutokea haitoadhibu tu bali pia inakanusha kuwepo kwake, hivyo kudharau madhara yanayosababishwa nayo. Karibu 70% ya unyanyasaji uliofunuliwa haukuwa na madhara yoyote kisheria wala ndani ya familia au katika miundo ya kijamii. Inaonekana sauti inayoyasikiliza unyanyasaji na inapaswa kuwajibika kwa hilo imenyamazishwa., sauti tunayoweza kuitambua kama “nafasi ya mzimu"³⁰”ndani ya imani za kiimamu.

Hadi hivi karibuni, unyanyasaji haukuzungumziwa; ni katika muongo uliopita tu ndipo ulipoanza kutajwa na kuwa mada ya umma. Utamaduni wetu bado unatufanya tuitake kuficha. Kuna mengi ya mateso, maumivu, aibu na hatia nyuma ya hadithi za unyanyasaji, lakini uzoefu huu huishiwa kimya na hata zaidi athari zake za kina katika maisha yetu.

a) Hadithi yangu: kupona na kupata nafuu kutokana na unyanyasaji

Tangu utotoni, unyanyasaji umekuwa sehemu ya maisha yangu, kiasi kwamba kwa miaka mingi niliamini kuwa ndiyo hatima yangu. Ilionekana kana kwamba kitu kilikuwa kinapanga maisha yangu, kana kwamba kiumbe mwenye nguvu alikuwa akiiamua maisha yangu, akinipa mara kwa mara hali hizo. Ziliendelea kujirudia na sikuweza kuelewa kwa nini. Nikiwa nimekata tamaa na kuchanganyikiwa, nilijaribu kutafuta maelezo na kuweka lawama kwa kile kilichotokea. Nilijiuliza nilikuwa nikifanya nini kusababisha yale niliyokuwa nikipitia, ilikuwa ni mapambano ya kila mara na hisia za hatia, mchanganyiko na tamaa ya kuelewa kwa nini iliendelea kutokea.

Nilitafuta msaada katika aina mbalimbali za tiba ili kujaribu kujiondoa kwenye alama iliyochorwa mwilini mwangu ambayo ilionekana kunivuta kwenye hali za unyanyasaji. Wakati mwingine nilihisi kana kwamba wanaume wangeweza kusoma mwilini mwangu ruhusa ya kurudia unyanyasaji dhidi yake. Inasikika kama wazimu hata ninaposoma maneno yangu mwenyewe, lakini ndivyo nilivyohisi.

Nakumbuka tukio moja maalum lenye umuhimu mkubwa kuhusiana na utafutaji wangu wa kuelewa ishara ambazo huenda nilikuwa nikitoa.

Wakati matatizo maalum na uzoefu fulani yanapotokea tena na tena, hutoa fursa zinazojirudia za kuchunguza masuala ya msingi. Kila mara huleta uzoefu mpya, maana, na ufahamu. […] Hata hivyo, kila zinaporudi, huleta uwezekano wa mabadiliko binafsi na ukuaji. Kama katika hadithi za kihadithi, joka halibadiliki, lakini shujaa hubadilika.

Almasi na Cheche 2004: 149

Kwa bahati mbaya, hii haikuwa mara ya mwisho. Matumizi mabaya yalirudiwa baadaye, kana kwamba bado nilihitaji kufahamu kitu kingine ndani ya mfumo. Lakini uzoefu huo ulileta jambo muhimu: niliamua kuripoti tukio hilo. Kwangu, kutoa malalamiko kulimaanisha kugeukia jamii na kutafuta msaada wake. Kwa bahati mbaya, nilikumbana na ukweli ambao sisingeweza kutarajia. Nilipata mfumo ulionilaumu na kunielekeza kidole. Badala ya kuleta ulinzi na kusikiliza maumivu, na kukabiliana na unyanyasaji na mnyanyasaji (ambaye tayari alikuwa ameorodheshwa kama mhalifu wa mara kwa mara), ilipendelea kuninyanyasa tena. Ingawa maumivu na hali ya kutoweza kufanya lolote kuhusu kilichotokea vilikuwa vikubwa sana, kulikuwa na jambo muhimu: Sikubaki katika ukimya huo, badala yake Nilirudisha kwenye mfumo. Katika matukio ya awali ambapo nilikuwa nimedhulumiwa, nilikaa kimya, nikizika uzoefu huo ndani ya mwili wangu bila kuweza kuutenda. Lakini mara hii niliacha kuelekeza kidole ndani yangu, na kuanza kuelekeza kidole nje.

Miaka michache baadaye, na kwa kushangaza katika safari nyingine, nakumbuka tukio lililoleta mgeuko mpya na mkubwa katika hadithi yangu.

Ubora huu uleule wa kuelekea kile mtu anachotaka, kwa mwelekeo na kutokuwa na mshikamano, ulikuwa pia katika “ndoto yangu ya utotoni”. Katika kesi hiyo, ni wezi waliochukua nishati hiyo, wakitafuta kitu ndani ya mwili wa mama yangu.

Nimekuwa nikishughulikia mada hii kwa miaka mingi, nikifanyia kazi nyanja mbalimbali. Nimeweza kusimulia ukweli nikitoa nafasi kwa maumivu, hasira, ghadhabu na hisia nyingine. Nimefanya mazungumzo na wakosoaji wangu na mifumo yangu ya imani. Nimefanya kazi kwenye mwili ili kuondoa msongamano na kuonyesha maumivu. Na nimefanya kazi juu ya matokeo katika sasa. Lakini jambo la msingi ni kwamba nimeweza kufanya kazi kidogo kidogo katika majukumu mbalimbali na kuchunguza nguvu zinazofichwa ndani yake.

Menken (2013) anazungumzia Nafasi 4 zinazopatikana katika historia yoyote ya kijamii: mwathirika, mnyanyasaji, mtazamaji na mrahisishaji. Katika unyanyasaji wa kingono, nafasi mbili za kwanza zipo; wakati mwingine, nafasi ya mtazamaji pia inaweza kuwepo. Siwezi kufikiria nafasi ya mrahisishaji katika aina hii ya unyanyasaji, zaidi ya uwezekano wa ufuatiliaji baada ya matukio.

Katika Processwork hatuna ufafanuzi mkali wa kile inachomaanisha kuwa mwezeshaji. Kwa ujumla, mwezeshaji ni mtu anayeonyesha na kuelezea kinachotokea, anawashirikisha pande mbalimbali ili kusaidia kushughulikia tofauti au migogoro, anahakikisha sauti na hisia mbalimbali zinasikika, n.k. Ni mtu ambaye waziwazi alikosa katika hadithi yangu, isipokuwa kwa uandamano wakati wa kushughulikia kiwewe. Lakini ilikuwa ni kutokana na kuanza safari hii kwamba Mwezeshaji wangu wa ndani amepata nafasi yake ili aweze kushughulikia na kuwezesha upinzani., na hivyo kujifunza kuchagua ujumbe muhimu wa kilichotokea. Ili kufanya hivyo, imekuwa muhimu sana kuwakaribisha wahusika mbalimbali bila hukumu, kwa akili wazi ya mwanzo, kwa udadisi, huruma … na vipengele vyote vilivyowekwa kwenye mkoba mwanzoni mwa safari.

Katika mchakato huu wa uponyaji nimepitia majukumu mbalimbali niliyokuwa nikiyataja, baadhi yakiwa yamezoeleka zaidi na niliyaishi kwa muda mrefu kuliko mengine. Kwa miaka mingi nilijitambulisha (na hata kujitambulisha kupita kiasi) bila kutambua katika jukumu la mwathirika. Nilikuwa nimevaa mavazi ya mwathirika na, kwa hivyo, nikaitikia hali nyingi ambapo mahusiano ya nguvu yalijitokeza. Na nilipovua, sikujua jinsi ya kuvaa nguo nyingine. Nilijua hilo na niliivaa vizuri, ilionekana imetengenezwa maalum kwangu na nilijisikia vizuri. Ufunguo wa kubadilisha hali hii umekuwa ni kutambua ni nani anayechukua hatua katika kila wakati. Na kuwa na ufahamu katika nyakati ambazo nilikuwa navaa nguo hiyo hiyo tena. Na kuamini kwamba nguo nyingine na mavazi mengine pia yanaweza kutoshea mwili wangu, yakisaidia kuunda utambulisho mpya.

Ingawa unapenda kujihurumia, lazima ubadilishe hilo. Hilo haliendani na maisha ya shujaa.

Castaneda, 1972: 161

Kwa mtazamo wa Processwork, tungesema kwamba pia nilikuwa na ukali katika mchakato wangu mkuu. Nilikuwa na upinzani fulani katika kujitambua kwa makusudi kama mwathirika. katika hali hiyo, kwa kuzingatia uzoefu wa mwathiriwa wa unyanyasaji. Kwa hiyo kuvuka mipaka na kuchukua jukumu hilo kwa ufahamu zaidi ilikuwa sehemu muhimu ya mchakato wa kushughulikia unyanyasaji uliopita. Kusikiliza upande ulioathirika na kuupa nafasi yake. Na kuweza kutambua unyanyasaji kama unyanyasaji, kwani hapo awali nilikuwa na tabia ya kupunguza uzito wa kilichotokea na hasa kujilaumu mwenyewe. Hata katika maandishi haya, hisia ya hatia imekuwa ikijitokeza mara kwa mara, ikinizuia kuwa na haki ya kuzungumzia unyanyasaji huo.

Kuishi ndani ya mshambuliaji au mnyanyasaji pia kumekuwa ngumu. Imekuwa ikihitaji muda, hasa kuingia kutoka katika matukio ya unyanyasaji na kujiona mimi mwenyewe kama mshambuliaji. Lakini imekuwa rahisi zaidi kuingia kutoka katika nafasi ya mkosoaji wangu wa ndani. Ugumu wa kujiona kama mshambuliaji unaonekana kuwa mchakato unaofanana na ule wa jamii au utamaduni, ambao kwa namna fulani unakataa kukubali ukatili wa uhalisia.

Tunakanusha uwezo tulionao sisi wanadamu wa kutumia na kuwakandamiza watoto wetu na wanawake ili kuendeleza mfumo wa kiume tunamoishi. Tunapofanya ukana huu, tunapuuza ukweli na kuishi hisia zinazotutengeneza.

Darder, 2018: 42

Hata hivyo, nimewahi kuwa mshambuliaji katika maisha yangu. Kwa kiwango kidogo kuliko uonevu nilioupata, lakini kukiwa na kiini sawa. Pia sijawahi kujua jinsi ya kushughulikia athari zilizotokea wakati mwingine, nikipofushwa na nguvu na kupuuza mipaka ya upande mwingine. Ni jambo la kibinadamu, lakini halivumilikiwi. Tuna kazi nyingi ya kufanya kama watu binafsi na jamii ili kuongeza ufahamu kuhusu matumizi yetu ya mamlaka.

Nikiwa nikifanya kazi juu ya sura ya mshambuliaji, mdhulumu au mnyanyasaji wa nje, nimeweza kuungana na uwezo wa kujilinda, na nguvu yangu na mamlaka yangu., kwa uwezo wangu wa kuweka mipaka na kupata uhuru wangu.

Pia imekuwa ya kuvutia kufanya kazi katika jukumu la mchunguzi kama mtu ambaye, akiwa nje, hushuhudia kinachotokea. Nimegundua kuwa ni taswira ambayo lazima niweke akilini na ambayo lazima nipewe nafasi zaidi na uhalali. Ni kama jicho linalotazama, na ninapolichunguza linanipa umbali wa kihisia na kimwili, likihifadhi ukali na kuniruhusu kukusanya taarifa kutoka eneo la tukio. Umbo hili lilibainika kuwa kama picha iliyotokea kutokana na mchakato wa kukosa usingizi, ambayo niliita mtazamo wa ziada wa kujikinga (ukurasa 38: Picha 3)

Kuwa na uwezo wa kujumuisha kila moja ya majukumu tofauti na tazama ni sehemu gani yangu ninayoishi katika hali tofauti za maisha yangu ya kila siku Imekuwa hatua muhimu za uponyaji na kuwa na mtiririko zaidi kati ya historia yangu na sasa, katika mahusiano na katika dunia. Kwa upande mwingine, uzoefu na hisia zilizotengwa hazijagawanya uwanja sana. Nimekuwa nikizingatia zaidi kinachotokea maishani mwangu, na hivyo nimegundua kuwa kuna unyanyasaji mdogo kutoka nje.

Katika mchakato huu wa kuponya kiwewe na kuandika kulihusu, Imekuwa muhimu sana kujikubali katika hatua zake mbalimbali., kuhusu mshambuliaji na pia kuhusu unyanyasaji wenyewe. Ili niweze kufanya kazi na nguvu za mnyanyasaji, kwanza nilihitaji kuwa mwathirika. Kuwa na kuchukua upande wangu na maumivu yangu, ili kisha niweze kuhamia upande mwingine na kuisikiliza. Na wakati huo huo kukubali kwamba haikuwa mchakato wa mstari, ambapo mara nyingi nilirudia hisia na hisia nilizodhani tayari nilizishinda, na ambazo zilihitaji umakini mpya. Ilikuwa mtiririko kati ya hatua hizo na kwa upande wangu niliweza kuona jinsi nilivyoshikwa kwa urahisi zaidi katika baadhi kuliko katika zingine.

Ni tu niliporuhusu mwenyewe kuonyesha hasira yangu ndipo nimeweza kusonga mbele kupitia majeraha na kukata tamaa kwangu, ya sasa na ya zamani, na kutambua kwamba hakuna mtu anayehukumiwa kweli na kwamba kila mtu anahitaji kuamka kama kila mtu mwingine.

Mindell, 1995: 57

Ni msingi kufanya kazi na kiwewe kwa ngazi ya kibinafsi, lakini pia ni muhimu kufanya kazi kwa ngazi ya mahusiano na dunia. Ni muhimu kuwa na uwezo wa Kufanya kazi katika ngazi tofauti ili kuibadilisha jamii.

Nilikuwa na Uzoefu mbili wa uponyaji katika mchakato wangu katika ngazi ya uhusiano na dunia. Kwa upande mmoja, ilikuwa kuongea na mtu aliyejitambulisha kama mshambuliaji. Hii iliniruhusu kukamilisha mwingiliano. ambayo haikuwahi kutokea hapo awali, ili baadaye niweze kupita jukumu langu la kuwa mwathirika na kuwa mshindi. Niliweza kuzungumza, kusikilizwa na kutambuliwa na mtu ambaye alikuwa amechukua nafasi ya mnyanyasaji na ambaye alikubali maumivu yaliyosababishwa. Na la pili lilikuwa kuhusiana na dunia, katika tukio la Processwork ambapo tulifanya mchakato wa kikundi kuhusu unyanyasaji wa kingono. Ilikuwa uponyaji kuweza kujitambua hadharani katika mazingira salama kama mwathirika, na baadaye, kama mshindi. Kuleta siri hiyo yenye maumivu kwa ulimwengu na kwa jamii ilikuwa ya kuachilia. Jipu lililotokea katika jamii lilirejea kwake, hivyo sisi kama jamii tulichukua kidogo ya jukumu.

Mbali na majukumu yaliyotajwa tayari, mengine mengi pia huundwa katika uwanja wa unyanyasaji wa kingono. Jukumu moja ambalo nimechukua na ambalo nimefikiria juu yake ni lile la mlezi au mlinzi. Jukumu ambalo halikuwepo katika uzoefu wangu, kimwili na kiakili. Katika mchakato wangu hakukuwa na mtu aliyenitunza au aliyetaka kuona jeraha. Nilichotaka ni lipone na litoweke, lifutwe mwilini mwangu. Lakini unyanyasaji huzuka tena ninaposahau mwili wangu, ninapo utenganisha nao kwa sababu una maumivu mengi mno. Imekuwa kazi muhimu kuona jukumu la “mlinzi” likitokea papo hapo.

Hakuna mtu anayetaka kukumbuka kiwewe. Kwa maana hii, jamii yetu haiko tofauti na waathirika wenyewe. Sote tunataka kuishi katika dunia salama, inayoweza kudhibitiwa na inayotabirika, na waathirika wanatukumbusha kwamba hii si kila wakati ndivyo ilivyo.

Van der Kolk, 2015: 221

Nukuu hii ya Van der Kolk inanikumbusha nadharia ya holografia. Kulingana na nadharia hii, Tunachokiona katika jamii ni kielelezo cha kile tunachokipitia katika maisha yetu ya kibinafsi, na kinyume chake. Imani yangu katika nadharia hii ilinifanya nitake kufanya kazi katika nafasi mbalimbali zilizopo ndani yangu: ni zile ambazo pia zinaishi katika ulimwengu wa nje na ambazo nitahitaji kuwasiliana nazo na kujadiliana.

Kila uhusiano, mwingiliano na uzoefu ni fursa mpya ya kujifunza kuhusu mipaka na kujiheshimu. Ni vituo katika safari hii ya njozi. Na ndani yake, sasa naona hisia ya kushindwa, ya wakati historia ilijirudia, kama hatua nyingine kuelekea kujiondoa kwenye kovu ambalo nilihisi lingenichora maishani mwangu. Labda siwezi kamwe kufuta alama hiyo mwilini mwangu, lakini najua itageuka kuwa aina ya tatoo kunikumbusha umuhimu wa kujitunza, mwili wangu na roho yangu.

Unapojiruhusu kubebwa na kazi hii na kuachia ikuvunje, kitu cha ajabu kinaweza kutokea. Unaanza kutambua kwamba hali zote zisizowezekana pia ni walimu wako wakubwa.

Mindell, 1995: 58

Licha ya bado kubeba majeraha mengi au majeraha ya kiishara, siku hizi naweza kuzungumzia na nahisi kwamba kupitia yote niliyopitia kunanifanya niwe mimi nilivyo. Bila shaka, singechagua kuishi yale niliyoyaishi, hilo halifikiriki. Lakini ninachukua mafunzo niliyopata, ninachukua uzoefu kama walimu na kuona umuhimu mkubwa wa kujali na kujitunza. Bado kuna baadhi ya hali hizo ambazo, licha ya kuweka umbali na kuona mchakato mzima, ninapata vigumu kuzikubali kabisa bila kuhisi moyo wangu ukilia.

Wakati mwingine, kufanya kazi hii yote na kuandika kuhusu kiwewe kimenifanya nisambaratike ndani. Nimekuwa na haja ya kuongeza ufahamu na kurudi katikati yangu. Nimechagua kupitia maumivu ya uzoefu huo ili niweze kuunganisha yale niliyoyapitia, kuungana na kukaribisha utu wangu wote. Na mimi pia nina hivyo. ndoto kwa dunia: kwamba siku moja tutaweza kama jamii kukubali na kubeba kile tunachotengeneza, kuwa na mwendelezo zaidi na kile tulicho. Nainama kuamka kutoka kwa hipnozi ya pamoja tunayoishi.

Nikifunga sura hii nimejiuliza, “Uzoefu wangu wa unyanyasaji wa kingono ni upi?” Na nimeungana na hisia iliyokaa mwilini mwangu kwa muda mrefu: hisia ya mwili kuwa tupu, kana kwamba kila kiungo changu kimeondolewa. Nikiandika haya nimegundua kwamba hii ndiyo hisia niliyoipata baada ya kunyanyaswa kingono. Na kitendo cha unyanyasaji wa kingono ni kutumia mamlaka yako juu ya mwili mgeni na kuchukua unachotaka. Kutekeleza kikamilifu, bila kufikiria zaidi ya mahitaji na matamanio yako mwenyewe.

Kama ningelazimika kupata ufunguo wa kichawi ndani ya unyanyasaji ili kuniponya, hii ingekuwa uwezo wangu wa kuendelea kwa nguvu zote., na kuchukua nguvu yangu ya kusikiliza mahitaji yangu na matamanio yangu, kwa uangalifu, upendo na kujithamini.

b) Alama mwilini

Unyanyasaji wa kingono una madhara ya kihisia. Kwangu mimi, ulisababisha maumivu, hasira, haja ya kudhibiti, hatia, kutoaminiana, kuchukia mwili wangu mwenyewe, kukataa ujinsia au mwanamume, hofu … Na hisia nyingi kati ya hizi hudumu kwa miaka mingi, ingawa matukio ya unyanyasaji ni ya zamani. Kama hisia zinavyofungwa, vivyo hivyo uzoefu wote wa kimwili na hisia zilizopatikana pia hurekodiwa katika kumbukumbu ya mwili.

Na tunajaribu kufuta, kusahau, kusukuma kando, … kwa jaribio la kushinda maumivu makali ya kimwili ya hisia zetu.

Tunajitahidi kadri tuwezavyo kufanya hisia hizi mbaya zitoweke, iwe kwa kushikamana kwa kukata tamaa na mtu mwingine, kwa kuwa mgumu kuhisi athari za madawa au pombe, au kwa kuchoma ngozi na kisu ili kubadilisha hisia zinazotawala na hisia zinazoweza kufafanuliwa.

Darder, 2019: 235

Kwa miaka mingi nimekuwa nikikosoa mtindo wangu wa kuishi maisha yenye ukali. Ilikuwa ni ukosoaji wa ndani, lakini pia uliotajwa na baadhi ya watu katika mzunguko wangu wa kijamii, jambo lililoongeza hisia ya hatia. Mara nyingi nilikuwa na hisia ya kuwa nimekufa kihisia ikiwa mambo yenye hisia kali hayakuwa yakitokea. Lakini ukali huo wa hisia ulikuwa umeambatana na ukali wa kimwili, ambapo mwili wangu ulikuwa ukilia, ukiteseka kutokana na mashambulizi ya kifafa, maumivu makali ya kichwa, mateso, …

Kuna tafiti zinazozungumzia jinsi unyanyasaji na matibabu mabaya vinavyoacha alama ya kemikali kwenye ubongo na jinsi hali hiyo inavyoakisiwa katika mabadiliko ya vinasaba, mabadiliko yanayopelekea mtu kuwa na hisia kali zaidi kwa msongo wa maisha yenyewe, na kumfanya mtu huyo kuwa tegemezi la unyogovu na matendo ya ghafla, kutokana na kiwango cha chini cha serotonini, na hivyo kuwafanya kuwa rahisi zaidi kujiua. (Darder, 2018: 208 kwa muhtasari)

Kwangu imekuwa muhimu kujua kwamba katika kiwango cha ubongo kuna sababu halisi za neva kwa nini watu ambao wameathiriwa na kiwango kikubwa cha dhiki wana uwezekano mkubwa zaidi wa kujihusisha na tabia zenye hatari kubwa.

Watu wengi walioathiriwa na mshtuko wa kihisia huonekana kutafuta uzoefu ambao ungetuacha wengi wetu mbali. Na wagonjwa mara nyingi hulalamika kuhisi utupu na kuchoshwa wanapokuwa hawako na hasira, hawako chini ya shinikizo au hawafanyi shughuli hatari.

Van der Kolk, 2015: 34

Kusoma kuhusu madhara ya unyanyasaji kimwili, kihisia na katika mahusiano, kutoka kwa watu wengine, na kujihisi nikiwa nimejumuishwa na maneno yao, kumekuwa mchakato kamili, wenye maumivu lakini unaoleta uhuru. Ndani yangu nilihisi kwamba dalili zangu sugu zilikuwa zinahusiana na hilo, lakini kusoma hayo kwa maneno ya wengine ilikuwa pigo kwa mwili. Kwa upande mmoja, nilihisi huzuni kuu kuona jinsi unyanyasaji unavyoleta mzigo. Lakini kwa upande mwingine, kuelewa historia, dalili, na mtindo wa maisha kulinituliza na kuondoa hukumu yangu. Hata hivyo, Uelewa huzalisha kiumbe kingine duniani, asiye mkali na mwenye urafiki zaidi.. Kujenga simulizi kuhusu uzoefu kunalifanya liwe laini.

Mshtuko huzuia na kumtenganisha mtu. Uonevu ulinifanya niishi nikiwa nimejitenga na mwili wangu., ambayo niliizingatia tu ilipouma au nilipoingia katika hali zilizobadilika. Nilikawa mtumwa wa akili yangu, kila mara nikijibu matarajio yake. Sikusikiliza taarifa ambazo mwili wangu ulileta ili kuungana na ukweli wangu. Kwa hivyo imekuwa njia nzuri ya kuweza kurudi kwa hisia na hisia, kuungana tena na asili yangu, kuthibitisha hisia zangu za ndani na kujifunza kupenda mwili wangu na mimi mwenyewe.

Uonevu umejengeka mwilini na ili kuweza kustahimili yote haya tunazizuia hisia, tukiepuka hisia hasi na hata uzoefu chanya kabisa. Yaani, tunazizuia hisia zote za raha.

Tukirudi kwenye Ndoto yangu ya Utotoni, tunaweza kuona jinsi sura ya mateso ilivyokaliwa na msichana aliyeishi kwa hofu. Hii inapingana na sura ya mama, ambaye licha ya kuwa wazi na “shambulio”, haionekani kuwa na uhusiano na maumivu. Katika sura hizi mbili kuna tofauti kubwa katika unyeti. Umbalimbali huu kati ya hisia na ukosefu wa hisia umekuwa nguvu inayoonekana sana. Katika uzoefu wangu wa unyanyasaji: ili kuishi maumivu ya kihisia na kimwili, nilijifunza kujifanya sina hisia na kuondoka mwilini mwangu ili kuepuka mateso.

Kwa miaka mingi, kufikiria kuhusu kuwa katika uhusiano wa ngono kulikuwa kunatisha. Kwa upande mmoja, jamii ilinishawishi kwamba ngono ni ya kufurahisha. Kwa upande mwingine, kwangu ngono ilikuwa inawakilisha hatari, na ilichukua nafasi ya mateso na maumivu, kimwili na kihisia. Na mbinu ya kujinusuru niliyoiona, katika unyanyasaji na katika mahusiano niliyochagua, ilikuwa ni kuondoka mwilini mwangu, kujitenga, kujiepuka, ili kuepuka mateso. Kutenganisha mwili na hisia. Kwa raha na kwa maumivu. Mwili ulikuwa umekuwa chombo kisicho na uhai.

Ukosefu wa heshima kwa mwili wangu mwenyewe na uzoefu wangu wa kiwewe, pamoja na kutengwa kijamii kunakozunguka kiwewe hicho (hasa katika eneo la ngono), kulilisha maumivu yangu kwa miaka mingi. Hii ilinifanya nijione kama kiumbe mwenye kasoro ambaye hakuweza kufurahia kile kinachouzwa kwa wingi kama raha ya ngono.

Kwa miaka mingi nilijifunza kuheshimu na kupumua ndani ya mwili wangu, na wakati huo huo kuamua kwa niaba yake na hata kuchukua hatua ya kuuchagua na kuishi ndani yake.

Kwa lengo hili, kazi katika tiba imekuwa ya msingi, lakini hasa kazi ya mwili ili kuungana tena na hisia na kutembelea tena mwili. Mwanzoni mwa makala nilizungumzia nilipokuwa nimefungwa kwa wiki kadhaa kwenye kiti cha magurudumu na jinsi hapo nilivyojihusisha kwa nguvu na asili yangu ya mwendo. Leo ninatambua kwamba kwangu ngoma na mwendo vimekuwa muhimu ili nisipoteze muunganisho na mwili wangu.

Ili kuungana na raha ni muhimu kuweza kuchakata na kuponya historia ya unyanyasaji. Angalau hivyo ndivyo ilivyokuwa kwangu. Imekuwa muhimu kuzungumzia, kuunganisha na kujenga upya hadithi ili kupunguza mzigo mwilini. Kutafuta vidokezo vya maisha na mwanga. Kuacha hali ya kujinusuru, kuacha kujitenga na zaidi ya yote, na muhimu zaidi, kuweza kurejesha uwezo wa kuhisi. Na kuweza kujipa, kidogo kidogo, uzoefu wa usalama, raha, na utunzaji, ili mwili huu ujifunze kwamba unaweza kuanza kujifungua kwa hisia bila hofu ya tishio. Ni njia ya kujifunza upya na kujiamini.

Kuanza tena kuamini maisha, kuona tena rangi za vitu, kuthamini undani mdogo na kutozama katika aina ya wazimu wa kufuatiliwa, tahadhari ya hali ya juu isiyokoma na hofu ya kushambuliwa.

Kufanya kazi na majeraha ya kisaikolojia na unyanyasaji wa kingono ni kazi ndefu na ya polepole. Sijui kama wakati fulani katika maisha yangu nitahisi kwamba kovu limepona, lakini sina chaguo jingine ila kuendelea kulitunza na kulipatia upendo, ili kila siku lizitoe kidogo mwilini mwangu, na hivyo pia maishani mwangu.

8) Ukandamizaji uliojengewa ndani, mifumo ya imani na unyanyasaji

Inaonekana ni jambo la kawaida sana kwa watu waliotendewa ukatili wa kingono kwamba mojawapo ya athari au matokeo ni kwamba tunakuza wakosoaji wa ndani ambao ni wakali sana, kwa sababu tunarudia muundo tulioujifunza.

Unapoishi kwa miaka mingi na aina hiyo ya ukosoaji wa ndani, huimarika sana katika mfumo wako wa imani kiasi kwamba inakuwa vigumu kutofautisha kati ya kile kinachokudhuru na kile kisichokudhuru, na hivyo kuunda uhusiano wa ukandamizaji na wewe mwenyewe.

Nimeishi chini ya mkosoaji wangu kwa muda mrefu na nimekuwa nikidhibitiwa naye. Nilifika mahali nilipokuwa nikijichukia na mwili wangu, nikijichukia na kujidharau… Ni rahisi kujikandamiza unapokuwa na mazoezi ya maisha yote, na ni vigumu kutambua inapotokea ili kuweka mipaka.

Katika unyanyasaji, Uwezo wa kusema HAPANA umepotea, kutokuwepo. Majadiliano kuhusu mipaka yako ni magumu kwa sababu hakuna muundo mzuri wa kufuata na unaweza kwa urahisi kurudi kwenye kujidhuru. Wakati nikiiandika sura hii, ustadi wa juu wa kutojisukuma umekuwa muhimu; kwa sababu nafasi ya msukumo ipo sana katika aina hizi za mwingiliano. Ilibidi nijikumbushe kwamba hakuna kilichopaswa kutokea na kwamba nilihitaji kila mara Kujadiliana upya kuhusu mipaka yangu ili kuepuka kurudia ukiukaji.

Kuhusu idhini, nililazimika kufanya kazi juu yake kutoka ndani, kwenye mazungumzo yangu ya ndani. Imekuwa ni usawa na mazungumzo kati ya sehemu yangu inayopambana kujiondoa katika nafasi ya mwathirika na sehemu nyingine inayohitaji ulinzi. Kama ningekuwa nikifanya kazi na mteja, ningehitaji kuzingatia sana maoni, lakini kwangu mimi lazima niwe makini sana na ishara zangu mwenyewe.

Kwa miaka mingi, na pia wakati wa safari hii, Mfumo wangu wa imani umebadilika.. Sasa ni rahisi zaidi kubadilika, laini, na si mkali sana. Lakini bado kuna wakosoaji wa ndani ambao ni vigumu kuwatambua na kuwasitisha. Kadiri nilivyokuza mchakato wangu wa pili, umeendelea na kuingizwa katika utambulisho wangu na umeniruhusu kufikia mwasilishaji wa juu. Kuwa na ufahamu, kutokana na uchunguzi wa mbali, kumekuwa kipengele muhimu sana ili kuweza kumzuia mnyanyasaji aliyejificha ndani. Kumekuwa kufichua kutambua katika saikolojia yangu ya ndani mfano wa unyanyasaji uliofutia sehemu za nafsi yangu. Ninathamini kusoma hadithi yangu mwenyewe na kutambua nani alikuwa akiandika kila wakati.

Katika maisha yangu, mkosoaji alikuwa amekuwa mkurugenzi aliyefafanua kilichokuwa kinaendelea. Alikuwa amechukua mamlaka na mihimili, alikuwa ameninunua, na kila sehemu yangu ilitii alichosema, ikiacha sehemu nyingi zangu zikipuuuzwa na zisizoonekana.

Kwa kushughulikia ukandamizaji wangu nilioujenga ndani, niliweza Tenganisha sauti tofauti kama wangekuwa kundi, na nimekuja kuwafahamu baadhi yao ambao walikuwa wamesimama kimya. Kwa hili najisikia huru zaidi na na mwelekeo mdogo wa unyogovu.

Ili kufanya kazi na ukandamizaji huu, ilibidi nitambue kuwa nina nadharia niliyojiwekea awali., hadithi kuhusu mimi niliyojiundia na kwamba nimechukua na mara nyingi sana huifanya uzoefu wangu kuwa wa kimaumivu.

Kuzingatia uhusiano kati ya sauti za ndani na za nje kumekuwa muhimu ili niweze kugundua wakati mambo yanaporuka ndani yangu na kuelewa kwa nini. Hii inaonyesha jinsi sisi ni waathirika na waundaji wa historia yetu wenyewe, na wakati huo huo tuna uwezo wa kujiondoa kwake. Kuwa na ufahamu wa kile kinachotukandamiza ni hatua kubwa kuelekea ukombozi.

Kwa kuendeleza mwasilianaji wa juu na kupanga sauti mbalimbali, nimegundua tabia ya kuondoa mambo chanya ninayosema au kufanya, na kuacha tu yale hasi. Ni kama kuona glasi nusu tupu. Imekuwa mazoezi kutambua wakati inapotokea na kuleta ufahamu ili kwa namna fulani uzoefu uwe na usawa zaidi.

Kama ilivyotajwa hapo awali, kukandamiza na kuweka kando uzoefu ni sehemu ya mfumo. Nimepuuza hofu zangu na kupuuza hisia zangu za ndani kwa sababu nilidhani zilianzisha ukandamizaji. Kwa mfano, nilipokuwa na hofu ya kwenda mahali fulani sikuruhusu hofu inanizuia. Nilivuka mipaka kwa imani kwamba kama ningeiruhusu hofu kushinda, singeweza kamwe kufurahia. Kutafsiri hofu kama kizuizi na kutoisikiliza kulinifanya nipoteze taarifa iliyokuwa inaniletea. Zaidi ya hayo, kupuuza dalili kulinipeleka katika hali za unyanyasaji. Hii ndiyo sababu naona ni muhimu kujikumbusha kuamini mwili wangu na jinsi ninavyoona uzoefu kupitia hisia zangu.

Mchakato uleule wa kuwekwa kando ulitokea nilipokwenda kwa daktari wa neva na kuelezea vipindi vyangu vya kifafa. Aliweka kando uzoefu wangu kwa kukataa na kuweka maarifa yake kwanza kwa umuhimu, na hivyo kunisababishia mkanganyiko na maumivu. Daktari ana nadharia yake lakini mimi nina ukweli wangu. Sehemu yangu inayouamini kile nilichokipitia ndiyo ninayopaswa kuipa sauti, ndiyo inayohitaji msaada. Hii ndiyo sehemu ya uzoefu inayotegemea hisia na isiyo na mgawanyiko. Lazima niamini hisia hiyo na niendelee mbele, la sivyo inakuwa chanzo cha mateso na mkanganyiko ambacho kinaweza kusababisha hali zisizo tulivu. Kujifuata kutakuwa na raha isiyo ya kawaida.

Mchakato unaofanana na hofu iliyotajwa hapo awali hutokea wakati kile tunachoweza kukiita Ukatili wa mtoto wa ndani Huonekana. Sehemu moja huchukua nafasi kuu, ikidai kile inachotaka na haiachi nafasi kwa chochote kingine. Ni mahitaji ya sehemu hii pekee yanayojitokeza, ambayo huchukua mtazamo wa kifashisti na kufunika wengine. Kila inapotokea hivi, ninahitaji kujiwakumbusha kutoa nafasi kwangu ili niweze kusikiliza kwa makini zaidi ya sehemu hii inayotawala.

Wakati kuna historia ya unyanyasaji, ni muhimu kuzingatia matumizi ya mamlaka kwa sababu imetumika vibaya na kusababisha mateso na maumivu. Hii huunda mtindo usio na afya. Kwa hivyo tunahitaji kuwa makini tusirudishe unyanyasaji wa ndani au wa nje. Ni muhimu kupata njia mpya za kushughulikia na kugawana mamlaka. Kwangu mimi hii ilikuwa kazi ngumu. Kulikuwa na nyakati ambapo nilipokuwa na watu wenye tabia za kiume, nilijikuta nikizama katika mapambano na unyanyasaji. Au nilipohisi hofu na kuweka mipaka, ilikuwa mkali na isiyonyumbulika, bila kutambua athari nilizokuwa nikisababisha.

Ni kweli pia kwamba kupitia unyanyasaji na kuishi baada yake kunaweza kukuza maarifa makubwa na maendeleo ya huruma, kujiamini, kuungana na kile unachotaka na uelewa wa kina wa asili ya maisha, … Ni nguvu ambayo katika Processwork tunaita “cheo cha kisaikolojia"³¹”Inaweza kuendelezwa kwa kujifanyia kazi ili kuvuka athari za uzoefu wa unyanyasaji.

Ufahamu huu unaweza kuleta raha. Na kwangu ni jambo la kupendeza kila ninaposhiriki na kuufanya uwanja kuwa tajiri zaidi. Pia, kila ninapopiga hatua ya kuponya majeraha haya, kila ninapoweka mipaka ili kujitunza na kila ninapokaribia mifumo ya uhusiano yenye afya. Nguvu hii pia inafurahisha ninapoambatana na watu katika historia zao za unyanyasaji na ninapohisi kwamba wanajisikia kueleweka. Ni katika nyakati hizi ndipo yote yanapokuwa na maana, wakati uzoefu unapoacha kuvuja damu na kuanza kuleta mwanga na kuponya.

Uonevu husababisha majeraha makubwa yanayohitaji muda kupona. husababisha upweke na kutengwa kwa sababu hata siku hizi mada hizi bado ni marufuku na hazijadiliwi waziwazi. Hii ndiyo sababu ni muhimu sana kwangu kutoa sauti kwa yale yaliyofichwa, yaliyotengwa na kuyataja hadharani, hata kama inatisha kiasi gani. Vilevile ni kuzungumza kuhusu madhara ya unyanyasaji na jinsi yanavyoathiri nyanja nyingi za maisha zinazobebwa kwa ukimya. Kwa namna fulani, kushiriki uzoefu wangu kunawafikia watu waliopitia hali kama hizo na kuwafanya wajisikie hawana upweke sana na wanapata msaada zaidi.

9) Yasiyotarajiwa barabarani

a) “Maisha ni kile kinachotokea wakati wewe uko busy ukipanga mipango mingine” John Lennon

Kufuata mtiririko wa mchakato pia kunahusisha kuendana na kinachotokea kwa wakati uliopo, badala ya kukipinga. Hii haimaanishi kuruhusu mambo yatokee tu, au kukubali kwa utulivu ukandamizaji au madhara. Inamaanisha kwamba tunapokutana na kizuizi au ugumu, tunakabiliana nalo ili kugundua ni mabadiliko gani yamekusudiwa kwetu katika changamoto hiyo. Huu ni mtazamo wa kiroho unaojikita katika kugundua jinsi nafsi yetu ya ndani inavyoendana na chochote kinachotokea katika maisha ya kila siku na jinsi hii inavyotuzuia tusidhulumiwe na uzoefu wetu.

Diamond na Jones, 2004: 19

Kwa kuhamasishwa na aya hii, nimegundua jinsi ilivyokuwa muhimu kupumzika katika mchakato wa uandishi ili kuangalia kilichokuwa kinaendelea na kila herufi, kila neno, na kila sentensi. Ukweli wa kufuata ishara umenitumikia kama mwongozo wa kupata taarifa, na hasa kuepuka kuwa mwathirika wa uzoefu wangu mwenyewe na kutojiweka pembeni katika safari hii. Kuendana na mtiririko kunamaanisha kuendana na kile kinachojitokeza, na hiyo ni sehemu ya uhusiano na raha, na kuwa karibu na mchakato na kile unachoonyesha: mipaka, wakosoaji, vizuizi, midundo tofauti, uvumbuzi, …

Ingawa inaweza kuonekana kinyume, hii Safari ya ibada ya raha imekuwa njia ngumu, yenye mateso makali, na iliyojawa na mateso.. Hata hivyo, kamwe sikujuta kuamua kuchukua safari hii. Safari hii imekuwa nyepesi zaidi ninapojigundua ndani yake, nikijenga uhusiano wa karibu zaidi na mchakato. Hii imenisaidia kuungana tena na Nipe nafasi ya kuishi ndani yangu kwa njia tofauti, kwa uwepo wa sehemu zilizotengwa hapo awali au zilizo kimya kutokana na ukandamizaji uliojengewa ndani.

Nimekuwa nikiandika na kuchunguza kwa takriban mwaka mmoja. Nimepitia hatua tofauti zilizohitaji midundo na athari tofauti, na imekuwa muhimu kuwaheshimu. Baada ya miezi ya kuandika, nakumbuka kumwambia msimamizi wangu, nikiwa nimeridhika sana, kwamba maneno yalitoka kwa urahisi sana. Jibu lake lilikuwa kwamba haitakuwa rahisi kila wakati, na kwamba wakati utafika ambapo ningehitaji kuandika kuhusu mipaka itakayojitokeza. Kusikia hivyo kulinifanya nichukie na kuhuzunika. Kwangu ilikuwa mshangao kufurahia uandishi, na kusikia kwamba wakosoaji wangu wote walikuwa wamekusanyika katika suala hili. Nilijizuia kiasi kwamba sikuweza kuandika wala kusoma kwa siku 40, nikihisi uhusiano wa mbali sana na raha. Niliporudi kazini baada ya muda huo, herufi na hisia za tasnifu yangu zilianza kubadilika. Niliposoma sentensi ya kwanza, macho yangu yalijaa machozi. Kulikuwa na huzuni na maumivu kati ya kila mstari, na nilikuwa nikiyapuuza chini ya kulazimishwa na ndoto yangu kuu. Nilikuwa nimekuwa mtumwa wa ndoto ya juu juu na ya maonyesho, iitwayo “Furaha”. Nilijifunza kwamba Kuzungumzia furaha ilikuwa pia kuzungumzia maumivu, huzuni, matatizo … ya chochote kilichokuwepo wakati huo. na nilihitaji kupata nafasi kidogo. Kitu kilichokuwa kina undani zaidi kuliko kile nilichokuwa nimeelewa daima kama “furaha”.

Ni jambo la kuvutia kuona jinsi kulivyokuwa na hatua fulani ambapo ningekaa kimya, nikihisi si vizuri na safari kwa wiki kadhaa. Wakati mwingine, maneno yalitembea kama nikielea bila upinzani kwenye mto unaotiririka chini. Sura kuhusu mtiririko wa kihistoria wa raha ilikuwa ngumu na kulikuwa na wakosoaji wengi wakinikosoa maandishi yangu. Sikujua jinsi ya kufurahia sehemu hiyo, na nikagundua kuwa sikuhitaji kweli kuandika juu yake kwa sababu haikuwa kile kilichonivutia. Nilifanya hivyo Nikishawishiwa na mfumo wa imani ulionilazimisha hitaji la kuwa na mantiki zaidi au sura ya kinadharia.

Nilipoanza kuzungumzia unyanyasaji na kiwewe, kwa makusudi nilihitaji kuweka breki kwenye safari, kupumua na kwenda polepole. Nilipaswa kutambua kwamba mara nyingi, unyanyasaji unapotokea, kila kitu hutokea haraka sana, bila kutarajiwa na hatuna muda mwingi wa kujibu. Na ili niweze kuzungumzia hilo, nilikuwa Kujipa nafasi ya kuhisi na si kupuuza ishara yaliyokuwa yakitokea, ili kutoirudia tena unyanyasaji. Imekuwa inahitaji uaminifu mkubwa kwangu mwenyewe na kuwa na ufahamu wa kila wakati. Naweza kusema kwamba kuandika kuhusu unyanyasaji, ingawa wakati mwingine ni chungu, kumekuwa kupendeza. Hii ni kwa sababu imeniruhusu kuishi. sifa ya kuwa umeunganika sana na karibu na kiini changu, na hisia ya uponyaji, kujitunza na ukombozi.

Sura nyingine, kama ile kuhusu ndoto ya utotoni au ukandamizaji uliojengewa ndani, zimenivutia. Nimeweza kuingia na kugundua uhalisia mpya, kama mtu anayeingia msituni na kushangazwa na kila kiumbe au kila undani unaounda mandhari. Katika sura hizi, Ubunifu ulijitokeza, ukitoa fursa mbalimbali. na furaha kubwa zaidi katika ugunduzi.

Hata hivyo, haikuwa rahisi kutoa nafasi na muda kwa uchunguzi huu, licha ya kuwa nilikuwa nimeamua awali kwamba hii ingekuwa mojawapo ya nguzo katika safari. Nilishawishiwa na mfumo wa imani unaosema ninapoteza muda ikiwa, badala ya kuandika, nianze kuchora, kusogeza mwili au kutengeneza sanamu kuhusiana na mchakato. Ilinichukua miezi mingi ili niweze kutumia sanaa na mwili, na hapo ndipo nilipofurahia sana safari. Harakati na ubunifu ni msingi katika asili yangu. Lakini mara nyingi akili na tija, kama majukumu yanayoungwa mkono na utamaduni unaotawala, kuchukua udhibiti wa nafsi yangu na kunitenganisha na kile kinachonijaza uhai.

Nafasi ya muda katika mchakato wangu wa uandishi imekuwa ya thamani sana. Wagiriki walikuwa na maneno mawili ya kurejelea hili: “Kronos” na “Kairos”. Kwangu imekuwa muhimu kuelewa tofauti kati yao. Kronos hupima muda kwa njia ya mstari, kwa kuzingatia wingi na tija, na hunizuia katika nyakati nyingi ambapo sihisi napata vya kutosha kulingana na matarajio yangu. Kwa upande mwingine, Kuungana na Kairos, sasa, sasa la milele, linaniruhusu kusahau dhana ya dakika na masaa, na kuingia katika uzoefu, kama kuzama miongoni mwa herufi, uzoefu na dhana. Ni katika aina hii ya wakati kwamba Nahisi nipo katika wakati huu.“, ambapo ninapata hisia ya “kuchukua fursa ya” muda na ya kujifunza na kusonga mbele katika mchakato huo.

Aina nyingine yoyote ya wakati, ambapo mtu hayupo katika sasa, inamaanisha hasara muhimu, kwa sababu ndani yake hakuna uwepo. Hasara ya wakati hutokea pale hakuna mfululizo, tunapokuwa tumefungwa na kukwama, tukiendelea kuishi katika wakati wa mstari; kimsingi tunatembea bila kuhama mahali, hatuelekei mahali popote katika maendeleo ya roho.

Almaas, 2002: 186

Hii “kutembea bila kusogea mahali” inanikumbusha picha ya hamster ikizunguka gurudumu bila kusonga mbele. Kwangu mimi, nyakati hizo ni mbali kabisa na dhana ya raha. Katika Processwork tunaweza kusema kwamba tunazunguka kikomo. Hii ilinipata nilipokuwa nikandika, nilipokosa kabisa kujisalimisha kwa uzoefu wa kile nilichokuwa nikandika.

Almaas anaeleza kwamba maisha yanajengwa na mfululizo wa nyakati za kuwepo sasa, yaani kuwa hapa na sasa. Inazungumzia kile kinachoitwa “wakati halisi wa mtu binafsi” katika maisha halisi. Kwa uzoefu wangu, wakati huu halisi ndio nilioweza kuungana nayo nilipokuwa nikizungumzia raha.

Kwangu mimi, raha ni nyakati hizo za uwepo, hisia na muunganiko na kile ninachofanya au ninachokipitia., ama kupitia uhusiano na kile kingine, au kupitia mimi mwenyewe ninapokula, kugusa au kuguswa, n.k. Inazidi tu ukweli kwamba kitu ni cha kupendeza au si cha kupendeza kwa sababu tu ya kuwa kile kitu. Inahusiana na jinsi ninavyofanya au ninavyopitia kile kitu, a “Hisia ya mtazamo” kwa maisha, kwa vitu, kwa ukweli na kwa mahusiano, … Na mtazamo huu umekuwa muhimu na ndio uliokuwa na maana wakati wa kuandika tasnifu hii, mtazamo ukiwa muhimu kama mada zilizojadiliwa.

Katika nusu ya safari, niligundua Maelezo iliyowaruhusu vidole vyangu kuteleza kwenye kibodi kwa urahisi: kuandika katika maeneo mazuri ya asili, kuwa na ushirika wa muziki, kunipa nafasi ya kusimama na kuhisi, kuchora au kuonyesha kile nilichokuwa nikihisi. Ilikuwa nzuri kusikiliza na kutambua mahali raha ilipokuwa ikitokea Nilipokuwa mbele ya kompyuta, ilionekana njia mpya ya kufanya, safari mpya ya maisha, safari kutoka mahali pengine.

Nikiandika kuhusu hili, ninatabasamu, ninahisi hisia na machozi yangu yanajaa machozi. Hii ni kwa sababu kwa sehemu kubwa ya maisha yangu sikujua jinsi ya kuwa katika mahali hapa. Sikujua jinsi ya kuona uzuri, thamani ya vitu vidogo, uso mzuri, n.k. Sikujua jinsi ya kujipa mwenyewe uwezo wa kusikiliza mrejesho uliotolewa na mwili wangu kwa mawazo yangu, matendo yangu na hisia zangu. Kwa kupata raha nilipokuwa nikiandika, nilianza kubadilisha muundo, kwa namna fulani kuweka mipaka kwa wakosoaji na mifumo ya imani ya udhalimu, ambayo ilikuwa imenishika na kupotosha mtazamo wangu wa uhalisia.

Mara nyingine nimejaribu kufuata mtiririko wa moja kwa moja katika mchakato wa uandishi. Mara nyingine nimejiweka nikavutiwa na mchezo wa kimapenzi wa muda mfupi.³² ya uzoefu ulionitaarifu nijieleze zaidi. Niliporuhusu nijikabidhi kwa yasiyojulikana, kwa yale yaliyovutia umakini wangu, nimeanza kufurahia kuandika. Nilipenda hisia niliyokuwa nayo, hasa mwishoni mwa mchakato, kwamba nilikuwa nikifungua milango midogo katika mzingile ambapo nilikuwa nikijifunza na kuelewa ugumu, ambapo fundo lilionekana kufumbuka, na ambapo njia ilizidi kupata mwanga na rangi.

Ninatambua kwamba kumekuwa na hoja nilizoziacha mwishoni, na hatimaye zikaachwa nje ya tasnifu. Sura moja ambayo kwa bahati mbaya ililazimika kuondolewa, ilikuwa “Mwili wa mwanamke wa kijamii, kitamaduni na kisiasa kuhusiana na raha”. Mada ambayo iko karibu sana na moyo wangu na asili yangu, na ndiyo mada iliyoamua somo la tasnifu hii. Kuchunguza na kuandika kuhusu wanawake, ujinsia, mipaka ya kijamii na kitamaduni inayozuia raha zetu, vilikuwa mada vilivyonisukuma na kunihamasisha wakati wa mchakato huu wa uandishi niitumikie masaa mengi. Na inashangaza kwamba njiani niliamua kutoelekea huko, wakati mwanzoni kwangu hiyo ilikuwa ndiyo lengo. Lakini kama kuna kitu nilichojifunza njiani, ni kwamba siwezi kudhibiti kila kitu kinachotokea, na kusafiri kunamaanisha kuwa wazi kwa kile kinachotokea.

Na katika kesi hii safari ilihitaji kuisha, kupitia upanuzi, uchovu na kujitunza. Kama nilivyosema mwanzoni, nilijua kituo cha kuondoka, lakini sikuwa najua wakati wa kuwasili. Na katika kesi hii kuwasili, kwa sasa, kuna alama ya Kujitunza, kujiheshimu na kujipenda. Ni kuwasili na mwanzo wenyewe.

Utamaduni wetu unaundwa na mwanzo na mwisho. Kila kitu kinaanza na kila kitu kinaisha […] Hata hivyo, si tamaduni zote zinazofikiri vivyo hivyo. Chati inayoonyesha mtiririko wa ying na yang inaonyesha mwendo wa milele wa asili; hakuna kitu kinachoanza wala hakuna kitu kinachoisha, kila kitu kinatiririka, na kinapofikia kilele, kilele hicho tayari kina kinyume chake ndani yake.

Tasso, 2008: 79

Zaidi ya mwaka mmoja uliopita, kitabu cha Mireia Darder kilinifikia, “Born for pleasure”. Hiki kilikuwa msaada kunihimiza kutoa sauti kwa raha kama mwanamke. Hata niliandaa mfululizo wa warsha kwa wanawake kuhusu kutuimarisha kupitia ujinsia, kwa mtazamo wa Processwork, ili kuanza kuchunguza mada hiyo. Lakini kadiri nilivyozama zaidi katika kuchunguza dhana hii, ilipanuka, ikijumuisha mada ambazo sikuwa nimewahi kuzifikiria. Cha kushangaza, kuelekea mwisho wa safari hii, kitabu kingine cha mwandishi huyo huyo ambacho kimetoka hivi karibuni kilinijia: “The Society of Abuse”. Na ndivyo safari ilivyokuwa. Sikuweza kuchunguza raha na ujinsia wa wanawake, kwa sababu unyanyasaji uliingilia kati. Kwangu mimi Imekuwa ni lazima kuzidi na kuchakata historia hii ya unyanyasaji ili kufikia raha., kwa kuwa hili lilikuwa mojawapo ya sababu kuu zilizonizuia kuungana na raha.

Kwa bahati nzuri, katika safari nzima Nimeweza kuendana na njia na sikuvurugwa na kituo cha mwisho au lengo la kukamilisha., ambayo ingesababisha mvutano, na kuhujumu safari yangu mwenyewe.

Mada nyingine ambazo ningependa kuendeleza au kufanyia kazi zaidi: hadithi ya maisha yangu kuhusiana na utamaduni na nafasi zake za mizimu, hali zilizobadilika na uraibu unaohusiana na raha katika jamii. Lakini zaidi ya yote ningependa kujumuisha mwili na mwendo zaidi, nikitumia ubunifu na hisia zangu za ndani zaidi. Na nisijiruhusu kuongozwa sana na imani kwamba nilipaswa kuandika maandishi “ya kimaadili na sanifu”.

Kwa upande mwingine, masuala ambayo hayakuonekana katika wazo langu la awali, kama vile unyanyasaji, yalipata nguvu na nafasi katika mchakato huu, na kuleta kipengele muhimu cha uponyaji.

Kitu cha kuvutia njiani ni kuelewa kwamba maisha ni fumbo la kuishi na si tatizo la kutatua, na vivyo hivyo kwa raha. Mwanzoni niliona raha kama kitu chenye matatizo katika uzoefu wangu. Kwa kubadilisha mtazamo wangu, nimefurahia kugundua fumbo lililofichika nyuma ya uhusiano wangu na raha. Wakati mwingine mawazo yetu huwa na mipaka na hii ni ya kukandamiza, na mara nyingi husababisha kuona hali fulani kama ugonjwa.

b) Mkosoaji kama mshirika

Kitu ambacho kimekuwa kipo sana katika safari nzima, na ambacho nimejifunza mengi, ni ufahamu wa daima wa kuepuka kutoa ufafanuzi wa kisaikolojia kuhusu mimi mwenyewe na uzoefu wangu. Imekuwa ya kushangaza kuona mara nyingi sana nilipokuwa Kunyanyasa uzoefu wangu kwa kuuchukulia kama ugonjwa, bila kutoa chaguo lolote la kuchunguzwa.

Kwa kuzingatia uwepo muhimu wa mkosoaji tangu mwanzo wa tasnifu, imekuwa muhimu na ya lazima kumpa nafasi na kumtika kwa kina.

Ndani ya mfumo wa imani ya mtu binafsi, kuna mifumo iliyowaka moto inayokaliwa na wakosoaji, ambayo ni kubwa kuliko saikolojia ya mtu binafsi. Yameundwa na mifumo ya imani ya mtu binafsi, kijamii-utamaduni na kisiasa-jamii. Hawa ni wakandamizaji wa ndani na wana vipengele vya kijamii-utamaduni, lakini tumewajenga ndani yetu. Mchambuzi wa ndani ni wa jumla, si maalum, na hilo linaifanya isiyo na faida.

Mwanzoni, kufuata mchakato wa kugeuka kuelekea matatizo yanayokuja kunaweza kuhisi kinyume na mantiki au hata hatari. […] Kuendana na Tao kwa kugeuka kukabiliana na matatizo yanayokuja kunatuachilia huru, kwa sababu nguvu za kimwili na za kihisia hazitumiki tena katika upinzani.

Diamond&Spark, 2004: 19

Ninaona inavutia kuzungumzia jukumu au sura ya mkosoaji, na kuangalia kwa upendo, umakini na huruma. Imekuwa ikiniongoza tangu nilipokuwa bado sina fahamu kamili. Tumezipanda milima, kuvuka mito, kusafiri katika tambarare … Imekuwa iko pale kila wakati, na mara nyingi ina mambo ya kusema. Imepewa nafasi ambapo sauti yake ilipewa umakini mkubwa na hata kuongoza mchakato, ikichukua nguvu na uwezo mwingi. Lakini njia zake hazikuwa za msafiri mwema, zikisababisha maumivu, ukandamizaji na mateso mengi. Katika safari hii, uhusiano wetu umebadilika kila hatua. Haikuwa kazi rahisi, lakini imekuwa muhimu sana kwa afya na ustawi wangu. Kwa hakika, kazi hii isingewezekana bila mabadiliko haya katika uhusiano wetu.

Katika hadithi yangu, mkosoaji wangu amekuwa na ushawishi mkubwa sana, akipunguza maumivu yangu, akinishinikiza kuvuka mipaka, akinikandamiza na kunifanya niamini kuwa sina faida. Ndiyo maana imekuwa muhimu kumfunza au kumuelimisha ili niweze kumtika na kupata manufaa ya ujumbe wake. Nimekusanya kila sauti ya ukosoaji iliyonizuia kama mwandishi, nikiichunguza na kuisikiliza hadi nilipopata ujumbe wenye manufaa na hekima iliyoileta, nikizidi kuzama na kutambua nyanja mbalimbali ili niandike kwa ukamilifu wangu wote na nijisikie kamili zaidi.

Kujifunza jinsi ya kutumia mkosoaji, badala ya tu kupambana naye na kubaki kama mwathirika, kunahusiana na a Matumizi mapya ya nguvu na raha. Njia ya kufuata asili yangu na Mpeleke mkosoaji katika ulimwengu wa uzuri.. Hatua muhimu ya kujifunza kuzingatia zaidi uzuri wa maisha.

Tunazungumzia kitu kizito sana, si furaha tu, wala si tu kutupeleka mbinguni. Ni mabadiliko ya mtazamo kwa dunia. Mkosoaji alikuwa mojawapo ya mambo mabaya zaidi maishani mwangu, na nilichofanya ni kuubadilisha kwa ubunifu na kwa mtazamo mpya, hadi ukawa mshirika wa kukuza uandishi wangu na mchakato wangu.

❖ Baadhi ya sauti za wakosoaji:

C: “Huwezi kutumia muda mwingi sana kufanya utafiti kuhusu raha ikiwa hujui jinsi ya kuungana nayo. Huwezi kuidumisha na utaanguka tena katika huzuni.“

→ Umuhimu wa kuzingatia kinachotokea kwangu, nikijua kuwa nina mipaka mikubwa na raha. Inaashiria kwamba katika unyogovu kuna jambo muhimu la kuchunguza. Ufafanuzi wa mema na mabaya, wa kujua au kutokujua jinsi ya kuwa kwa namna fulani, ndicho kinachosababisha mateso kwangu. Kufikiria kwamba ninapaswa kuwa nimeunganishwa na raha kunanifanya nihisi maumivu.

C: “Huwezi kamwe kuungana na raha na sasa unaandika kuhusu jinsi ya kuishi ndani yake. Hujui hata raha ni nini! Una “ulema”

→ Wazo la kuzingatia mapambano ya kuwa katika raha, kujaribu kuwa katika wakati uliopo.
Na tazama ni vikwazo gani vinayonizuia.

C: “Kwa nini inabidi mtofautishe kati ya ujinsia wa kiume na wa kike kuhusiana na raha?”

→ Inaangazia kipengele muhimu cha kihistoria kuhusu mwili na historia ya wanawake, tofauti na wanaume. Inanizungumzia ubaguzi wa kijinsia, kuhusu mfumo wa kiimamu…

C: “Angalia unachosema unapotaja ufeministi na unapozungumzia wanawake. Ukizungumzia ufeministi, lazima usome vitabu vingi na utoe tafakari zinazofaa sana.“

→ Inakumbusha mifumo ya imani inayotuletea ushawishi.
Inanikumbusha kwamba ninaandika kuhusu uzoefu wangu. Jambo muhimu ni kuheshimu nafsi yangu na ukweli wangu, zaidi ya kile ambacho utamaduni wa wengi unadhani au unasema.

C: “Kama hauko safi au mkamilifu, utakashitiwa.”

→ Inasaidia kuunda nafasi ya mzimu wa kijamii inayopatikana katika itikadi nyingi. Nafasi hii ni kinyume cha raha, inanyamazisha watu na inaninyamazisha mimi. Iko katika ufeministi, ubaguzi wa rangi, Marxism … Zungumza kuhusu jinsi mienendo hii ya majukumu inavyoniondoa kwenye raha na kujieleza kwa uhuru, na hawaniruhusu kuwa mimi kwa hofu ya unyanyapaa au ukosoaji.

Hakuna mtu atakayevutiwa kusoma tasnifu kuhusu maisha ya mtu. Itaonekana kama daftari la kibinafsi.“

→ Elekeza umakini kwa watu wengine wenye uzoefu kama huo, na kwa kile wanachofanya
Unaweza kufanya ili usijihisi peke yako. Kile ninachokipitia au ninachojifunza ni cha kibinafsi, lakini mifumo yake inaweza kuwafaidia wengine. Kumbuka kwamba kujishughulisha na mambo ya kibinafsi ni kisiasa na ni muhimu.

Ninaweza kuzungumza kwa mtazamo chanya kuhusu upande mwingine wa raha na hivyo kuona ni mifumo na michakato gani inayosogeza na kuzuia upatikanaji wa raha.

C: “Inapaswa kuwa na manufaa kwa kitu fulani.”

U → Inaonyesha umuhimu wa jinsi ya kuifanya iwe na manufaa kwangu na kwa wengine. Inanisaidia kutafuta maana na kujua ni kwa nani imelengwa.

C: “Haifai kufanya kazi hii ukiwa na wasiwasi. Hutapata furaha ukiandika tasnifu.“

→ Kumbuka umuhimu wa kujiepusha na kujikandamiza, na wa kuzingatia wakosoaji au mifumo ya imani ninayoiendesha.

Lenga kupata njia za kuandika ambazo zitanifanya nifurahie na kupata sehemu ninayotaka kuandika, badala ya kuhisi ninalazimika kufanya hivyo.

Zungumzia mfumo wa imani za kijamii kuhusu shinikizo la kuhisi raha.

C: “Usipoteze muda na michoro, ubunifu na kucheza kusogeza mwili wako “mdogo”. Kuwa na tija na endelea mbele.“

→ Uhusiano wangu na uwezo wa kutafuta njia zisizo za kimantiki za kujifunza vimekandamizwa na kejeli, ambayo ni unyanyasaji. Ni faida ya kijamii na kitamaduni.

C: “Hujui kuandika vizuri, ndiyo sababu shuleni walikuwa wakikuzuia mara kwa mara. Ikiwa hutahisi unachokandika, hautafahamu chochote na ni fujo.“

→ Inasisitiza umuhimu wa kuungana na moyo na hisia, ili kuwa
Nina uwezo wa kujieleza kutoka huko. Inanikumbusha kwamba uwezo wangu uko katika uwezo wangu wa kuhisi.

C: “Ukifanya tasnifu kuhusu raha, watu watafikiri wewe ni mpotovu.”

→ Zungumza kuhusu mfumo wa imani wa jamii. Kuna upande wa kitamaduni. Mwanzoni ilikuwa vigumu kwangu kusema kwamba nilikuwa nikifanya tasnifu kuhusu raha. Nilijihalalisha kwa kueleza kwamba ilikuwa kuhusu kuvuka raha ya ngono.

C: “Kama hutatoa maelezo kamili ya hadithi yako, sababu yako ya kufanya hivi haitaeleweka.”

→ Inanikumbusha umuhimu wa mipaka: Siko chini ya wajibu wowote. Sio kuandika sehemu ya nadharia ya mageuzi ya kihistoria, wala kushiriki nyakati au hali zangu zenye maumivu makali. Ninaweza kuelezea mchakato wangu wa kujifunza bila kuingia katika maelezo ya kina ambayo ninahitaji kuyalinda.

C: “Hauandiki chochote kipya. Huchangii chochote.“

→ Inanikumbusha umuhimu wa kujiamini, kuamini uzoefu wangu na, kwa namna fulani, jinsi hili linavyoweza kuwa muhimu kwa dunia.
Kuna mengi yameandikwa kuhusu Processwork. Nimechukua maarifa yote yaliyotokana na haya na nimezingatia mada hii maalum. Lakini zaidi ya yote, nimefanya utafiti kupitia uzoefu wangu mwenyewe ili kupanua ujifunzaji wangu.

Hautajua jinsi ya kumaliza tasnifu kwa sababu haitawahi kutosha. Utalazimika kuelewa kila kitu ili uweze kumaliza.“

→ Inanionya niangalie mahitaji yangu binafsi na ukamilifu. Pia nikumbuke kuwa ni mada pana sana ambayo nitabidi niipunguze kwa sababu siwezi kujifanya nitafunika kila kitu. Kikubali kwamba kitu fulani kitaendelea kukosekana. Inanikumbusha kwamba raha inahusiana na kuweka mipaka.

10. Hitimisho na mafunzo yaliyopatikana

Tunafafanua uhalisia kulingana na uzoefu, maarifa na mifumo ya kijamii na kitamaduni ambayo tumeendelezwa ndani yake. Tunatengeneza mtazamo wetu wenyewe wa uhalisia, na katika kesi yangu imekuwa muhimu kubadilisha mtazamo wangu ili kupanua mitazamo yangu. Furaha haikuwa na nafasi ndani yangu. Nimekuwa na kazi ya kuvunja vizingiti vyote na imani zilizonikataza furaha ndani yangu, zikininifunga katika utambulisho wa mateso na mapambano. Nilikuwa nimeunda mipaka yangu mwenyewe ndani ya ulimwengu wangu, na niliiacha furaha nje. Ni mimi tu ndiye niliyejipa ruhusa au fursa ya kuunda kitu tofauti, na nimefanya hivyo.

Nikifikia hatua hii, nakumbana na ugumu ninaoujua: kuweka mipaka na kuifunga. Ninahisi hofu, uzito wa mahitaji, huzuni ya kuachilia, kutokuwa na uhakika ninapoingia katika kinachofuata, upinzani wa kuacha kile ninachokijua … Hisia nyingi, mhemko na mawazo hupita mwilini mwangu na kujaza akili yangu. Na ili nisichukuliwe na mkanganyiko, ninatazama safari nzima niliyoifanya na karatasi hii, na hasa kujifunza kuweka mipaka, kukataa unyanyasaji au ukosoaji, kusitisha mawazo ya kijanja au kujichukulia mwenyewe kuwa na tatizo kila wakati. Na nikijihusisha na uwezo huu nilionao, naendelea na haja ya kujitunza na kutoa nafasi kwa mambo mapya yanayowadia. Kwa hivyo, ni wakati wa kumaliza safari hii.

Imekuwa safari iliyojaa mafunzo, hasa kwa kiwango cha uzoefu na hisia, badala ya kiakili au kiakili. Kama kuna jambo moja ninaloweza kusema ni kwamba Imekuwa ni hija ya kutafuta muungano kati ya mwili wangu, akili yangu na roho yangu.. Na leo, nikiona mwisho ukija, naweza kuridhika kwa kiwango cha uzoefu katika safari nzima. Imekuwa njia ndefu na ngumu ambapo nimehisi kuondolewa hadi nafsi yangu, na nimejifunza kufanya hivyo kwa uangalifu na heshima, na zaidi ya yote nimegundua upendo usio na masharti kwa nafsi yangu.

Nilianza safari hii nikifikiria raha kama kitu kisichobadilika, kilichotabiriwa, kama mwisho au mahali pa kufikia, kana kwamba ni lengo. Na somo langu kuu limekuwa kugundua safari ya kurudi nyumbani.

Ndiyo, imekuwa Safari ya kurudi nyumbani …

Moja ya vipengele muhimu ili niweze kurudi kule ninachokiita “nyumbani” ni kuishi tena katika mwili wangu, kupumua na kuhisi ndani yake. Kwamba mwili usitishwe kuwa mahali pa uadui, pa maumivu au hatari, na kuwa nyumbani kunakokaribisha, kunakopa kimbilio, kunakofurahisha na zaidi ya yote, kunakojisikia salama nikiwa mimi mwenyewe nikijitunza. Hii ni kinyume na uzoefu wa mwili kama mahali pa kukimbia, kama ilivyotokea katika unyanyasaji au kifafa. Kurudi nyumbani ni kuhisi kwamba ninaishi ndani yangu mwenyewe, na kwamba nina muunganiko na asili yangu, kiini changu na hisia yangu ya kina kabisa.

Jambo muhimu la pili linahusiana na Mafunzo yanayonipa utulivu ninaoupata ninapofikia kiini., hadi hatua ya 4. Funzo ambalo asili ilinipa nilipokuwa karibu na kifo nikipitia tetemeko la ardhi, ambapo niliweza kuungana na hali ya furaha na utulivu wa kina sana, zaidi ya kile kilichokuwa kinaendelea. Ilimaanisha kukubali kifo na kuachana na mapambano, utambulisho, uhalisia uliopitishwa na wengi na tofauti, ili kufika kiwango cha msingi.

Nilianza safari hii nikiwa na nia, lakini mchakato ulijitokeza kupitia uandishi. Unyanyasaji ulipenya katika maandishi bila kuacha nafasi ya kuendelea kutafuta raha. Kwangu mimi, unyanyasaji na raha vilikuwa vimeunganishwa kabisa, na isingewezekana kurudi kwenye mwili wangu mwenyewe bila kukumbatia historia iliyorekodiwa ndani yake.

Niligundua kwamba Kwangu mimi, raha ni kuwa umeunganika kikamilifu na utimilifu wako, ni kukaribisha na kukumbatia sehemu zako zote kwa upatanifu.. Sehemu ya kuwa kamili inamaanisha kusema HAPANA kwa mkosoaji na kuvunja muundo ambao sipi nafasi kwa nafsi yangu na ukamilifu wangu, ikiwa ni pamoja na kasoro zangu ndani yake. Na unyanyasaji ni sehemu ya historia yangu, uliokuwa wa kijinsia zamani, na kisha unyanyasaji wa ndani, ingawa sasa uko kidogo kwa uwepo na ukali, unaendelea kuishi katika maisha yangu ya kila siku.

Kwa safari hii nilijiandaa kabla ya kuondoka, nikitazama ni ujuzi gani na meta-ujuzi gani ungekuwa wa msaada ili kufanya njia iwe nzuri na ya kupendeza iwezekanavyo. Nilianza njia ya uchunguzi wa raha kupitia uzoefu wangu mwenyewe, imani yangu na uzoefu wangu juu yake, pamoja na kuangalia maana yake kwa jamii katika historia yote. Pia niliichunguza kwa uhusiano na afya na jinsi tunavyoshughulikia maumivu na msongo wa mawazo kama jamii. Asili ilijitokeza njiani, na umuhimu wa kuungana nayo, pamoja na mizunguko na midundo yake. Umuhimu wa kuikubali jinsi ilivyo, bila kutaka kuibadilisha, au kwamba mambo yawe kwa njia fulani. Asili na maono ya Tao waliyonipa mafundisho muhimu kuhusu uhusiano na raha.

Katika mchakato huu Imekuwa muhimu kujua eneo langu la kiakili. Kujua mifumo yangu ya imani na mwitikio wangu kuhusu hofu na kukataliwa, na kuvunja kila sauti ya mkosoaji wangu ili kufichua ujumbe uliokuwa umefichwa nyuma yake. Na si tu ramani ya kiakili, bali pia ile ya kimwili. Nimechunguza ulimwengu wa ndoto kupitia dalili za muda mrefu, uzoefu wa kimwili na matukio muhimu yaliyotokea katika njia yangu, ili kufichua nguvu za kishairi au mifumo ya kimaumbo ya utu wangu; mwelekeo ambao umekuwepo maishani mwangu yote. Katika yote nimeona jinsi kupitia watu wa pili ninaweza kupata raha zaidi. Hata wale watu ambao wamekuwa na athari kubwa katika maisha yangu wamekuwa mbegu za kujifunza na mabadiliko.

Kuwa na uwezo wa kuchunguza majukumu, sauti na uzoefu tofauti kumekuwa muhimu katika kazi ya madhara na unyanyasaji.. Kufanya kazi na vipimo tofauti na kuweza kukubali hatua mbalimbali za uzoefu na ushiriki katika unyanyasaji. Lakini kuondoka katika nafasi ya mwathirika kumekuwa muhimu kwa kazi ya kushughulikia mnyanyasaji wangu wa ndani.

Shukrani kwa yote haya, nimeondoa tabaka zote nilizojijengea zamani ili kukabiliana na dunia hii. Imekuwa kama kuondoa tabaka za kitunguu hadi nikawa wazi mbele ya ukosoaji na mifumo ya imani, na hivyo kuweza kujitambua tena, kuungana tena na asili yangu na kuamua ni gauni gani nitakalova na jinsi ya kulivaa. Kuacha kuishi tu, kuanza kuamua ni maisha gani nitakayoishi.

Imekuwa safari kuelekea ukamilifu, kuelekea ugunduzi wa nafsi yangu, ni nani mimi na jinsi ninavyojishughulikia katika dunia. Nimechunguza sehemu zote zinazojulikana zaidi za utambulisho wangu, pamoja na zile zisizojulikana sana, kwa lengo la kuwa na mtazamo kamili zaidi kuhusu nafsi yangu na, kwa hivyo, uhalisia wa kidemokrasia zaidi.

Kufanya kazi kwa raha na mchakato huu wa muda mrefu wa kuweka mipaka yangu ya raha kumenisaidia nijijue zaidi na kuungana na hadithi ya maisha yangu. Nimegundua kwamba kuungana na raha ni kuungana kwa undani na uwepo wangu; ni kuwa na uhusiano wa karibu na matamanio yangu, na mahitaji yangu. Ni kuwa karibu sana na nafsi yangu na kufuata ishara kwa makini.

Kwa kutumia nguvu zangu za muda mrefu, nimeanza kuunganisha uzoefu mpya na, kwa namna fulani, utambulisho mpya katika maisha yangu, nikijumuisha zaidi ruhusa ya kuwa mbunifu, ya kuhisi na kuthamini uzuri. Ni pale tu nilipojipenda vya kutosha ndipo nilijiona kwa ukamilifu wangu wote.

Kama mradi wa heuristic, imekuwa muhimu sana kupata msaada wa nje. Wasimamizi ambao wamenilisha kwa mrejesho wao na wamenisaidia kuimarisha mchakato, kwa mtazamo wa nje usio na upendeleo. Pia imekuwa muhimu kukuza ndani yangu mtazamo wa mtaalamu wa mawasiliano ya juu, ili kuangalia michakato ya msingi na ya pili ya uzoefu, bila hukumu na kwa huruma. Hii imenisaidia kufungua uzoefu na kuuchunguza kwa udadisi.

Kukubali kwamba mabadiliko ni sehemu ya maisha na kwamba mambo yana mchakato wao na huchukua muda kubadilika. Sio rahisi, lakini ni muhimu. Mwanzoni, nilitamani kuungana kikamilifu na raha. Lakini imehitaji muda mrefu na kukubali fumbo la maisha ili kufika mahali nilipo leo na kuungana na kile ninachokiita raha sasa. Ilikuwa tofauti na kile nilichokiamini mwaka mmoja uliopita. Mtazamo wa maisha hubadilika, pamoja na maana ya umuhimu wake.

“Tulifanya hivyo kwa sababu hatukujua kuwa haikuwawezekana.”

Ukweli rahisi wa kuandaa karatasi hii umeniruhusu kuangalia furaha, kuithibitisha na kuipa nafasi ya kuingia zaidi katika maisha yangu. Kutoa umakini kwa kila wakati, umakini kwa kile kinachonifanya nijihusishe au nisijihusishe na nafsi yangu, na kuangalia chini ya imani na sauti gani ninapofanya kila hatua.

Furaha …

Nilichogundua kuhusu raha ni kwamba siwezi kuigawanya vipande vipande., 
lakini naweza tu kulifikiria kwa jumla.
Sio lazima iwe mahali pa furaha tele.,
wala la furaha, wala la kutokuwepo kwa mateso au maumivu.
Ni hali inayovuka kuwa au kutokuwa, bali ni jinsi ya kuwa.
Furaha ni kuwa katika wakati uliopo na kukaribisha kilichopo bila kupigana.
Inakubali asili yake.
Kuzungumzia raha ni kuzungumzia sasa, na hata unyanyasaji.
Kwa sababu kila kitu ni sehemu ya hadithi moja, ya uhalisia uleule, ya utamaduni uleule wa kiume unaounda dunia nzima na utata wake.
Ni kuwa katika mtiririko wa mchakato na kujiongoza mwenyewe kupitia
magumu.
Ni kusikiliza mwenyewe, kujihisi na kufuata ishara za mwili wangu.
Ndiyo, ni kusikiliza mwili wangu na hekima yake.
Ni hisia ya uhuru ya kutoambatana na uwezo wa kuweka mipaka.
Ni kujua jinsi ya kusema NDIYO wakati ni NDIYO., 
na kujua jinsi ya kusema HAPANA wakati ni HAPANA.
Ni kuingia katika unyanyasaji ili kutoa nguvu iliyofichwa ndani yake.
Ni kugundua ramani ya ndani na kuingia katika kina kwa huruma, udadisi na upendo.
Ni kujipenda bila masharti.
Ni kuheshimu nafsi yangu katika hofu zangu, mipaka yangu na wasiwasi wangu bila kuzisukuma.
Inamzuia yule anayesukuma.
Ni ili kudhibiti tamaa kupindukia au hukumu, na kwa upande mwingine kukubali kwamba ipo.
Ni kukubali kwamba ninakosea na kuzichukulia kama fursa za kujifunza.
Ni kuona mwalimu katika unyanyasaji.
Inanikubali katika utofauti wangu na ukamilifu wangu, na kwamba sehemu tofauti zinaishi kwa amani.
Kuwa ... bila mzigo wa imani na wajibu.

Ili kuweka mipaka kwa uandishi na kunisaidia kuimaliza, ninahitaji kukubali kwamba hitimisho hizi hazitakuwa kamili. Ukamilifu kutokuwepo ni sehemu ya fumbo la maisha na kutopata mateso.. Bila kasoro lulu isingetengenezwa ndani ya konokono wa baharini. Kasoro huleta uzuri na uchawi. Tunajaribu kuelezea mambo ya kichawi, na wakati mwingine ni vigumu.

Kuanzia hapa, ninatazama hadithi yangu kwa shukrani na heshima, na ninafurahi kumaliza tasnifu hii na kupata nafasi kwa hatua mpya za maisha yangu. Najua kuna mengi ya kujifunza, lakini kile nilichojifunza hadi sasa kinatosha kunifanya niendelee mbele. Kukubali na kutambua hadithi yangu ni msingi mzuri wa kuanza njia mpya. Nimejiandaa na nina hamu ya kuendeleza na kuchunguza mifumo mipya, mandhari na uzoefu. Ninakaribisha fumbo la maisha.

Ninamaliza kwa kifungu kilichotetemesha moyo wangu niliposoma: “Tambua kwamba mahali tulipo ndipo tumewasili.” Kwa hivyo, kila kitu ninachokitafuta nje au katika siku zijazo, tayari kiko ndani yangu. Ni suala tu la kuamini na kukipa nafasi. <<Eva…welcome home>>

11. Marejeleo ya kumbukumbu

Ahmed, Sara (2010) Ahadi ya furaha. Chuo Kikuu cha Duke Press.

Almas, A.H. (2002) Vipengele vya kitengo. Enneagramu ya Mawazo Matakatifu. Sura ya Machi

Castaneda, Carlos (2017). Safari ya Ixtlan: mafundisho ya Don Juan. Meksiko: Fondo de cultura económica, 1972. Uchapishaji upya 2017.

Darder, Mireia (2014). Zilizozaliwa kwa ajili ya raha: Hisia za asili na ngono kwa mwanamke. Barcelona: Taasisi ya Gestalt ya Ridgen.

Darder, Mireia (2019). Jamii ya unyanyasaji. Mostoles: Taasisi ya Ridgen Gestalt

Diamond, Julie na Jones, Lee Spark (2004). Njia Inayotengenezwa kwa Kutembea: Kazi ya Mchakato Katika Vitendo. Portland: Lao Tse Press

Han Byung-chul (2002). Falsafa ya Ubuddha wa Zen. Mchungaji

Han Byung-chul. Jamii uchovu. Mchapishaji, 2012
https://archive.org/details/271058357LaSociedadDelCansancioByungChulHan/page/n67

Kumar, Satish (2018). Urahisi wa kifahari. Barcelona: Icaria

Mindell, Amy (1995). Metaskills, sanaa ya kiroho ya tiba. Okland: Lao Tse Press

Mindell, Arnold (1995). Akiwa ameketi kwenye moto. Barcelona: Icaria

Mindell, Arnold (2006). Mwili unaoota, tiba inayolenga mchakato. Barcelona: Taasisi ya Gestalt ya Ridgen

Mindell, Arnold (2017). Mwili wa Chaman. Barcelona: DDeXpresiones de democracia profunda

Mindell, Arnold (1995). Njia ya Mto: Sayansi ya Mchakato wa Mwili wa Ndoto. Pengwini

Mindell, Arnold (2017). Mzozo: Hatua, Majukwaa, na Suluhu.

Muñoz Goulin, Julián (2001). Utao. Madrid : Acento, nakala.

Tasso, Valérie (2008). Mwongozo wa Kupinga Ngono. Mada za Leo: Madrid

Tse, Lao (2016). Tao te ching. Granada: Valparaiso Ediciones S.L.

Van der Kolk, Bessel (2015). Mwili huhifadhi kumbukumbu: ubongo, akili na mwili katika kupona kutokana na kiwewe. Barcelona: Eleftheria

Pierre Morin na Gary Reiss (2010). Ndani ya koma, mtazamo mpya wa ufahamu, uponyaji na matumaini. Praeger

Watts, Alan (2010). Tao ni nini. Barcelona : Kairós

Wengine:

Taarifa nyingi zinatokana na semina mbalimbali nilizohudhuria kwa zaidi ya miaka saba ya mafunzo, hasa katika Instituto de Trabajo de Procesos na Deep Democracy Institute.

Sehemu kubwa ya Kamusi ya Istilahi imechukuliwa kutoka Kamusi ya Istilahi Iliyounganishwa.

http://psicorockgia.com/la-sociedad-depresiva-del-siglo-xxi

Video ya Pierre Morin: https://www.youtube.com/watch?v=2FD5_qFRcpY

1. Inahusishwa na Carol Hanisch Rudi
2. Inahusishwa na Arnold Mindell Rudi
3. Ukingo: unawakilisha mipaka ya utambulisho uliojulikana pamoja na kuwa sehemu ya mawasiliano na uzoefu au utambulisho usiojulikana. Kimsingi, ukingo hutenganisha mchakato wa msingi na mchakato wa pili. Wawezeshaji hutumia zana mbalimbali kusaidia mtu kuvuka ukingo wake na kukamilisha kile anachojaribu kusema, kufanya au kuwa. Rudi
4. Fremu: kuwasiliana juu ya michakato au kutoa “ripoti ya hali ya hewa” kuhusu kinachotokea ili kusaidia kuongeza ufahamu. Rudi
5. Uwanja: Hali ya kihisia au hisia inayohisiwa ya ufahamu maalum ulioshirikiwa unaoonekana kusambazwa kwa njia zisizo za sababiana na zisizo za Newton. Au, eneo katika anga ambalo ndani yake mistari ya nguvu inafanya kazi. Ni kila mahali kwa kila mtu kwa wakati mmoja. Iko hapa na sasa kwa ukamilifu wake, kila tunapofikiria tu. Rudi
6. Teleolojia: Imani kwamba matukio ya asili hayategemei tu sababu za kimakanika, bali pia mpango au kusudi la jumla katika asili, au kwamba kuna sababu ya mwisho au ya baadaye. Rudi
7. Ufahamu: Ufahamu wa ufahamu, yaani uwezo wa kutambua kuwa mtu anafahamu uzoefu wa fenomenolojia. Rudi
8. Ishara: vipande vya taarifa. Kiashiria, kwa kawaida katika mwendo, lugha, toni ya sauti, au ishara nyingine isiyo ya maneno, kinachobeba maana. Rudi
9. Mifumo ya imani: seti ya kanuni au misingi ambayo huathiriwa na mambo mbalimbali katika maisha ya mtu na hubadilika kadri muda unavyopita. Rudi
10. Nafasi: Mtazamo au kazi ndani ya uwanja fulani, kwa kawaida inachukuliwa na watu mbalimbali kwa nyakati tofauti. Dhana ya nafasi ni sehemu ya ulimwengu wa ndoto katika mchakato. Ingawa kila nafasi kama bosi, mfanyakazi, mgonjwa, au msaidizi inaonekana kuwa na mtu maalum, kila mmoja wetu ni mkubwa kuliko nafasi yoyote. Kwa maneno mengine, watu si majukumu Rudi
11. Ujuzi wa msingi: Uwezo wa kutumia ujuzi. Hisia ya ubora nyuma ya uwezo wetu. Ni mitazamo, maadili na imani zinazohisiwa ambazo zinaonyesha kwa kina jinsi tunavyofanya kazi na wengine. Rudi
12. Wakosoaji wa ndani: kawaida tunasema “wakosoaji wa ndani” ili kutofautisha na mkosoaji wa nje (kwa mfano mtu mwingine), lakini bila shaka sauti nyingi za ukosoaji za ndani zinaweza pia kuwa kama ukandamizaji uliojengewa ndani n.k… yaani, tumejenga ndani kitu kinachotudharau kwa sababu ya jinsia yetu, umri wetu, na pia kutokana na unyanyasaji, unyanyapaa na majeraha mengine ya kihisia. Rudi
13. Demokrasia ya Kina: Imani kwamba kuna hekima katika, chini ya, au nyuma ya maoni yote na kwamba lazima kuwe na uhuru wa kueleza maoni na uzoefu mbalimbali ili hekima ya kina iweze kueleweka na ili suluhisho endelevu kwa matatizo tata zipatikane na jamii zenye afya zaidi ziweze kustawi. Demokrasia ya kina ni dhana ya msingi na pia ni ustadi wa jumla wenye pande nyingi (mtazamo wa hisia) kuhusu maisha unaotambua umuhimu sawa kimsingi wa masuala na changamoto za uhalisia wa makubaliano (mambo ya kweli, masuala, matatizo, watu), wahusika wa ulimwengu wa ndoto (majukumu, mizimu, mwelekeo), na kiini (msingi wa pamoja) kinachowaunganisha wote. Rudi
14. Mzee: Nafasi au mtu mwenye uwezo wa kuelewa, kuhisi huruma kwa, na kusaidia watu binafsi au makundi yenye mzozo pande zote za suala kwa wakati mmoja na kwa huruma. Rudi
15. Uzoefu wa pili: zinahusiana na mchakato wa pembezoni. Rudi
16. Mchakato wa pili: Hurejelea uzoefu ambao uko mbali zaidi na hisia ya utambulisho wa mtu. Ni vipengele vya sisi wenyewe ambavyo sisi, kama watu binafsi au makundi, hatutaki au hatupendi kujitambulisha navyo. Mara nyingi tunaweka vipengele hivi kwa watu tunaowaona kama “wengine.” Tunaweza kuwapuuza au kuvipenda sifa hizi, tukitengeneza tabia za chini au za juu kwa makundi mengine. Rudi
17. Kiini: Msingi wa pamoja unaounganisha sisi sote. Wakati kiini kinapoibuka
    Hujieleza kwa misingi ya sehemu na michakato ya Dreamland + Consensus Reality Rudi
18. Matukio yanayofanana kwa wakati: Mwingiliano unaoonekana kuwa na maana katika wakati wa matukio mawili au zaidi yanayofanana au sawa kabisa ambayo hayahusiani kwa sababu. Hizi ni mchanganyiko wa uzoefu wa kisaikolojia na uzoefu wa dunia au wa kimwili. Rudi
19. cheo: Nafasi ya uhusiano katika jamii, shirika, au uhusiano unaotokana na tofauti zinazoonekana katika vipengele mbalimbali kama vile jinsia, kabila, umri, mwelekeo wa kijinsia, mwonekano, afya, elimu, lugha, hali ya kifedha, ufahamu wa kisaikolojia au kiroho, n.k. Rudi
20. Kanal: ni vyombo vya ishara vinavyobeba mawasiliano yaliyokusudiwa na yasiyokusudiwa. Katika PW tunazungumzia kanali nne zisizoweza kupunguzwa: hisia za mwili (proprioception), kuona, kusikia na mwendo; na kanali mbili mchanganyiko: uhusiano na dunia Rudi
21. Viwango vya ufahamu: tunaelewa kwamba …kuna viwango vitatu, Uhalisia wa makubaliano, Nchi ya Ndoto na Kiini. Viwango vyote vinatokea kwa wakati mmoja, kwa pamoja. Rudi
22. Cheo cha Kijamii: ni mojawapo ya aina nne za cheo katika paradigimu ya Processwork. Ni aina ya cheo ya nje inayotamkwa na utamaduni na jamii tunayoishi. Rudi
23. Inahusishwa na Mahatma Gandhi Rudi
24. Inahusishwa na Brigitte Vasallo Rudi
25. Nishati X: ni nishati inayotia wasiwasi, inayohusiana na mchakato wa pili. Rudi
26. “Dreaming”: limeandikwa kwa herufi kubwa, linatumika kuashiria ufalme wa uzoefu usio na utofautishaji, kile ambacho Mindell pia anakiita uhalisia unaohisi. "dreaming": limeandikwa kwa herufi ndogo, linahusu kutambua na kufuata uzoefu unaofanana na ndoto. Rudi
27. Metakomuniketa: ni aina ya “mtazamaji asiye na upendeleo” unaopatikana katika Ubuddha. Ni uwezo wa kujitafakari ili kutambua, kupanga, na kuripoti uzoefu wa mtu. (Diamond & Spark, 2004: 28) Rudi
28. Hali iliyobadilishwa: ni hali isiyo ya ufahamu wa kawaida Rudi
29. Inahusishwa na Bessel Van Der Kolk Rudi
30. Nafasi za mizimu: Katika Processwork kuna nafasi ambazo ni sehemu ya mfumo, lakini hazipo kwa sababu hakuna mtu katika kikundi anayewakilisha. Sauti, mitazamo au maoni ambayo hayakubaliwi au si halali kwa wengi au kwa utamaduni wa kikundi. Rudi
31. Cheo cha kisaikolojia: ni mojawapo ya aina nne za cheo katika paradigimu ya Processwork. Ni ya ndani, inahusiana na sifa binafsi na njia ya kukabiliana na maisha. Rudi
32. Inahusiana na Flirt. Flirt: Tunatumia neno “flirt” kwa maana pana kabisa ya kitu kinachojaribu kuvutia umakini wetu. Kwa mfano, ua linaweza “kutupiga flirt” (na sisi pia tunafanya vivyo hivyo!). Flirt hufanyika haraka sana kiasi kwamba kawaida tunapita bila kuiona au kuisahau. Hata hivyo, katika mawasiliano, flirt ina jukumu muhimu kama mtangulizi wa ishara na inaweza kuanzisha hali ngumu za mawasiliano. Rudi